Home

ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΣΠΑΡΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΌ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΟΛΙΔΕΣ ΝΗΣΟΙ

2 Comments

Aristonothos

Aristonothos vase 700-650 BC
Το περίφημο «αγγείο του Αριστονοθου» (περί το 700-650 πΧ), το οποίο κατασκευάσθηκε στη Μεγάλη Ελλάδα από τον Αριστονοθο  και ανακαλύφθηκε στην Καίρη της Ετρουρίας. Η αγγειογραφία της ναυμαχίας στην κάτω εικόνα, μας δίνει μία πολύ καλή αναπαράσταση των πλοίων που χρησιμοποιούσαν οι Ελληνες και οι Ετρούσκοι θαλασσομάχοι (σχεδόν όμοια), όπως και τον τρόπο πολέμου στη θάλασσα κατά την περίοδο της ακμής των Αιολίδων νήσων (Αρχαϊκή περίοδος).

Οι Λιπάρες ή Αιολίδες νήσοι είναι μία συστάδα μικρών νησιών της Σικελίας, βορειοδυτικώς του Στενού της Μεσσήνης. Σε αυτό το άρθρο θα ασχοληθώ με μία άγνωστη πτυχή της Ιστορίας τους η οποία αφορά ένα ενδιαφέρον επεισόδιο του αρχαίου ελληνικού αποικισμού.
Το 580 π.Χ. στη Σικελία, οι Σελινούντιοι παραιτήθηκαν οριστικά από τη διεκδίκηση διαμφισβητουμένων εδαφών έναντι της Γέλας (στα οποία εδάφη ιδρύθηκε ο Ακράγας) με αντάλλαγμα την ενίσχυση τους με Δωριείς αποίκους, προερχόμενους από τη Ρόδο και τη μικρασιατική πόλη Κνίδο, οι οποίοι έφθασαν στη δυτική Σικελία μέσω της Γέλας. Ο ηγέτης των Ροδίων και Κνιδίων αποίκων, Πένταθλος, ήταν Κνίδιος, όπως και οι περισσότεροι άνδρες του.
Οι Σελινούντιοι χρησιμοποίησαν τους Κνιδίους και Ροδίους στον πόλεμο εναντίον των Ελύμων και των Φοινίκων εχθρών τους. Τους βοήθησαν να ιδρύσουν νέα ελληνική αποικία, στο ακρωτήριο Λιλύβαιο, μόλις 10 χιλιόμετρα νοτίως της Μοτύης. Προσπαθούσαν να αντιπαραθέσουν μια νέα δωρική δύναμη έναντι της Μοτύης, κύριας καρχηδονιακής αποικίας στο νησί, και της Καρχηδόνας, ενώ οι ίδιοι θα ασχολούνταν με την υποταγή της Έγεστας η οποία αντιστεκόταν επίμονα στην επέκταση τους. Οι Σελινούντιοι, οι Κνίδιοι και οι Ρόδιοι ένωσαν τις δυνάμεις τους εναντίον των Ελύμων, των Σικελο-Φοινίκων και των Καρχηδονίων. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφέρει ότι η κύρια μάχη ανάμεσα στους δύο συνασπισμούς δόθηκε πλησίον του Λιλύβαιου, προφανώς στην ενδοχώρα ανάμεσα στον Σελινούντα και την Έγεστα (ή Σέγεστα). Ο Πένταθλος σκοτώθηκε, οι Έλληνες ηττήθηκαν (580/576 π.Χ.) ενώ αμέσως μετά οι Έλυμοι και οι Καρχηδόνιοι επιτέθηκαν εναντίον του Λιλύβαιου και εκδίωξαν από εκεί τους Κνιδίους και τους Ροδίους.

Συνέχεια ανάγνωσης

Advertisements

ΠΟΛΕΜΟΙ ΤΟΥ ΣΕΛΙΝΟΥΝΤΑ (6ος αι. π.Χ.)

Leave a comment

segesta

Αρχαίος  ελληνικός  ναός  της  Εγεστας.

Το  580  π.Χ.  οι  Σελινούντιοι  παραιτήθηκαν  οριστικά  από  τη  διεκδίκηση  διαμφισβητουμένων  εδαφών  έναντι  της  Γέλας (στα οποία  εδάφη  ιδρύθηκε  ο  Ακράγας)  με  αντάλλαγμα  την  ενίσχυση  τους  με  Δωριείς  αποίκους,  προερχόμενους  από  τη  Ρόδο  και  τη  μικρασιατική  πόλη  Κνίδο,  οι  οποίοι  έφθασαν  στη  δυτική  Σικελία  μέσω  της  Γέλας.  Ο ηγέτης των Ροδίων και Κνιδίων αποίκων, Πένταθλος, ήταν Κνίδιος, όπως και οι περισσότεροι άνδρες του.

Athena

Αναπαράσταση οπλιτών  από τον  Ισπανικό Σύλλογο  “Αθηνά  Προμaχος”. Οι Ελληνες  οπλίτες της  Σικελίας δεν διέφεραν ουσιαστικά από εκείνους  της  μητροπολιτικής  Ελλάδας,  αν και  ανέπτυξαν  κάποιους  νεωτερισμούς  στην  εμφάνιση.

 Οι  Σελινούντιοι  χρησιμοποίησαν  τους  Κνιδίους  και  Ροδίους  στον  πόλεμο  εναντίον  των  Ελύμων  και  των  Φοινίκων  εχθρών  τους.  Τους  βοήθησαν  να  ιδρύσουν  νέα  ελληνική  αποικία,  στο  ακρωτήριο  Λιλύβαιο,  μόλις  10  χιλιόμετρα  νοτίως  της  Μοτύης.  Προσπαθούσαν  να  αντιπαραθέσουν  μια  νέα  δωρική  δύναμη  έναντι  της  Μοτύης,  κύριας  καρχηδονιακής  αποικίας  στο  νησί,  και  της  Καρχηδόνας,  ενώ  οι  ίδιοι  θα  ασχολούνταν  με  την  υποταγή  της  Έγεστας  η  οποία  αντιστεκόταν  επίμονα  στην  επέκταση  τους.  Οι  Σελινούντιοι,  οι  Κνίδιοι  και  οι  Ρόδιοι  ένωσαν  τις  δυνάμεις  τους  εναντίον  των  Ελύμων,  των  Σικελο-Φοινίκων  και  των  Καρχηδονίων.  Ο  Διόδωρος  ο  Σικελιώτης  αναφέρει  ότι  η  κύρια  μάχη  ανάμεσα  στους  δύο  συνασπισμούς  δόθηκε  πλησίον  του  Λιλύβαιου,  προφανώς  στην  ενδοχώρα  ανάμεσα  στον  Σελινούντα  και  την  Έγεστα (ή  Σέγεστα).  Ο  Πένταθλος  σκοτώθηκε,  οι  Έλληνες  ηττήθηκαν  (580/576  π.Χ.)  ενώ    αμέσως  μετά  οι  Έλυμοι  και  οι  Καρχηδόνιοι  επιτέθηκαν  εναντίον  του  Λιλύβαιου  και  εκδίωξαν  από  εκεί  τους  Κνιδίους  και  τους  Ροδίους.  Αυτή  η  ήττα  θεωρείται  ως  ιδιαίτερα  αρνητικό  γεγονός  για  τον  Ελληνισμό  επειδή  σήμανε  την  απώλεια  του  Λιλυβαίου  το  οποίο  ήταν  άριστο  «ορμητήριο»  προς  τη  δυτική  Μεσόγειο.  Αν  οι  Έλληνες  το  είχαν  διατηρήσει  θα  είχαν  διαφυλάξει  την  οδό  του  αποικισμού  προς  τις  χώρες  της  και  αργά  ή  γρήγορα  θα  κατακτούσαν  τις  αποκομμένες  από  την  Καρχηδόνα,  σικελο-φοινικικές  πόλεις.  Με  αυτόν  τον  τρόπο  θα  ήλεγχαν  τους  εμπορικούς  δρόμους  προς  την  Ετρουρία  και  την  Ισπανία  αλλά  και  προς  την  ίδια  την  Καρχηδόνα,  έχοντας  ήδη  υπό  τον  έλεγχο  τους  και  το  Στενό  της  Μεσσήνης. Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΝΤΗΡHΣ (QUINQUEREME)- ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ, ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ και ιστορικά στοιχεία (ΜΕΡΟΣ B΄)

9 Comments

Syracuse ortygia Β

Οι  Συρακούσιοι  ήταν  οι  επινοητές  της  πεντήρους.  Στην εικόνα: άλλη άποψη  του νησιού  της  Ορτυγίας,  ακρόπολης  των  αρχαίων  Συρακουσών.

.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ  ΑΠΟ  ΤΟ  Α΄ ΜΕΡΟΣ

.

Η  πεντήρης  ήταν  η  πιο  επιτυχημένη  από  τις  πολυήρεις  που  εμφανίστηκαν  κατά  την  ελληνιστική  περίοδο,  επειδή  βρισκόταν  σε  μια  ενδιάμεση  θέση  μεταξύ  της  κλασσικής  τριήρους    και  των  εξήρων,  οκτήρων,  δεκήρων,  κ.α.   Διατηρούσε  σημαντικό  μέρος  από  την  ταχύτητα  και  την  ευελιξία  της  πρώτης  ενώ  ταυτόχρονα  ήταν  προικισμένη  με  το  εκτόπισμα  και  την  σταθερότητα  που  απαιτούσαν  οι  νέες  συνθήκες.  Επρόκειτο  για  μια    σχετικά    ελαφριά    κατασκευή    μικρού    βυθίσματος,  αλλά  αρκετά    βαρύτερη    και    ισχυρότερη    από    την  τριήρη.  Είναι  γνωστό  ότι  η  τελευταία  μπορούσε  να  τραβηχτεί  με  τα  χέρια  των  ανδρών  της  σε  μια  ακτή,  κάτι  που  φαίνεται  ότι  συνέβαινε  και  με    την  πεντήρη.    Όπως  και  στην  τριήρη,  τα  κουπιά  της  πεντήρους  έπρεπε  να  ξεκινούν  από  τα  πλευρά  της – προκειμένου  να  συναντήσουν  την  επιφάνεια  του  νερού – ευθυγραμμισμένα  μεταξύ  τους,  ξεκινώντας  από  το  ίδιο  κάθετο  επίπεδο.  Κάτι  τέτοιο  θα  ήταν  αδύνατον  αν  ξεκινούσαν  απευθείας  από  τις  καμπύλες  πλευρές  του  πλοίου.  Την  ευθυγράμμιση  τους  εξασφάλιζε  ένα  είδος  παραλληλόγραμμου  κιβωτιόσχημου  ζυγοστάτη,  ο  οποίος  προεξείχε  από  τα  πλευρά  του  πλοίου  και  είχε  την  ονομασία  «παρεξειρεσία»  (ή  «πάραδος»).  Ο  ίδιος  ζυγοστάτης  παρατηρείται  και  στις  ιταλικές  αναγεννησιακές  γαλέρες,  όπως  και  πολλά  άλλα  στοιχεία  τα  οποία  δεν  αφήνουν  αμφιβολία  ότι  οι  Ιταλοί,  οι  Ισπανοί  και  άλλοι  Ευρωπαίοι  ναυπηγοί  της  περιόδου  στηρίχθηκαν  σε  αρχαιοελληνικά  πρότυπα  ναυπήγησης.    Η  παρεξειρεσία  των  πεντήρων  και  των  άλλων  πολυήρων  ήταν  κατάφρακτη,  δηλαδή  καλυμμένη  από  το  κατάστρωμα  του  πλοίου,  χαρακτηριστικό  που  της  έδινε  το  σχήμα  επιμήκους  κιβωτίου.  Αυτή  η  κάλυψη  προστάτευε  τους  θρανίτες  ερέτες,  ενώ  ταυτόχρονα  λόγω  της  εκτεταμένης  προεξοχής  της  παρεξειρεσίας  από  το  καθαυτό  σκάφος,  χρησίμευε  και  ως  εξέδρα  από  όπου  οι  πεζοναύτες  της  πεντήρους  μπορούσαν  να  αποβιβαστούν  στο  εχθρικό  κατάστρωμα  (το  γνωστό  «ρεσάλτο»).  Αυτό  το  στοιχείο  ήταν  ιδιαίτερα  χρήσιμο  στην  ελληνιστική  περίοδο,  επειδή  οι  ναυμαχίες  κρίνονταν  πολύ  συχνά  ως  «πεζομαχίες»,  δηλαδή  από  την  συμπλοκή  των  αντίπαλων  πεζοναυτών  στα  καταστρώματα.  Οι  Ρωμαίοι  είχαν  ενισχύσει  την  παρεξειρεσία  των  δικών  τους  πεντήρων  ειδικά  για  αυτόν  τον  σκοπό.

More

ΠΕΝΤΗΡHΣ (QUINQUEREME)– ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ, ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ και ιστορικά στοιχεία (ΜΕΡΟΣ Α΄)

1 Comment

quinquereme c

Πλάγια  όψη  πεντήρους (copyright: Peter Connolly)

.

Π. Δεληγιάννης

.

            Οι  Συρακούσιοι  προχώρησαν  στη  ναυπήγηση  πλοίων  μεγαλύτερων  από  την  τριήρη,  προκειμένου  να  υπερκεράσουν  αποφασιστικά  την  καρχηδονιακή  ναυτική  δύναμη.    Οι  πολυμήχανοι  Σικελιώτες  επινόησαν  τις  τετρήρεις  και  τις  πεντήρεις,  όπως  και    εξελιγμένους  καταπέλτες  και  άλλες  βαλλιστικές  μηχανές.  Οι  άλλες  ναυτικές  δυνάμεις  ακολούθησαν  τις  ναυπηγικές  εξελίξεις,  με  αποτέλεσμα  να  ξεκινήσει  ένας  αγώνας  εξοπλιστικού  ανταγωνισμού,  ο  οποίος  χαρακτηριζόταν  από  τη  ναυπήγηση  διαρκώς  μεγαλύτερων  πολεμικών  σκαφών.  Αυτός  ο  αγώνας  διήρκεσε  σχεδόν  τέσσερις  αιώνες,  τελειώνοντας  το  31  π.Χ.

            Παλαιότερα,  οι  ειδικοί  στα  ναυτικά  και  ναυπηγικά  θέματα  δυσκολεύονταν  να  κατανοήσουν  το  σύστημα  κατανομής  των  ερετών  στις  αρχαίες    τετρήρεις,  στις  πεντήρεις  και  γενικά  στις  πολυήρειςΑυτές  οι  ονομασίες  πλοίων  δεν  αναφέρονταν  στις  οριζόντιες    σειρές  κουπιών,  όπως  ισχύει  στις  περιπτώσεις  της  διήρους  και  της  τριήρους.    Ο  αριθμός  των  οριζοντίων  σειρών  δεν  μπορούσε  να  είναι  μεγαλύτερος  από  τρεις,  όπως  διαπιστώθηκε  από  τις  πειραματικές  απόπειρες  των  ιταλικών    ναυτικών  πόλεων  της  Αναγέννησης  (Βενετία,  Γένουα  κ.α.).  Το  ίδιο  διαπιστώνεται  από  τα  ρωμαϊκά  ανάγλυφα  τα  οποία  ποτέ  δεν  εικονίζουν  πλοία  με  περισσότερες  από  τρεις  οριζόντιες  σειρές  κουπιών.    Αν  υπήρχε  τέταρτη  ή  πέμπτη  σειρά  πάνω  από  τις  τρεις  συνήθεις  μιας  τριήρους,  θα  ήταν  αδύνατον  να  χρησιμοποιηθούν  τα  κουπιά  των  πρώτων,  λόγω  του  ιδιαίτερα  μεγάλου  μήκους  τους  (απαραίτητο  προκειμένου  να  φτάσουν  μέχρι  την  επιφάνεια  του  νερού)  και  της  μικρής  γωνίας  που  θα  σχημάτιζαν  με  το  κήτος  του  σκάφους.    Επομένως  μετά  από  την  διήρη  και  την  τριήρη,  οι  αριθμοί  4,  5,  6,  κ.ο.κ.  που  αντιστοιχούν  στις  τετρήρεις,  πεντήρεις,  εξήρεις,  κ.ο.κ.  δεν  μπορούσαν  να  αντιστοιχούν  σε  οριζόντιες  σειρές  κουπιών.  Η  επόμενη  λογική  σκέψη  πάνω  σε  αυτό  το  πρόβλημα,  έγινε  πάλι  σε  αναλογία  με  τις  μεσαιωνικές  γαλέρες.  Οι  προαναφερόμενοι  αριθμοί  των  πολυήρων  πρέπει  να  αντιστοιχούσαν  στον  αριθμό  των  ερετών  που  χειρίζονταν  ένα  κουπί.  Στην  τριήρη,  κάθε  κουπί  χειριζόταν  από  έναν  ερέτη.  Εντούτοις,  λόγω  του  αριθμητικού  περιορισμού  των  οριζοντίων  σειρών  έως  τρεις,  είναι  βέβαιο  ότι  στις  μεγαλύτερες  πολυήρεις  θα  αντιστοιχούσαν  περισσότεροι  κωπηλάτες  σε  κάθε  κουπί.    Επομένως  μια  πεντήρης  θα  ήταν  κατά  αναλογία  με  τις  αναγεννησιακές  «a  scaloccio»  γαλέρες  της  Βενετίας,  μια  μονήρης  με  πέντε  ερέτες  σε  κάθε  κουπί,  ενώ  μια  δεκήρης  θα  είχε  δέκα  κωπηλάτες  σε  κάθε  κουπί.  Αλλά  ούτε  αυτή  η  εκδοχή  είναι  ορθή,  επειδή  όπως  διαπιστώθηκε  στην  αναγεννησιακή  Ιταλία,  ο  μέγιστος  αριθμός  ερετών  που  μπορούσαν  να  χειριστούν  ένα  κουπί  ήταν  οκτώ.

  More

Ο ΕΛΛΗΝΟ-ΦΟΙΝΙΚΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΙΚΕΛΙΑ ΚΑΙ Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΣΕΛΙΝΟΥΝΤΑ (7ος-6ος αι. π.Χ.)

4 Comments

Selinunte

Αεροφωτογραφία του  αρχαιολογικού  χώρου  του  Σελινούντα

Κατά  την  περίοδο  που  οι  Έλληνες  αποίκιζαν  την  ανατολική  ακτή  της  Σικελίας  (τέλος  8ου  αι.  π.Χ.)  οι  Φοίνικες  διατηρούσαν  τα  δικά  τους  «εμπορεία»  (εμπορικούς  σταθμούς)  στο  δυτικό  τμήμα  της.  Φαίνεται  ότι  η  Πάνορμος  (σημερ.  σικελική  πρωτεύουσα  Παλέρμο)  ήταν  η  παλαιότερη  αποικία  τους.  Η  Μοτύη  ιδρύθηκε  περί  το  700  π.Χ.  από  τους  Φοίνικες  της  Καρχηδόνας.  Η  θέση  της  ήταν  ιδιαίτερα  στρατηγική  και  καλά  προστατευμένη,  έχοντας  ιδρυθεί  σε  μια  νησίδα  κοντά  στη  σικελική  ακτή.  Ταυτόχρονα  οι  Καρχηδόνιοι  ίδρυσαν  τα    «εμπορεία»  της  Μαζάρας  και  της  Μακάρας  στη  νοτιοδυτική  ακτή,  των  οποίων  η  φοινικική  προέλευση  έχει  εξακριβωθεί  από  τις  χαναανικές  ονομασίες  τους  και  από  την  αρχαιολογία.  Η  Μακάρα  ιδρύθηκε  μάλλον  στη  θέση  κάποιας  παλαιότερης  Μινωικής  ναυτικής  βάσης,  επειδή  οι  Έλληνες  την  αποκαλούσαν  «Μινώα» και  αργότερα ‘Ηράκλεια Μινώα’ ή  απλά  ‘Ηράκλεια’.  Τέλος,  Ιταλοί  αρχαιολόγοι  έχουν  υποθέσει  ότι  η  μεταγενέστερη  πόλη  των  Ιμεραίων  Θερμών,  την  οποία  ίδρυσαν  οι  Καρχηδόνιοι  μετά  την  καταστροφή  της  Ιμέρας  (τέλος  5ου    αιώνα  π.Χ.),  προϋπήρχε  ως  φοινικική  αποικία  πριν  την  ίδρυση  της  τελευταίας.

Το  δυτικό  τμήμα  της  Σικελίας  δεν  ήταν  άγνωστο  στους  Έλληνες  και  γενικά  στους  κατοίκους  του  Αιγαίου.  Κύριοι  κάτοικοι  της  περιοχής  και  πιστοί  σύμμαχοι  των  Φοινίκων  ήταν  οι  Έλυμοι,  λαός  ο  οποίος  είχε  από  νωρίς  εμπορικές  και  πολιτισμικές  συναλλαγές  με  τους  Έλληνες.  Θεωρείται  μάλιστα  ότι  η  εθνογένεση   της  ελυμικής  εθνότητας  και  η  οργάνωση  της  σε  πόλεις-κράτη  οφείλεται  στη  φοινικική  και  την  ελληνική  επίδραση  σε  ένα  τμήμα  του  ευρύτερου  λαού  των  Σικανών,  ενδεχομένως  δε  και  στην  εγκατάσταση  Μικρασιατών  προσφύγων  στο  έδαφος  τους.  Οι  Έλληνες,  οι  οποίοι  είχαν  εκτοπίσει  τους  Φοίνικες  από  την  υπόλοιπη  Σικελία,  δεν  άργησαν  να  εμφανιστούν  ως  άποικοι  και  στη  δυτική  περιοχή  της.  Το  648  π.Χ.  «εγκαινίασαν»  έναν  έντονο  γεωστρατηγικό  ανταγωνισμό  με  τους  δεύτερους  όταν  πλησίασαν  επικίνδυνα  τις  τελευταίες  εγκαταστάσεις  τους  στο  νησί  ιδρύοντας  κοντά  σε  αυτές  την  Ιμέρα (κοινή  αποικία  Χαλκιδαίων  και  Συρακουσίων).  Οι  Καρχηδόνιοι  αναγκάστηκαν  να  εκκενώσουν  το  «εμπόρειο»  τους  στις  Θέρμες,  κατά  το  πιθανότερο  μετά  από  επίθεση  των  Ιμεραίων.

Συνεχιστε την αναγνωση

ΤΕΤΡΗΡΗΣ, ΠΕΝΤΗΡΗΣ, ΔΕΚΗΡΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΥΗΡΕΙΣ (ΜΕΡΟΣ Β΄) Τα μεγάλα πολεμικά πλοία της Ελληνιστικής

Leave a comment

 Polyeres

Ρωμαϊκή πολυήρης με πολεμικούς πυργίσκους στο κατάστρωμα της.

.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

.

Από τις ναυμαχίες  και τις άλλες θαλάσσιες συρράξεις μεταξύ των πρώιμων  ελληνιστικών κρατών  ξεχωρίζουν η  ναυμαχία  της  Σαλαμίνας  της  Κύπρου (306 π.Χ.)  και  η  επακόλουθη  πολιορκία  της  Ρόδου  από  τον  Δημήτριο  τον  Πολιορκητή. Οι πολυήρεις χρωστούν πολλά στον πολυμήχανο Δημήτριο που συνέβαλε αποφασιστικά στην εξέλιξη τους.

Μετά  το  280  π.Χ. η πολιτική  κατάσταση  αποκρυσταλλώθηκε  και  σχηματίστηκαν  οι  νέες  μεγάλες ναυτικές  δυνάμεις.  Το  κράτος  των  Λαγιδών (Πτολεμαίων) με  τις  336  πεντήρεις του και  τα  2.000  σκάφη  μικρότερου  εκτοπίσματος  ήταν  η  μεγαλύτερη δύναμη, όχι  μόνο  μεταξύ  των Ελλήνων  αλλά και συγκριτικά  με  την  Ρώμη  και  την  Καρχηδόνα,  παρά  την  υπερπροσπάθεια  των  δύο τελευταίων στον μεταξύ τους ναυτικό πόλεμο.  Προκειμένου να επανδρωθεί ο πτολεμαϊκός στόλος απαιτούνταν 150.000  άντρες-χωρίς τους «επιβάτες» (πεζοναύτες). Οι  περισσότεροι προέρχονταν από τους ικανότερους ναυτικούς του τότε γνωστού κόσμου, τους  Έλληνες  και τους Φοίνικες. Με  βάση  το  εκτόπισμα  των  πλοίων, τον  αριθμό  και  την  ικανότητα  των  πληρωμάτων της ήταν  η  μεγαλύτερη  ναυτική  δύναμη της  αρχαιότητας, ανώτερη φυσικά και από την Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ. Μερικοί ερευνητές έχουν αμφισβητήσει τον αριθμό των 336 πεντήρων καθώς και αυτούς των μικρότερων σκαφών και των συνολικών πληρωμάτων που χρειάζονταν για την επάνδρωση τους (αντίθετα ο Ταρν υπεραμύνθηκε αυτών των αριθμών). Αρκεί ένας κατάλογος των παράκτιων χωρών, πόλεων και νήσων που ήλεγχαν οι Πτολεμαίοι περί τα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ., προκειμένου να αποδειχθεί η ορθότητα των αριθμών: Αίγυπτος, Αλεξάνδρεια Αιγύπτου (με πολλούς Έλληνες και Φοίνικες κατοίκους), Κυρηναϊκή, Φιλισταία, σχεδόν ολόκληρη η Φοινίκη, Σελεύκεια του Ορόντη, Κύπρος, Τραχεία Κιλικία, Λυκία, Αλικαρνασσός, Μίλητος, Έφεσος, Σάμος, Κως, Χίος, Λέσβος, Ερυθραί, Κυκλάδες, Ίτανος Κρήτης, Θρακική χερσόνησος μαζί με την Λυσιμάχεια, Άβυδος, Θάσος και αρκετές μικρότερες ναυτικές πόλεις.

More

ΤΕΤΡΗΡΗΣ, ΠΕΝΤΗΡΗΣ, ΔΕΚΗΡΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΥΗΡΕΙΣ (ΜΕΡΟΣ Α΄) Οι απαρχές των μεγάλων πολεμικών πλοίων της Ελληνιστικής

Leave a comment

Hepteres

Εμπρόσθια όψη, κάτοψη και πλάγια όψη μίας επτήρους. Η επτήρης ήταν μία από τις αξιόπιστες πολεμικές πολυήρεις. Στα διαγράμματα του πάνω μέρος του πίνακα (τομές πλοίων) αναπαραστάται η εξέλιξη της διάταξης των κωπηλατών από την αρχική ελληνική πεντηκοντορο έως τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική τριήρη (Copyright: John Warry/ Salamander)
.

Π. Δεληγιάννης

.
Περί το 500 π.Χ., η τριήρης, επινόηση των Κορινθίων, έγινε το βασικό σκάφος των ελληνικών, των φοινικικών, των ετρουσκικών, κ.α. μεσογειακών πολεμικών στόλων. Στην τριήρη στηρίχθηκαν μεγάλες ή μικρές «θαλασσοκρατορίες» όπως αυτές της Αθήνας, της Καρχηδόνας, της Κορίνθου, των Συρακουσών, κ.α.
Η εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία και η κατάλυση του περσικού κράτους δημιούργησε μια νέα πολιτειακή κατάσταση για τον ελληνικό κόσμο. Τα νέα ελληνικά κράτη που δημιουργήθηκαν στην Ανατολή ήταν πολλαπλασίως μεγαλύτερα από τις παλαιές πόλεις-κράτη. Η νέα κατάσταση είχε το αντίκτυπο της στην πολεμική τέχνη, τόσο στην ξηρά όσο και στην θάλασσα. Οι παλαιοί οπλιτικοί στρατοί των λίγων χιλιάδων οπλιτών έδωσαν την θέση τους σε στρατούς πολλών δεκάδων χιλιάδων πολεμιστών, που είχαν πλέον ως βασικά Όπλα κρούσης την μακεδονική φάλαγγα και το βαρύ ιππικό. Ανάλογα, οι παλαιότεροι στόλοι των πόλεων-κρατών που είχαν ως βασικό μαχητικό πλοίο την τριήρη, αντικαταστάθηκαν από τους κολοσσιαίους στόλους των ελληνιστικών κρατών, στους οποίους τα κύρια πολεμικά ήταν μεγαλύτερες πολυήρεις, κυρίως πεντήρεις. Οι τακτικές του πολέμου στην θάλασσα προσαρμόστηκαν ανάλογα. Οι τριήρεις χρησιμοποιούσαν κυρίως την ταχύτητα και την ευελιξία τους προκειμένου να επικρατήσουν στις ναυτικές συρράξεις. Οι πεντήρεις και οι άλλες πολυήρεις στηρίζονταν στο μέγεθος και το εκτόπισμα τους. Ένα στοιχείο το οποίο έμεινε αμετάβλητο από την εποχή της τριήρους ήταν η χρήση του εμβόλου, παρότι ο ρόλος του κατά την θαλάσσια σύρραξη περιορίστηκε.

Συνεχιστε την αναγνωση

ΞΑΝΘΙΠΠΟΣ Ο ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΟΣ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΣ TON ΑΠΟΘΑΡΡΥΜΕΝΟ ΚΑΡΧΗΔΟΝΙΑΚΟ ΣΤΡΑΤΟ

Leave a comment

 

phalanx

Φάλαγγα  μακεδονικού  τύπου  σε  πίνακα  του  Τζ.  Σουμέιτ.  Η  καρχηδονιακή  φάλαγγα  του  ίδιου  τύπου  είχε  περίπου  παρόμοια  εμφάνιση, επειδή  οι  Καρχηδόνιοι  είχαν  υιοθετήσει  μεταξύ  άλλων  μεγάλο  μέρος  του  ελληνικού  εξοπλισμου  (copyright: Johny  Shumate).

   –

Η  Σπάρτη  απασχολούσε  μισθοφόρους  ήδη  από  την  Αρχαϊκή  εποχή  και  συγκεκριμένα  Κρήτες  τοξότες  (εξάλλου  επρόκειτο  για  Δωριείς  συγγενείς  της).  Από  την  εποχή  του  Πελοποννησιακού  πολέμου  και  περισσότερο  κατά  τη  διάρκεια  της  ηγεμονίας  της, η  Σπάρτη  κατέστη  σημαντική  εργοδότης  μισθοφόρων  από  όλη  την  Ελλάδα, λόγω  του  περιορισμένου  αριθμού  των  μαχίμων  της. Περισσότερο, όμως, οι  ίδιοι  οι  Σπαρτιάτες  έστελναν  μονάδες  του  στρατού  τους  μαζί  με  έμπειρους  ‘πολέμαρχους’, προκειμένου  να  υπηρετήσουν  ως  μισθοφόροι  άλλων  κρατών, λόγω  των  οικονομικών  προβλημάτων  της  πόλης  τους  τα  οποία  γίνονταν  όλο  και  περισσότερο πιεστικά.  Παρά  την  απώλεια  της   δύναμης  της  μετά  το  368,  η  Σπάρτη  έγινε  μεγάλη  προμηθεύτρια μισθοφόρων, όχι  μόνο  δικών  της  Λακεδαιμονίων  αλλά  και  άλλων  Ελλήνων.  Το  Γύθειο  και  άλλα  λιμάνια  της  χερσονήσου  του  Ταινάρου  (Λακωνία)  έγιναν  κατά  τους  4ο-3ο  αιώνες  π.Χ.,  το  μεγαλύτερο  κέντρο  πρόσληψης  μισθοφόρων  στην  Ελλάδα.  Τα  σώματα  των  Λακεδαιμονίων  μισθοφόρων  αποτελούντο  κυρίως  από  νεοδαμώδεις  (απελεύθερους  είλωτες), άλλους  Έλληνες  και  δευτερευόντως  από  περιοίκους.  Οι  μόνοι  Σπαρτιάτες  αυτών  των σωμάτων  ήταν  ο  αρχηγός  της  αποστολής (ο  οποίος  όμως  μπορούσε  να  είναι  και  ‘υπομείων’  Λακεδαιμόνιος,  δηλαδή  Σπαρτιάτης  που  είχε  απωλέσει  τα  πολιτικά  δικαιώματα  του  για  οικονομικούς  λόγους)  και  λίγοι  ακόμη  διοικητές  ή  στρατιωτικοί  σύμβουλοι.  Οι  αποστολές  των  μισθοφόρων  γίνονταν  μετά  από  ειδική  άδεια  της  Σπάρτης  και  το  κέντρο  αναχώρησης  τους  ήταν  το  Ταίναρο.

 Συνεχίστε  την  ανάγνωση

Συνεχίστε την ανάγνωση

%d bloggers like this: