Home

Τεσσαρακοντήρης, το «αεροπλανοφόρο» της Αρχαιότητας

Leave a comment

40eres

Απεικόνιση μιας τεσσαρακοντήρους κατά την άποψη του L. Casson.

.

Π. Δεληγιάννης

.

Οι Διάδοχοι και οι Επίγονοι τους, ναυπήγησαν στόλους αποτελούμενους από πολυάριθμες πολυήρεις, φτάνοντας μέχρι την κατασκευή κολοσσιαίων σκαφών όπως η εικοσήρης και η τεσσαρακοντήρης. Όπως θα δούμε, επρόκειτο για πραγματικά πλωτά φρούρια που θύμιζαν αναλογικά τα σύγχρονα θωρηκτά και αεροπλανοφόρα πλοία. Ειδικά η τεσσαρακοντήρης έφερε συνολικό πλήρωμα το οποίο έφθανε τους 6.000 άνδρες, περίπου όσους διαθέτει ένα σύγχρονο αεροπλανοφόρο.

More

Advertisements

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ Ο ΦΩΚΑΕΥΣ

1 Comment

Phocaea

Ancient_theatre_Focaea
Η θέση της Φώκαιας στη μικρασιατική ακτή μεταξύ της αιολικής Κύμης και της ιωνικής Σμύρνης. Κάτω: Το θέατρο της ελληνιστικής Φωκαιας.

Το 494/493 π.Χ. μια μικρή αλλά ισχυρή ελληνική ναυτική δύναμη έκανε την εμφάνιση της στις θάλασσες περί τη Σικελία, η οποία δημιούργησε σοβαρά προβλήματα σε Καρχηδόνιους και Ετρούσκους αντιπάλους των Ελλήνων της Δύσης. Λίγους μήνες νωρίτερα, η Ιωνική Επανάσταση των Ελλήνων της Μικράς Ασίας (κυρίως Ιωνων και Αιολέων) εναντίον των Περσών βάδιζε στο τέλος της. Ο πόλεμος κρίθηκε στην ατυχή για τους Ίωνες ναυμαχία της Λάδης. Διοικητής του ελληνικού στόλου ήταν ο Φωκαέας Διονύσιος, ο ικανότερος Ίων ναύαρχος. Ο Διονύσιος προσπαθούσε να επιβάλει πειθαρχία στα απειροπόλεμα ιωνικά πληρώματα και να τα εξασκήσει εντατικά προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον φοινικικό στόλο των Αχαιμενιδών. Οι ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας είχαν μακρά ναυτική και στρατιωτική παράδοση και ισχυρούς πολεμικούς στόλους, όμως περνούσαν φάση παρακμής σε αυτόν τον τομέα. Οι προηγούμενοι αιώνες άνθησης είχαν προκαλέσει εφησυχασμό στους πολίτες τους οι οποίοι ενώ παλαιότερα ήταν περιζήτητοι μισθοφόροι στους στρατούς της Μέσης Ανατολής (αιγυπτιακό, λυδικό, περσικό κ.α.), τώρα είχαν παραμελήσει την πολεμική και ναυτική ετοιμότητα τους. Αυτήν την κατάσταση προσπάθησε να αλλάξει ανεπιτυχώς ο Διονύσιος, γνωρίζοντας ότι ο ιωνικός στόλος θα έπρεπε να αντιμετωπίσει τους δεινούς ναυτικούς της Φοινίκης. Οι φοινικικές πόλεις ήταν υποτελείς των Περσών με υποχρέωση παροχής των στόλων τους σε περίπτωση πολέμου. Όμως σε κάθε περίπτωση θα συνέβαλαν στην πολεμική προσπάθεια των Αχαιμενιδών, αν επρόκειτο να βλάψουν τους Ελληνες εμπορικούς και ναυτικούς ανταγωνιστές τους.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΠΕΝΤΗΡHΣ (QUINQUEREME)- ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ, ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ και ιστορικά στοιχεία (ΜΕΡΟΣ B΄)

9 Comments

Syracuse ortygia Β

Οι  Συρακούσιοι  ήταν  οι  επινοητές  της  πεντήρους.  Στην εικόνα: άλλη άποψη  του νησιού  της  Ορτυγίας,  ακρόπολης  των  αρχαίων  Συρακουσών.

.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ  ΑΠΟ  ΤΟ  Α΄ ΜΕΡΟΣ

.

Η  πεντήρης  ήταν  η  πιο  επιτυχημένη  από  τις  πολυήρεις  που  εμφανίστηκαν  κατά  την  ελληνιστική  περίοδο,  επειδή  βρισκόταν  σε  μια  ενδιάμεση  θέση  μεταξύ  της  κλασσικής  τριήρους    και  των  εξήρων,  οκτήρων,  δεκήρων,  κ.α.   Διατηρούσε  σημαντικό  μέρος  από  την  ταχύτητα  και  την  ευελιξία  της  πρώτης  ενώ  ταυτόχρονα  ήταν  προικισμένη  με  το  εκτόπισμα  και  την  σταθερότητα  που  απαιτούσαν  οι  νέες  συνθήκες.  Επρόκειτο  για  μια    σχετικά    ελαφριά    κατασκευή    μικρού    βυθίσματος,  αλλά  αρκετά    βαρύτερη    και    ισχυρότερη    από    την  τριήρη.  Είναι  γνωστό  ότι  η  τελευταία  μπορούσε  να  τραβηχτεί  με  τα  χέρια  των  ανδρών  της  σε  μια  ακτή,  κάτι  που  φαίνεται  ότι  συνέβαινε  και  με    την  πεντήρη.    Όπως  και  στην  τριήρη,  τα  κουπιά  της  πεντήρους  έπρεπε  να  ξεκινούν  από  τα  πλευρά  της – προκειμένου  να  συναντήσουν  την  επιφάνεια  του  νερού – ευθυγραμμισμένα  μεταξύ  τους,  ξεκινώντας  από  το  ίδιο  κάθετο  επίπεδο.  Κάτι  τέτοιο  θα  ήταν  αδύνατον  αν  ξεκινούσαν  απευθείας  από  τις  καμπύλες  πλευρές  του  πλοίου.  Την  ευθυγράμμιση  τους  εξασφάλιζε  ένα  είδος  παραλληλόγραμμου  κιβωτιόσχημου  ζυγοστάτη,  ο  οποίος  προεξείχε  από  τα  πλευρά  του  πλοίου  και  είχε  την  ονομασία  «παρεξειρεσία»  (ή  «πάραδος»).  Ο  ίδιος  ζυγοστάτης  παρατηρείται  και  στις  ιταλικές  αναγεννησιακές  γαλέρες,  όπως  και  πολλά  άλλα  στοιχεία  τα  οποία  δεν  αφήνουν  αμφιβολία  ότι  οι  Ιταλοί,  οι  Ισπανοί  και  άλλοι  Ευρωπαίοι  ναυπηγοί  της  περιόδου  στηρίχθηκαν  σε  αρχαιοελληνικά  πρότυπα  ναυπήγησης.    Η  παρεξειρεσία  των  πεντήρων  και  των  άλλων  πολυήρων  ήταν  κατάφρακτη,  δηλαδή  καλυμμένη  από  το  κατάστρωμα  του  πλοίου,  χαρακτηριστικό  που  της  έδινε  το  σχήμα  επιμήκους  κιβωτίου.  Αυτή  η  κάλυψη  προστάτευε  τους  θρανίτες  ερέτες,  ενώ  ταυτόχρονα  λόγω  της  εκτεταμένης  προεξοχής  της  παρεξειρεσίας  από  το  καθαυτό  σκάφος,  χρησίμευε  και  ως  εξέδρα  από  όπου  οι  πεζοναύτες  της  πεντήρους  μπορούσαν  να  αποβιβαστούν  στο  εχθρικό  κατάστρωμα  (το  γνωστό  «ρεσάλτο»).  Αυτό  το  στοιχείο  ήταν  ιδιαίτερα  χρήσιμο  στην  ελληνιστική  περίοδο,  επειδή  οι  ναυμαχίες  κρίνονταν  πολύ  συχνά  ως  «πεζομαχίες»,  δηλαδή  από  την  συμπλοκή  των  αντίπαλων  πεζοναυτών  στα  καταστρώματα.  Οι  Ρωμαίοι  είχαν  ενισχύσει  την  παρεξειρεσία  των  δικών  τους  πεντήρων  ειδικά  για  αυτόν  τον  σκοπό.

More

ΠΕΝΤΗΡHΣ (QUINQUEREME)– ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ, ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ και ιστορικά στοιχεία (ΜΕΡΟΣ Α΄)

1 Comment

quinquereme c

Πλάγια  όψη  πεντήρους (copyright: Peter Connolly)

.

Π. Δεληγιάννης

.

            Οι  Συρακούσιοι  προχώρησαν  στη  ναυπήγηση  πλοίων  μεγαλύτερων  από  την  τριήρη,  προκειμένου  να  υπερκεράσουν  αποφασιστικά  την  καρχηδονιακή  ναυτική  δύναμη.    Οι  πολυμήχανοι  Σικελιώτες  επινόησαν  τις  τετρήρεις  και  τις  πεντήρεις,  όπως  και    εξελιγμένους  καταπέλτες  και  άλλες  βαλλιστικές  μηχανές.  Οι  άλλες  ναυτικές  δυνάμεις  ακολούθησαν  τις  ναυπηγικές  εξελίξεις,  με  αποτέλεσμα  να  ξεκινήσει  ένας  αγώνας  εξοπλιστικού  ανταγωνισμού,  ο  οποίος  χαρακτηριζόταν  από  τη  ναυπήγηση  διαρκώς  μεγαλύτερων  πολεμικών  σκαφών.  Αυτός  ο  αγώνας  διήρκεσε  σχεδόν  τέσσερις  αιώνες,  τελειώνοντας  το  31  π.Χ.

            Παλαιότερα,  οι  ειδικοί  στα  ναυτικά  και  ναυπηγικά  θέματα  δυσκολεύονταν  να  κατανοήσουν  το  σύστημα  κατανομής  των  ερετών  στις  αρχαίες    τετρήρεις,  στις  πεντήρεις  και  γενικά  στις  πολυήρειςΑυτές  οι  ονομασίες  πλοίων  δεν  αναφέρονταν  στις  οριζόντιες    σειρές  κουπιών,  όπως  ισχύει  στις  περιπτώσεις  της  διήρους  και  της  τριήρους.    Ο  αριθμός  των  οριζοντίων  σειρών  δεν  μπορούσε  να  είναι  μεγαλύτερος  από  τρεις,  όπως  διαπιστώθηκε  από  τις  πειραματικές  απόπειρες  των  ιταλικών    ναυτικών  πόλεων  της  Αναγέννησης  (Βενετία,  Γένουα  κ.α.).  Το  ίδιο  διαπιστώνεται  από  τα  ρωμαϊκά  ανάγλυφα  τα  οποία  ποτέ  δεν  εικονίζουν  πλοία  με  περισσότερες  από  τρεις  οριζόντιες  σειρές  κουπιών.    Αν  υπήρχε  τέταρτη  ή  πέμπτη  σειρά  πάνω  από  τις  τρεις  συνήθεις  μιας  τριήρους,  θα  ήταν  αδύνατον  να  χρησιμοποιηθούν  τα  κουπιά  των  πρώτων,  λόγω  του  ιδιαίτερα  μεγάλου  μήκους  τους  (απαραίτητο  προκειμένου  να  φτάσουν  μέχρι  την  επιφάνεια  του  νερού)  και  της  μικρής  γωνίας  που  θα  σχημάτιζαν  με  το  κήτος  του  σκάφους.    Επομένως  μετά  από  την  διήρη  και  την  τριήρη,  οι  αριθμοί  4,  5,  6,  κ.ο.κ.  που  αντιστοιχούν  στις  τετρήρεις,  πεντήρεις,  εξήρεις,  κ.ο.κ.  δεν  μπορούσαν  να  αντιστοιχούν  σε  οριζόντιες  σειρές  κουπιών.  Η  επόμενη  λογική  σκέψη  πάνω  σε  αυτό  το  πρόβλημα,  έγινε  πάλι  σε  αναλογία  με  τις  μεσαιωνικές  γαλέρες.  Οι  προαναφερόμενοι  αριθμοί  των  πολυήρων  πρέπει  να  αντιστοιχούσαν  στον  αριθμό  των  ερετών  που  χειρίζονταν  ένα  κουπί.  Στην  τριήρη,  κάθε  κουπί  χειριζόταν  από  έναν  ερέτη.  Εντούτοις,  λόγω  του  αριθμητικού  περιορισμού  των  οριζοντίων  σειρών  έως  τρεις,  είναι  βέβαιο  ότι  στις  μεγαλύτερες  πολυήρεις  θα  αντιστοιχούσαν  περισσότεροι  κωπηλάτες  σε  κάθε  κουπί.    Επομένως  μια  πεντήρης  θα  ήταν  κατά  αναλογία  με  τις  αναγεννησιακές  «a  scaloccio»  γαλέρες  της  Βενετίας,  μια  μονήρης  με  πέντε  ερέτες  σε  κάθε  κουπί,  ενώ  μια  δεκήρης  θα  είχε  δέκα  κωπηλάτες  σε  κάθε  κουπί.  Αλλά  ούτε  αυτή  η  εκδοχή  είναι  ορθή,  επειδή  όπως  διαπιστώθηκε  στην  αναγεννησιακή  Ιταλία,  ο  μέγιστος  αριθμός  ερετών  που  μπορούσαν  να  χειριστούν  ένα  κουπί  ήταν  οκτώ.

  More

ΠΛΟΙΑ ΚΑΙ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

2 Comments

ploia_007

Ο  άνθρωπος και η θάλασσα

Δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά πότε ο άνθρωπος βγήκε στην ανοιχτή θάλασσα· αυτή η ερώτηση δε θα απαντηθεί ποτέ με απόλυτη βεβαιότητα. Ο μεγάλος ιστιοπλόος και πρωτοπόρος της ναυτικής πειραματικής αρχαιολογίας, Thor Heyerdahl, πολύ ορθά έγραψε: «Ο άνθρωπος έμαθε να χρησιμοποιεί ένα κουπί και ένα πανί προτού καβαλήσει τη ράχη ενός ζώου και κατασκευάσει μια σέλα».

Η περιπέτεια του ανθρώπου πάνω στο νερό ξεκίνησε πιθανότατα 700.000 χρόνια από σήμερα κατά την Πρώιμη Παλαιολιθική περίοδο. Η διάσχιση του συντομότερου θαλάσσιου δρόμου μεταξύ Αφρικής και Ευρώπης, των Στενών του Γιβραλτάρ, τοποθετείται πλέον 200.000-500.000 χρόνια πριν από τη σημερινή εποχή, ενώ μια ακόμη παλαιότερη χρονολογία έχει προταθεί για το πέρασμα του Βερίγγειου πορθμού.

Είναι πιθανό ότι ένα από τα πρώιμα μέσα μεταφοράς του ανθρώπου που αποκαλούμε “homo erectus” (όρθιος άνθρωπος), κατά τη μετακίνησή του στις λίμνες, τα ποτάμια και στους υδάτινους δρόμους της ξηράς γενικότερα, ήταν κάποιες πρωτόγονες σχεδίες, απλές στην κατασκευή τους. Οτιδήποτε μπορούσε να επιπλεύσει και διέθετε επαρκή πλευστότητα ώστε να κρατήσει τον άνθρωπο πάνω από το νερό ήταν αρκετό για να επανενώσει τα μέλη μιας φυλής που είχαν σκορπιστεί λόγω μιας πλημμύρας. Τέτοια εξελιγμένα πλεούμενα χρησιμοποιούνταν επίσης για το ψάρεμα κατά μήκος των ακτών της θάλασσας και μπορούσαν να κατασκευαστούν με τα πλέον απλούστερα λίθινα εργαλεία που οι άνθρωποι είχαν στη διάθεσή τους.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΡΗΡΗΣ, ΠΕΝΤΗΡΗΣ, ΔΕΚΗΡΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΥΗΡΕΙΣ (ΜΕΡΟΣ Β΄) Τα μεγάλα πολεμικά πλοία της Ελληνιστικής

Leave a comment

 Polyeres

Ρωμαϊκή πολυήρης με πολεμικούς πυργίσκους στο κατάστρωμα της.

.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

.

Από τις ναυμαχίες  και τις άλλες θαλάσσιες συρράξεις μεταξύ των πρώιμων  ελληνιστικών κρατών  ξεχωρίζουν η  ναυμαχία  της  Σαλαμίνας  της  Κύπρου (306 π.Χ.)  και  η  επακόλουθη  πολιορκία  της  Ρόδου  από  τον  Δημήτριο  τον  Πολιορκητή. Οι πολυήρεις χρωστούν πολλά στον πολυμήχανο Δημήτριο που συνέβαλε αποφασιστικά στην εξέλιξη τους.

Μετά  το  280  π.Χ. η πολιτική  κατάσταση  αποκρυσταλλώθηκε  και  σχηματίστηκαν  οι  νέες  μεγάλες ναυτικές  δυνάμεις.  Το  κράτος  των  Λαγιδών (Πτολεμαίων) με  τις  336  πεντήρεις του και  τα  2.000  σκάφη  μικρότερου  εκτοπίσματος  ήταν  η  μεγαλύτερη δύναμη, όχι  μόνο  μεταξύ  των Ελλήνων  αλλά και συγκριτικά  με  την  Ρώμη  και  την  Καρχηδόνα,  παρά  την  υπερπροσπάθεια  των  δύο τελευταίων στον μεταξύ τους ναυτικό πόλεμο.  Προκειμένου να επανδρωθεί ο πτολεμαϊκός στόλος απαιτούνταν 150.000  άντρες-χωρίς τους «επιβάτες» (πεζοναύτες). Οι  περισσότεροι προέρχονταν από τους ικανότερους ναυτικούς του τότε γνωστού κόσμου, τους  Έλληνες  και τους Φοίνικες. Με  βάση  το  εκτόπισμα  των  πλοίων, τον  αριθμό  και  την  ικανότητα  των  πληρωμάτων της ήταν  η  μεγαλύτερη  ναυτική  δύναμη της  αρχαιότητας, ανώτερη φυσικά και από την Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ. Μερικοί ερευνητές έχουν αμφισβητήσει τον αριθμό των 336 πεντήρων καθώς και αυτούς των μικρότερων σκαφών και των συνολικών πληρωμάτων που χρειάζονταν για την επάνδρωση τους (αντίθετα ο Ταρν υπεραμύνθηκε αυτών των αριθμών). Αρκεί ένας κατάλογος των παράκτιων χωρών, πόλεων και νήσων που ήλεγχαν οι Πτολεμαίοι περί τα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ., προκειμένου να αποδειχθεί η ορθότητα των αριθμών: Αίγυπτος, Αλεξάνδρεια Αιγύπτου (με πολλούς Έλληνες και Φοίνικες κατοίκους), Κυρηναϊκή, Φιλισταία, σχεδόν ολόκληρη η Φοινίκη, Σελεύκεια του Ορόντη, Κύπρος, Τραχεία Κιλικία, Λυκία, Αλικαρνασσός, Μίλητος, Έφεσος, Σάμος, Κως, Χίος, Λέσβος, Ερυθραί, Κυκλάδες, Ίτανος Κρήτης, Θρακική χερσόνησος μαζί με την Λυσιμάχεια, Άβυδος, Θάσος και αρκετές μικρότερες ναυτικές πόλεις.

More

ΤΕΤΡΗΡΗΣ, ΠΕΝΤΗΡΗΣ, ΔΕΚΗΡΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΥΗΡΕΙΣ (ΜΕΡΟΣ Α΄) Οι απαρχές των μεγάλων πολεμικών πλοίων της Ελληνιστικής

Leave a comment

Hepteres

Εμπρόσθια όψη, κάτοψη και πλάγια όψη μίας επτήρους. Η επτήρης ήταν μία από τις αξιόπιστες πολεμικές πολυήρεις. Στα διαγράμματα του πάνω μέρος του πίνακα (τομές πλοίων) αναπαραστάται η εξέλιξη της διάταξης των κωπηλατών από την αρχική ελληνική πεντηκοντορο έως τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική τριήρη (Copyright: John Warry/ Salamander)
.

Π. Δεληγιάννης

.
Περί το 500 π.Χ., η τριήρης, επινόηση των Κορινθίων, έγινε το βασικό σκάφος των ελληνικών, των φοινικικών, των ετρουσκικών, κ.α. μεσογειακών πολεμικών στόλων. Στην τριήρη στηρίχθηκαν μεγάλες ή μικρές «θαλασσοκρατορίες» όπως αυτές της Αθήνας, της Καρχηδόνας, της Κορίνθου, των Συρακουσών, κ.α.
Η εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία και η κατάλυση του περσικού κράτους δημιούργησε μια νέα πολιτειακή κατάσταση για τον ελληνικό κόσμο. Τα νέα ελληνικά κράτη που δημιουργήθηκαν στην Ανατολή ήταν πολλαπλασίως μεγαλύτερα από τις παλαιές πόλεις-κράτη. Η νέα κατάσταση είχε το αντίκτυπο της στην πολεμική τέχνη, τόσο στην ξηρά όσο και στην θάλασσα. Οι παλαιοί οπλιτικοί στρατοί των λίγων χιλιάδων οπλιτών έδωσαν την θέση τους σε στρατούς πολλών δεκάδων χιλιάδων πολεμιστών, που είχαν πλέον ως βασικά Όπλα κρούσης την μακεδονική φάλαγγα και το βαρύ ιππικό. Ανάλογα, οι παλαιότεροι στόλοι των πόλεων-κρατών που είχαν ως βασικό μαχητικό πλοίο την τριήρη, αντικαταστάθηκαν από τους κολοσσιαίους στόλους των ελληνιστικών κρατών, στους οποίους τα κύρια πολεμικά ήταν μεγαλύτερες πολυήρεις, κυρίως πεντήρεις. Οι τακτικές του πολέμου στην θάλασσα προσαρμόστηκαν ανάλογα. Οι τριήρεις χρησιμοποιούσαν κυρίως την ταχύτητα και την ευελιξία τους προκειμένου να επικρατήσουν στις ναυτικές συρράξεις. Οι πεντήρεις και οι άλλες πολυήρεις στηρίζονταν στο μέγεθος και το εκτόπισμα τους. Ένα στοιχείο το οποίο έμεινε αμετάβλητο από την εποχή της τριήρους ήταν η χρήση του εμβόλου, παρότι ο ρόλος του κατά την θαλάσσια σύρραξη περιορίστηκε.

Συνεχιστε την αναγνωση

ΤΟ ΑΠΟΓΕΙΟ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΪΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΣΤΟΛΟΥ (325-322 π.Χ.)

1 Comment

Αφιερώνεται  στη  σύζυγο  μου,  Νέλλυ,   για  την  έμπνευση  και  την  ενθάρυνση  που  μου  προσφέρει.

trial

Η  σύγχρονη  τριήρης   «Ολυμπιάς». 

ΠΙΝΑΚΑΣ:  Η  ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ  ΔΥΝΑΜΗ  ΤΟΥ  ΑΘΗΝΑΪΚΟΥ  ΣΤΟΛΟΥ  ΚΑΤΑ  ΤΟΥΣ  5ο-4ο  αι  πΧ

Χρονολογία Αριθμός  πλοίων
Περί  το  500 πΧ 50  πεντηκόντοροι
Ναυμαχία  Σαλαμίνας  480  πΧ  (μαζί  με  τους Αθηναίους  κληρούχους  στη  Χαλκίδα) 200 τριήρεις
468 πΧ 200 τριήρεις
Μετά  την  αποτυχημένη εκστρατεία στην Αίγυπτο 200 τριήρεις
Αρχή Πελοποννησιακού  πολέμου (431 πΧ) 300 τριήρεις
Νικίειος  Ειρήνη (421 πΧ) 300 τριήρεις
Σικελική  καταστροφή (413 πΧ) 108 τριήρεις
Ναυμαχία  Αργινουσών (406 πΧ) 180 τριήρεις
Στους  Αιγός  Ποταμούς (405 πΧ) 180 τριήρεις
Μετά  την  τελική  ήττα  της  Αθήνας (404  πΧ) 12   τριήρεις
370  πΧ 100 τριήρεις
Περί  το  350 πΧ 300 τριήρεις
325-3  πΧ 417  πολεμικά, τα  οποία  είναι : τριήρεις (360), τετρήρεις (50) και πεντήρεις (7).

Η  Αθήνα  δεν  αποτελούσε  μια  από  τις  παραδοσιακές  ναυτικές  δυνάμεις  της  Ελλάδας.  Ο  στόλος της  γύρω  στο  500  πΧ  ήταν  μάλλον  ασήμαντος  μπροστά  στους  ισχυρούς  στόλους  τριήρων  και  διήρων  της  Κορίνθου, της  Μιλήτου, της  Σάμου, της Αίγινας  και  άλλων  πόλεων, αποτελούμενος  από  50  απηρχαιωμένες  πεντηκοντόρους.  Το  ναυτικό  της  είναι  σχετικά  νεότευκτο  αφού  ναυπηγήθηκε  χάρη  στη  επιμονή  του  Θεμιστοκλή,  στην  ουσία  λίγα  χρόνια  πριν  τη  μεγαλειώδη  νίκη  του  στη  Σαλαμίνα (480  πΧ) επί  του  στόλου  των  Αχαιμενιδών.  Στο  μεγαλύτερο  μέρος  του  «χρυσού» 5ου  αιώνα πΧ,  ο  αθηναϊκός  στόλος  αποτελείτο  από  300  τριήρεις  από  τις  οποίες  επανδρώνονταν  συνήθως  οι  200,  ή  το  πολύ  250.  Ένα  μέρος  των  πληρωμάτων  δεν  ήταν  Αθηναίοι  ή  μέτοικοι  της  Αττικής,  αλλά  μισθοφόροι  και  σύμμαχοι  από  τις  διάφορες  ναυτικές  πόλεις  του  Αιγαίου.  Εκτός  από  αυτόν  τον  στόλο,  η  Αθήνα  είχε  υπό  τον  έλεγχο  της  και  τις 180  τριήρεις  των  ναυτικών  συμμάχων  της, ήτοι  της  Χίου,  Λέσβου  και  Σάμου.  Έτσι   το  σύνολο  των  τριήρων  που  διέθετε  έφθανε  τις  480.  Όταν  η  πόλη  της  Παλλάδας  νικήθηκε  τελικά  στον  Πελοποννησιακό  πόλεμο,  οι  Σπαρτιάτες  της  επέτρεψαν  να  διατηρήσει  μόνο  12  τριήρεις  ως  ακτοφυλακή  της  Αττικής,  έναντι  πειρατών  ή  άλλων  απειλών (404  πΧ).  Ίσως  πίστεψαν  ότι  έτσι  εξουδετέρωσαν  το  αθηναϊκό  ναυτικό,  όμως  έσφαλαν.  Η  θαλάσσια  δύναμη  της  Αθήνας  δεν  βρισκόταν  στα  σκάφη  του  στόλου  της.  Όπως  αποδείχθηκε, ακόμη  και  αν  τα  έχανε  κατά  εκατοντάδες,  τα  ναυπηγεία  του  Πειραιά  μπορούσαν  να  τα  αντικαταστήσουν.  Η  ναυτική  ισχύς  της  Αθήνας  βρισκόταν  στη  ναυτική  και  ναυπηγική  δεινότητα  των  ανδρών  της,  αλλά  και  στην  επιμονή  του  λαού  της.

Plan

Διάγραμματα  τριήρους  κατά  τον  J.F. Coates.

Συνεχίστε την αναγνωση

Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΚΥΜΗΣ, 474 π.Χ.

1 Comment

19

Απεικόνιση τριήρους του 5ου αι. (με τομές) η οποία εισέρχεται στο λιμάνι της Δήλου. Οι Συρακούσιοι νίκησαν τους Ετρούσκους στη ναυμαχία της Κύμης και πάλι στη συνέχεια, χάρη στη μεγάλη  υπεροπλία τους σε τριήρεις (copyright: Stephen  Bistie).

.

Μετά την ετρουσκική ήττα στη μάχη της Κύμης (524 π.Χ.), οι Κυμαίοι και οι Ετρούσκοι (ή Τυρρηνοί) δεν ήλθαν σε σοβαρή αντιπαράθεση έως το 505 π.Χ. Τότε, οι Λατίνοι της πόλης-κράτους Αρικίας ζήτησαν τη βοήθεια των Κυμαίων εναντίον των Ετρούσκων από τους οποίους είχαν απελευθερωθεί, αλλά οι τελευταίοι είχαν επανέλθει δριμύτεροι υπό τον πολέμαρχο του ισχυρού Κλουσίου (ετρουσκικό Clevsin), Λαρθ Πορσήνα. Ο Πορσήνας ανακατέλαβε την επαναστατημένη Ρώμη για λογαριασμό της Ετρουσκικής Συμπολιτείας και επέστρεψε στο Κλούσιο, αφήνοντας τον γιο του, Λαρθ Αρούνς να ανακαταλάβει τις πόλεις του Λατίου. Τότε οι Αρικιανοί ζήτησαν τη βοήθεια της Κύμης, η οποία δέχθηκε το αίτημα τους, προκειμένου να καταφέρει προληπτικό πλήγμα στους Τυρρηνούς. Οι Κυμαίοι γνώριζαν πως αργά ή γρήγορα οι Ετρούσκοι θα βάδιζαν πάλι εναντίον τους. Οι αριστοκράτες που κυβερνούσαν την Κύμη έστειλαν στο Λάτιο ένα εκστρατευτικό σώμα υπό τον Αριστόδημο, παλαίμαχο ήρωα της μάχης της Κύμης. Ο Αριστόδημος βρήκε τον Αρούνς να πολιορκεί την Αρικία και επιτέθηκε εναντίον του. Ακολούθησε νέα οπλιτική μάχη ανάμεσα σε Κυμαίους και Αρικιανούς από τη μία πλευρά, και Ετρούσκους από την άλλη. Οι Κυμαίοι κέρδισαν τη μάχη, όταν ο Αριστόδημος κατόρθωσε να σκοτώσει τον Αρούνς (505 π.Χ.). Οι Τυρρηνοί εκκένωσαν οριστικά το Λάτιο και τη χώρα των Αουρούνκων, χάνοντας έτσι την εδαφική επαφή με τις αποικίες τους στην Καμπανία. Ο Αριστόδημος επέστρεψε θριαμβευτής στην Κύμη, όπου με τη βοήθεια του λαού ανέτρεψε τους ευγενείς και κατέστη λαοπρόβλητος τύραννος. Για την κατάληψη της εξουσίας χρησιμοποίησε τους πολυάριθμους Ετρούσκους αιχμαλώτους που έφερε από το Λάτιο, τους οποίους εξόπλισε και έπειτα ενσωμάτωσε στον νέο στρατό του. Οι Ετρούσκοι και Ελληνες μαχητές της φρουράς του, κατέστησαν βασικό στήριγμα του. Οι Κυμαίοι αριστοκράτες τους οποίους ο Αριστόδημος δεν πρόλαβε να φονεύσει, κατέφυγαν στη γειτονική ισχυρή Καπύη (λατινικά Capua, ετρουσκ. Campeva), μεγάλη αντίπαλο της Κύμης. Διαβάστε περισσότερα

%d bloggers like this: