TWO UKRAINES: What you need to know on the ethno-historical causes of the ongoing crisis

1 Comment


The typical distribution of the pro-Western Euro-Ukrainians (Y.T. Block) and pro-Russian Russo-Ukrainians (Party of Regions) based on the election results of 2007.

By Periklis Deligiannis


You can also read this article of mine translated in Russian  by Helena Meteleva, here:  http://elramd.com/dve-ukrainy-vzglyad-grecheskogo-istorika/ Many thanks to Helena.

For many months, we are watching a ongoing confrontation   in the large country of Ukraine, among the so-called Euro-Ukrainians and the Russo-Ukrainians, a confrontation which finally developed to a real war. I will attempt to fathom the ethnological factor of this confrontation, which I always believe to be one of the key factors of such encounters (and a factor always – and wrongly – downgraded by modern analysts). I will not deal with the other parameters of the situation in Ukraine, i.e. the geopolitics on the confrontation between Russia, the EU and the US for the geopolitical influence in Ukraine, the economic parameter about the pipelines of gas and the role of Gazprom, the religious on the effort of the Catholic Church and its “subsidiary” Uniate to expand to Ukraine and the reaction of the Orthodox Church, etc. These parameters have been analyzed in many articles and books worldwide, except maybe the religious one.

The statement of a Russian official in the 90s on the problem between the Western and South-Eastern Ukraine with which I shall deal in this article (a statement characteristic of the Russian troubleshoot on the problem at that time), is already well known: “Sooner or later East Ukraine will return to us. The Western country can go to hell.” But since then it’s been almost 20 years and then the now burgeoning gas issue was not as pressing, nor the influence of the EU in Ukraine so intense.






A typical image of the orientation of the Western Ukrainians to the West (EU and the USA): two Ukrainian protesters before Yanukovich’s expulsion, wearing helmet, armor and shields of Western Crusader types (rather of the Teutonic Knights). They obviously prefer this kind of arms and armor than the traditional Russian ones of Alexander Nevsky and Dmitry Donskoy (copyright: Associated Press).



By  Periklis  Deligiannis


The country now called Ukraine consists of two main geophysical areas, inhabited almost always by different ethnic groups until around 1790, when the entire country became ethnically homogeneous, overwhelmingly inhabited by Slavs. Although the Crimea, since 1954 belongs to the Ukrainian SSR and then to the independent Ukraine, this large peninsula is a geographically and ethnologically   independent area. But because Crimea is a part of the modern ‘problem’ of the Ukrainian division, I will additionally deal with her in this article.

The two major geophysical regions of Ukraine is the southern steppe and the wooded or semi-wooded area of the North. Of course nowadays, both areas have been delivered largely on crops, thereby this distinction is now very relevant (almost non-existent), but this geophysical situation existed until the recent centuries. Since the Middle Ages, the wooded area of the North have been delivered largely on crops, while the South remained a steppe until the 18th cent.

On the ethnological status of the Ukrainian lands in Antiquity, I have already written in my article ΤΗΕ BOSPORAN KINGDOM (CIMMERIAN BOSPORUS) – PART I and PART IIwhere although the main theme is the kdm of Cimmerian Bosporus, I refer also to this topic.

In the 5th century AD, the steppe of the South was inhabited by Hunnish tribes while the northern woodland was inhabited by Slavs. The steppe was occupied by a succession of Altaic peoples (Avars, Proto-Bulgars, Khazars, Pechenegs, Cumans-Kipchaq-Polovtsy, Mongolo-Tatars, Tatars and others) until the 18th century. The same tribes controlled the neighboring Crimea except its southern coast which was controlled successively by the Byzantine Empire, Genoa and the Ottomans until 1783.

Northern Ukraine together with the neighboring SE Poland, is the metropolis of all the Slavs, who extended their lands in all directions except the steppe, due to the presence of the dreaded nomads there (except some sporadic attempts  like  the  ones  of the Ulichi, the Tiverchi  and the  Kievan  Rus). The Slavs were formed in this area during the first millennium BC, when they were detached ethnically from the Baltic Indoeuropean group, in which they originally belonged.





crimea 2[Copyright: Reuters]

                Η χώρα που ονομάζεται σήμερα Ουκρανία, αποτελείται από δύο κύριες γεωφυσικές περιοχές οι οποίες κατοικούντο σχεδόν πάντα από διαφορετικές εθνολογικές ομάδες έως λίγο πριν το 1800, όταν ολόκληρη πλέον η χώρα απέκτησε εθνολογική ομοιογένεια κατοικούμενη συντριπτικά από Σλάβους. Η Κριμαία, παρότι από το 1954 ανήκει στη ΣΣΔ της Ουκρανίας και έπειτα στην ανεξάρτητη Ουκρανία, είναι αυτοτελής περιοχή που δεν πρέπει να θεωρείται τμήμα της. Όμως επειδή η Κριμαία αποτελεί μέρος του σύγχρονου «προβλήματος» της ουκρανικής διάσπασης, θα ασχοληθώ επιπρόσθετα μαζί της σε αυτό το άρθρο.

                Οι δύο κύριες γεωφυσικές περιοχές της Ουκρανίας είναι η στέππα του Νότου και η δασώδης ή ημιδασώδης περιοχή του Βορρά. Βέβαια σήμερα και οι δύο έχουν παραδοθεί σε μεγάλο βαθμό στις καλλιέργειες οπότε αυτός ο διαχωρισμός είναι πολύ σχετικός, όμως αυτή η γεωφυσική κατάσταση ίσχυε έως τους πρόσφατους αιώνες.

                Για την εθνολογική υπόσταση της Ουκρανίας κατά την Αρχαιότητα έχω αναφερθεί στο άρθρο μου TO ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΟΥ ΚΙΜΜΕΡΙΟΥ ΒΟΣΠΟΡΟΥ  όπου παρότι το κύριο θέμα είναι ο Κιμμέριος Βόσπορος, αναφέρομαι και στο εν λόγω θέμα. Επίσης αναλυτικά για την ουκρανική εθνολογία και τη σχέση Ουκρανών-Ρώσων  βλ. το άρθρο μου ΟΙ ΔΥΟ ΟΥΚΡΑΝΙΕΣ.

Κατά τον 5ο αιώνα μΧ, η στέπα του Νότου κατοικείτο από Ουννικές φυλές ενώ η Βόρεια δασώδης περιοχή από Σλάβους. Η στέπα διατηρήθηκε σταθερά από διαδοχικούς Αλταϊκούς λαούς (Αβάρους, Χαζάρους, Πετσενέγγους, Κουμάνους-Κιπτσάκ, Μογγολοτάταρους, Τατάρους  κ.α.) σχεδόν έως τον 18ο αιώνα. Οι ίδιοι λαοί ήλεγχαν και τη γειτονική Κριμαία εκτός από τη Νότια ακτή της η οποία ελεγχόταν διαδοχικά από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, τη Γένουα και τους Οθωμανούς.

                Η Βόρεια περιοχή μαζί με τη γειτονική ΝΑ Πολωνία είναι η μητρόπολη όλων των Σλάβων, οι οποίοι επεκτάθηκαν προς όλες τις κατευθύνσεις εκτός από τη στέπα λόγω της παρουσίας εκεί των επίφοβων νομάδων (εκτός από κάποιες σποραδικές απόπειρες). Οι Σλάβοι διαμορφώθηκαν στη συγκεκριμένη περιοχή κατά την 1η προχριστιανική χιλιετία, όταν αποσπάσθηκαν εθνολογικά από τη Βαλτική ομάδα λαών στην οποία ανήκαν αρχικά.

  Συνεχεια αναγνωσης



[λόγω  του αυξανόμενου ενδιαφέροντος των αναγνωστών  για το συγκεκριμένο θέμα και τις ραγδαίες εξελίξεις στην Ουκρανία, δίνω προτεραιότητα στο παρόν άρθρο. ] 0E30000057 Μία χαρακτηριστική εικόνα του προσανατολισμού των Δυτικών Ουκρανών προς τη Δύση: Δύο  Ευρω-Ουκρανοί διαδηλωτές με κράνος, επιωμίδες πανοπλίας και ασπίδες Σταυροφορικού Δυτικού τύπου (νομίζω ότι παραπέμπουν σε Τεύτονες ιππότες). Προφανώς τα προτιμούν από τον παραδοσιακό ρωσικό οπλισμό του Αλεξάνδρου Νέφσκι και του Ντμίτρι Ντονσκόυ (copyright: Associated Press).

            Αυτές τις ημέρες παρακολουθούμε μία εμφύλια αντιπαράθεση στη μεγάλη χώρα της Ουκρανίας, μία αναμέτρηση που πολλοί προτιμούν να την αποκαλούν «προοίμιο ενός εμφυλίου πολέμου». Θα επιχειρήσω να εμβαθύνω στον εθνολογικό παράγοντα  αυτής  της αντιπαράθεσης, τον οποίο θεωρώ πάντα έναν από τους καίριους παράγοντες (αλλά και μονίμως υποβαθμισμένο από τους αναλυτές) τέτοιων καταστάσεων. Ευτυχώς όμως, στην περίπτωση της Ουκρανίας οι γεωπολιτικοί αναλυτές έχουν αναγνωρίσει τον προεξέχοντα ρόλο της εθνολογίας. Δεν θα ασχοληθώ με τις άλλες παραμέτρους , δηλαδή την καθαυτό γεωπολιτική σχετικά με τη σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας,  ΕΕ και ΗΠΑ για την επιρροή στην Ουκρανία, την οικονομική με τους αγωγούς του φυσικού αερίου και τον ρόλο της Gazprom, τη θρησκευτική με την προσπάθεια της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας και της «θυγατρικής» της Ουνιτικής να επεκταθούν στην Ουκρανία και την αντίδραση της Ορθόδοξης, κλπ. Αυτές οι παράμετροι είναι ήδη πολύ γνωστές.

            Είναι πλέον αρκετά γνωστή η δήλωση ενός Ρώσου αξιωματούχου κατά τη δεκαετία του ’90 σχετικά με το πρόβλημα μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ουκρανίας με το οποίο θα σχοληθώ, η οποία θεωρήθηκε χαρακτηριστική της ρωσικής αντιμετώπισης του ζητήματος: «Η Ανατολική Ουκρανία αργά ή γρήγορα θα επιστρέψει σε εμάς. Η Δυτική μπορεί να πάει στο διάολο.» Ομως από τότε έχουν περάσει σχεδόν 20 χρόνια και τότε το φλέγον σήμερα θέμα του φυσικού αερίου δεν ήταν τόσο πιεστικό, ούτε η επιρροή της ΕΕ τόσο έντονη.


            Εθνογλωσσικός χάρτης της Ουκρανίας.

Συνέχεια ανάγνωσης

%d bloggers like this: