harquebus
Κοντόκαννο αρκεβούζιο (κάτω) και πιστόλα (ανω) Πολωνών ουσάρων (πηγή: kismeta.com).

429Πανοπλίες και κράνη ουσάρων, περί τα μέσα του 17ου αιώνα (Εθνικό Μουσείο, Κρακοβία). Η πανοπλία στο βάθος συνοδεύεται από την περίφημη κατασκευή φτερών η οποία προσαρμοζόταν στη σέλα.

Το 1386 το Πολωνικό Bασίλειο και το Λιθουανικό Mεγάλο Δουκάτο συνδέθηκαν με προσωπική ένωση υπό τους Λιθουανούς Γιαγκελόνους (Jagiello) μονάρχες. O Λαδίσλαος (Βλαδίσλαος) Β΄ Γιαγκέλo, δούκας της Λιθουανίας, νυμφεύθηκε τη βασίλισσα της Πολωνίας Εδβίγη. Το βασιλικό ζεύγος ένωσε τις κτήσεις του σχηματίζοντας ένα ισχυρό ρωμαιοκαθολικό βασίλειο με κέντρο την Κρακοβία, το οποίο περιελάμβανε μεγάλες ανατολικοευρωπαϊκές εκτάσεις. Το νέο κράτος περιελάμβανε μεγάλο μέρος της σύγχρονης Πολωνίας, τη Λιθουανία, τη μεταγενέστερη Λευκορωσία, το μεγαλύτερο μέρος της Ουκρανίας και τμήματα της σύγχρονης Ρωσίας. Τα γιαγκελόνια σύνορα βρίσκονταν αρκετά κοντά στις ρωσικές μητροπόλεις Μόσχα, Νόβγκοροντ και Τβερ. Το 1410 οι πολωνικές-λιθουανικές δυνάμεις συνέτριψαν τους Τεύτονες Ιππότες στη μάχη του Γκρούνβαλντ (Τάννενμπεργκ), εξασφαλίζοντας οριστικά τη διέξοδο στη Βαλτική για το δυαδικό βασίλειο τους. Τότε οι Λιθουανοί ανέκτησαν από το Τευτονικό Τάγμα τη Σαμογιτία. Λίγο αργότερα οι ηγεμόνες της Μολδαβίας και της Βλαχίας έγιναν υποτελείς του Λαδίσλαου, με αποτέλεσμα η πολωνική-λιθουανική ισχύς να επεκταθεί έως τον Εύξεινο Πόντο. Η Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία κυβερνάτο από μία Δίαιτα (κοινοβούλιο) αριστοκρατών και έναν αιρετό μονάρχη, ο οποίος εκλεγόταν από τους Πολωνούς ευγενείς μεταξύ των Λιθουανών δουκών. Οι ευγενείς επισφράγισαν την πολωνική-λιθουανική ενότητα το 1413 με σχετική συνθήκη. Η καθολική Κοινοπολιτεία αντιμετώπιζε την απειλή των Οθωμανών στα νότια σύνορα της και των ορθοδόξων Ρώσων στα ανατολικά. Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος των υπηκόων της είχε ρωσική καταγωγή (οι οποίοι αργότερα μετεξελίχθηκαν στα έθνη των Ουκρανών και των Λευκορώσων). Παράλληλα, η Πολωνία-Λιθουανία ακολουθούσε επεκτατική πολιτική έναντι των Γερμανών με τους οποίους συνόρευε στα βόρεια και στα δυτικά της. Ο Λαδίσλαος Γ΄, ο οποίος ήταν και βασιλιάς της Ουγγαρίας, προσπάθησε να ανακόψει την τουρκική προέλαση στη Βάρνα της Βουλγαρίας αλλά ηττήθηκε (Νοέμβριος 1444) και η Κοινοπολιτεία έχασε οριστικά τις παραδουνάβιες ηγεμονίες. Αντίθετα, οι Πολωνοί-Λιθουανοί πέτυχαν μεγάλες νίκες επί των Γερμανών. Το 1454 απέσπασαν εδάφη από τους Τεύτονες Ιππότες με τους οποίους ενεπλάκησαν στον σκληρό «Δεκατριαετή πόλεμο». Ο πόλεμος έληξε το 1466 βρίσκοντας νικήτρια την Κοινοπολιτεία η οποία επέβαλε την επικυριαρχία της στους Τεύτονες και τους απέσπασε την Πομερελλία, την Ερμλανδή και τον στρατηγικό λιμένα του Γκντανσκ (Ντάντσιχ). Οι Πολωνοί-Λιθουανοί κατόρθωσαν να αναχαιτίσουν τη γερμανική αντεπίθεση και τους Οθωμανούς, αλλά δεν κατάφεραν το ίδιο με τους Ρώσους. Από τα μέσα του 15ου αι. το επιθετικό μεγάλο δουκάτο της Μοσχοβίας πίεσε αφόρητα τη Λιθουανία κατορθώνοντας να της αποσπάσει μεγάλες εκτάσεις με ρωσικό πληθυσμό, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων πόλεων Σμολένσκ και Τσερνίγκοφ. Το 1514 οι Πολωνοί-Λιθουανοί νίκησαν συντριπτικά τον μοσχοβίτικο στρατό στη μάχη της  Όρζα (Orsza, 1514) .

Συνέχεια αναγνωσης