Home

Τεσσαρακοντήρης, το «αεροπλανοφόρο» της Αρχαιότητας

Leave a comment

40eres

Απεικόνιση μιας τεσσαρακοντήρους κατά την άποψη του L. Casson.

.

Π. Δεληγιάννης

.

Οι Διάδοχοι και οι Επίγονοι τους, ναυπήγησαν στόλους αποτελούμενους από πολυάριθμες πολυήρεις, φτάνοντας μέχρι την κατασκευή κολοσσιαίων σκαφών όπως η εικοσήρης και η τεσσαρακοντήρης. Όπως θα δούμε, επρόκειτο για πραγματικά πλωτά φρούρια που θύμιζαν αναλογικά τα σύγχρονα θωρηκτά και αεροπλανοφόρα πλοία. Ειδικά η τεσσαρακοντήρης έφερε συνολικό πλήρωμα το οποίο έφθανε τους 6.000 άνδρες, περίπου όσους διαθέτει ένα σύγχρονο αεροπλανοφόρο.

More

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΘΑΤΗ (310 πΧ)- ΜΕΡΟΣ Α΄ – Ελληνες, Σκύθες και Σαρμάτες περί τον Κιμμέριο Βόσπορο

7 Comments

Cimmerian  Bosporus

Χάρτης  του  βασιλείου  του  Κιμμέριου  Βοσπόρου  με  τα  στάδια  της  επέκτασης  του (αποχρώσεις  του  κόκκινου).  Στα  βόρεια  του  σημειώνονται  οι  Σκύθες (Scythes) ενώ  στα  ανατολικά  του  σημειώνονται  οι  Σίρακες  (Siraces). Ο  ποταμός  Θάτις  ήταν  παραπόταμος  του  Υπανιδος/Κουμπάν (Hypanis/Kouban  στον  χάρτη).

Ο  Παιρισάδης  Α΄ της  δυναστείας  των  Σπαρτοκιδών,  βασιλιάς  του  Κιμμέριου  Βοσπόρου (θα  παραθέσω  την  Ιστορία  του  συγκεκριμένου  ελληνικού  βασιλείου  σε  επόμενο  άρθρο  μου  σύντομα)  πέθανε  το  310  πΧ.  Ο  πρωτότοκος  γιος  του,  Σάτυρος,  ανακηρύχθηκε  βασιλιάς  αλλά  σε  λίγο  αντιμετώπισε  την  εξέγερση  του  νεότερου  αδελφού  του,  Ευμήλου,  ο  οποίος  διεκδίκησε  τον  θρόνο.  Ο  Εύμηλος  είχε  εξασφαλίσει  την  υποστήριξη  του  Αριφάρνους,  βασιλιά  των  Θαταίων  όπως  αναφέρει  ο  Διόδωρος  ο  Σικελιώτης,  δηλαδή  του  λαού  ο  οποίος  ζούσε  στην  περιοχή  του  ποταμού  Θάτη.  Ο  τελευταίος  ήταν  πιθανότατα  ένας  από  τους  παραποτάμους  του  Υπάνιδος  (Κουμπάν).  Θεωρείται  σχεδόν  βέβαιο  ότι  οι  «Θαταίοι»  (ονομασία  η  οποία  δεν  είναι  εθνική  αλλά  γεωγραφική)  ταυτίζονται  με  τους  Σίρακες,  έναν  σαρματικό  λαό  που  είχε  εγκατασταθεί  στην  περιοχή  του  Κουμπάν  κατά  τη  βασιλεία  του  Παιρισάδη  Α΄,  ο  οποίος  τους  κατέστησε  υποτελείς  του.  Οι  Σαρμάτες  αποτελούσαν  μια  ομάδα  νομαδικών  λαών  της  κεντρικής  Ασίας,  ανήκοντες  στον  βορειοϊρανικό  (σακικό)  κλάδο.  Από  τον  4ο  αι  πΧ  άρχισαν  να  κινούνται  προς  τις  στέπες  βορείως  του  Ευξείνου,  ενώ  άλλες  φυλές  τους  κινήθηκαν  προς  την  Κίνα.  Οι  διάφορες  σαρματικές  φυλές  (Σαυρομάτες,  Σίρακες,  Αόρσοι,  Ασπουργοι,  Βορανοί,  Ρωξολανοί,  «Βασιλικοί»  Σαρμάτες,  και  αργότερα  οι  Ιάζυγες,  οι  Αλανοί,  οι  σύγχρονοι  Οσσέτες  κ.ά.)  ήταν  ανεξάρτητες  και  συχνά  πολεμούσαν  μεταξύ  τους.  Οι  Σαρμάτες  μάχονταν  κυρίως  ως  ιππείς  με  μακριά  λόγχη  ιππικού.  Αλλα  όπλα  τους  ήταν  τα  ξίφη  και  ένα  είδος  σύνθετου  τόξου,  λιγότερο  ισχυρό  από  το  σκυθικό.  Σύμφωνα  με  μία  διαδεδομένη  άποψη,  οι  βορειοϊρανικοί  λαοί  (Σάκες  και  Σαρμάτες)  υιοθέτησαν  τη  μακρά  λόγχη  ιππικού  όταν  αντιμετώπισαν  τους  Μακεδόνες  και  Θεσσαλούς  ιππείς  του  Μεγάλου  Αλεξάνδρου  στην  κεντρική  Ασία  το  330/329  πΧ,  οι  οποίοι  μαχόταν  με  το  συγκεκριμένο  όπλο.

Ο  Αριφάρνης  έδωσε  άσυλο  στον  Εύμηλο  όταν  εγκατέλειψε  το  Παντικάπαιο (κοιτίδα  και  πρωτεύουσα  του  βασιλείου, παλαιά   αποικία  της  Μιλήτου),  με  απώτερο  σκοπό  να  ανεξαρτητοποιηθεί  από  τη  βοσπορανή  επικυριαρχία.  Γι’  αυτό  προσέφερε  στον  διεκδικητή  του  θρόνου  στρατιωτική  υποστήριξη,  αποσκοπώντας  στην  αποδυνάμωση  του  βασιλείου  του  Βοσπόρου  και  πιθανότατα  στην  επέκταση  της  επικράτειας  του  σε  βάρος  του.  Από  την  άλλη  πλευρά  οι  Σκύθες,  οι  οποίοι  ζούσαν  στα  βόρεια  του  βασιλείου,  προσέφεραν  στρατιωτική  βοήθεια  στον  βασιλιά  Σάτυρο,  επειδή  φοβούντο  τη  διαρκή  προώθηση  των  σαρματικών  φυλών  προς  τα  εδάφη  τους.  Ήδη  οι  Σίρακες  είχαν  εγκατασταθεί  σε  περιοχή  η  οποία  ανήκε  στους  Σκύθες.  Επιπρόσθετα  οι  τελευταίοι  θα  δελεάστηκαν  από  τους  μισθούς  που  προσέφερε  ο  Σάτυρος  και  από  την  προοπτική  λαφυραγώγησης  της  εχθρικής  χώρας.

Scythians

Νυχτερινή  έφοδος  Σκυθών  ιππέων  σε  οχυρωμένο  οικισμό  γηγενών  της  ανατολικής  Ευρώπης.  Κατατοπιστικός  αρχαιολογικά  πίνακας  από  το  Experiment (copyright: Experiment).

Συνεχίστε την ανάγνωση

ΟΙ ΑΣΠΙΔΕΣ ΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

2 Comments

vase painti

Αγγειογραφία με παράσταση οπλίτη, 5ος αιώνας π.Χ. Ο πολεμιστής φέρει ορειχάλκινο  θώρακα, ξίφος και ασπίδα οπλιτικού τύπου. Στην ασπίδα διακρίνονται  η αντιλαβή, ο πόρπακας και οι τελαμώνες ανάρτησης (Παρίσι, Μουσείο  Λούβρου)

Η  Γεωμετρική  περίοδος (11ος-8ος  αι.  πΧ)  προηγήθηκε  της  εμφάνισης  του  οπλιτικού  πολέμου  και  του  οπλίτη.  Οι  ασπίδες  της  Γεωμετρικής  περιόδου  ανήκαν  σε  δύο  κύριους  τύπους: στην  ασπίδα  τύπου  «Διπύλου» και  σε  εκείνη  του  γενικού  τύπου  «Χέρτσπρουνγκ» (Herzsprung).  Η  πρώτη  έλαβε  την  ονομασία  της  από  την  αθηναϊκή  πύλη  του  Διπύλου  όπου  ανακαλύφθηκαν  αγγεία  με  τις  πρώτες  απεικονίσεις  της.  Είχε  μεγάλο  μέγεθος, καλύπτοντας  τον  πολεμιστή  από  το  πηγούνι  έως  τα  γόνατα.  Ήταν  κατασκευασμένη  από  λυγαριά  και  δέρμα, χωρίς  να  αποκλείεται   η  περαιτέρω  ενίσχυση  της  με  ξύλινα  μέρη. Παρά  το  μέγεθος  της  ήταν  ελαφριά  λόγω  των  υλικών  από  τα  οποία  ήταν  κατασκευασμένη  και  ήταν  κυρτή  σε  βαθμό  που  να  «αγκαλιάζει» το  σώμα  του  πολεμιστή.  Στο  μέσο  της  επιφάνειας  της  είχε  δύο  ημικυκλικές  εγκοπές  που  διευκόλυναν  τον  χειρισμό  των  επιθετικών  όπλων, λόγχης  ή  ξίφους.  Οι  εγκοπές  διευκόλυναν  και  την  ανάρτηση  της  ασπίδας  Διπύλου  στην  πλάτη  του  πολεμιστή,  προκειμένου  να  μην  περιορίζει  τους  αγκώνες  του  όταν  αυτός  βάδιζε.  Η  ασπίδα  είχε  τουλάχιστον  μια  κεντρική  λαβή  από  όπου  την  κρατούσε  ο  πολεμιστής  την  ώρα  της  μάχης  και  έναν  ή  περισσότερους  ιμάντες  ανάρτησης  της  στην  πλάτη  του  όταν  δεν  την  χρησιμοποιούσε.  Οι  ιμάντες  αυτοί  καλούντο  τελαμώνες. Το  σχήμα  της  ασπίδας  Διπύλου  δείχνει  ότι  κατάγεται  από  την  περίφημη  μινωική  και  μετέπειτα  μυκηναϊκή  οκτώσχημη  ασπίδα.  Κατά  την  αρχαϊκή  περίοδο  κατασκευάζεται  σε  μικρότερο  μέγεθος, με  υλικό  πλέον το  μέταλλο. Πρόκειται  για  τον  «βοιωτικό»  τύπο  ασπίδας.

Συνεχίστε την αναγνωση

ΠΟΥ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΕ Η ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ;

Leave a comment

Hoplitikon

Σύρραξη  οπλιτών.  Επρόκειτο  για  έναν  από  τους  φονικότερους  τύπους  συρράξεων  κατά  την  Αρχαιότητα   ( Ιστορικός  Σύλλογος
Ancienthoplitikon Μελβουρνης)

Η  επινόηση  του  οπλιτικού  τρόπου  πολέμου  και  της  οπλιτικής  φάλαγγας  αποτελεί  μία  από  τις  μεγαλύτερες  «επαναστάσεις»  στην  παγκόσμια  στρατιωτική  Ιστορία.  Οι  περισσότεροι  μελετητές  την  θεωρούν  εξίσου  σημαντική  με  την  εφεύρεση  της  σέλας  με  αναβολείς  η  οποία  κατέστησε  το  σιδηρόφρακτο  ιππικό  κυρίαρχο  των  μαχών  ή  με  την  επινόηση  των  πυροβόλων  όπλων  η  οποία  μετέβαλε  για  πάντα  το  πρόσωπο  του  πολέμου.

Η  απομάκρυνση  των  νοτίων  Ελλήνων  από  την  πολιτειακή  οργάνωση  του  φυλετικού  κράτους,  η  πρόοδος  του  θεσμού  της  ελληνικής  πόλης  και  οι  κοινωνικοοικονομικές  εξελίξεις  που  συνόδευσαν  αυτή  την  θεμελιώδη  αλλαγή,  είχαν  προχωρήσει  σημαντικά  κατά  το  τέλος  της  Γεωμετρικής  περιόδου.  Οι  νέες  συνθήκες  που  δημιουργήθηκαν,  οδήγησαν  τους  Έλληνες    στην  επινόηση  του  οπλιτικού  πολέμου  και  του  αντίστοιχου  νέου  είδους  πολεμιστή,  του  καθαυτό  οπλίτη.  Υπάρχει  μεγάλη  διχογνωμία  σχετικά  με  το  ερώτημα  ποια  ήταν  η  νοτιοελληνική  περιοχή  όπου  εμφανίστηκε  για  πρώτη  φορά  το  νέο  σύστημα  μάχης.  Οι    Αργείοι,  οι  Θηβαίοι,  οι  Σπαρτιάτες  ή  οι  Μαντινείς  αναφέρονται  ή  υπονοούνται  από  διάφορους  αρχαίους  συγγραφείς  ως  οι  εφευρέτες  του  νέου  τρόπου  πολέμου.  Η  ισχυρότερη  άποψη  μεταξύ  των  μελετητών  είναι  αυτή  που  υποστηρίζει  ότι  οι  οπλιτικές  τακτικές  πρωτοεμφανίστηκαν  σε  κάποιο  κράτος  ή  ομάδα  γειτονικών  κρατών  της  ανατολικής  ή  της  νότιας  Πελοποννήσου,  σε  δωρική  ή   αρκαδική  περιοχή.  Θα  πρέπει  να  αποκλείσουμε  από  τους  πιθανούς  επινοητές  της  οπλιτικής  φάλαγγας  την  Κόρινθο,  τη  Σικυώνα  και  τις  μικρές  πόλεις-κράτη  της  Αργολίδας  διότι  οι  κάτοικοι  τους  την  υιοθέτησαν  υπό  την  επίδραση  των  Αργείων  του  τυράννου  Φείδωνος.  Ομοίως  πρέπει  να  αποκλείσουμε  την  Αθήνα  και  την  ευρύτερη  Αττική  για  παρόμοιους  λόγους. Συνεχίστε την ανάγνωση

%d bloggers like this: