Home

ΦΡΥΓΟ-ΒΟΙΩΤΙΚΟ ΚΡΑΝΟΣ: μία περίπτωση υβριδικής περικεφαλαίας

8 Comments

phrygo-boeotian helmet

Φρυγο-βοιωτική περικεφαλαία.
.
Π. Δεληγιάννης
.
Το φρυγοβοιωτικό κράνος είναι μία περίπτωση υβριδικής περικεφαλαίας που χρησιμοποιήθηκε από τους μακεδονικούς στρατούς του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των Διαδόχων και Επιγόνων όπως δείχνουν τα ευρήματα, αυτούσια ή εκείνα που το αναπαριστούν.
Η φρυγοβοιωτική περικεφαλαία ήταν στην ουσία το παλαιό βοιωτικό κράνος με την προσθήκη της κορυφής του «εθνικού» κράνους των Μακεδόνων, γνωστού ως φρυγικού ή θρακοφρυγικού (αποκαλούμενου ενίοτε και «θρακικού», εσφαλμένα κατά την άποψη μας).
Το βοιωτικό κράνος, ευρεσιτεχνία των Βοιωτών όταν εκείνοι απέδωσαν σε μέταλλο το σχήμα του δερμάτινου καλύμματος της κεφαλής τους, θεωρείται από τον Ξενοφώντα στο έργο του «Ιππαρχικός» ως το ιδανικό για το ιππικό λόγω των προτερημάτων του, κυρίως του ότι εξασφαλίζει ευρύ οπτικό πεδίο για τον ιππέα.

More

Advertisements

Η ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ ΣΕ ΣΥΡΡΑΞΗ (ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ)

4 Comments

03Aναπαράσταση φάσης ωθισμού οπλιτικής σύρραξης από τον Ισπανικό Ιστορικό Σύλλογο Athena Promachos (copyright: Ana Belen Rubio).

.

Παλαιότερο σχετικό άρθρο: ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ: Η ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

.

Η επίθεση της οπλιτικής παράταξης διενεργείτο με τους πολεμιστές των τριών ή των τεσσάρων πρώτων στοίχων να κρατούν τα δόρατα τους σε οριζόντια θέση, προτεταμένα προς τον εχθρό. Τρεις ή τέσσερις αιχμές δοράτων εμπόδιζαν τον εχθρό να φτάσει στον πρώτο στοίχο της φάλαγγας. Οι πολεμιστές των γραμμών που ακολουθούσαν, είχαν τα δόρατα τους σε κεκλιμένη θέση προκειμένου να μην τραυματίσουν με τις αιχμές τους οπλίτες των εμπρόσθιων στοίχων και για να έχουν τους σαυρωτήρες* με κατεύθυνση προς τα κάτω, έτσι ώστε να σκοτώνουν τους τραυματισμένους εχθρούς όταν περνούσαν από πάνω τους. Ο κύριος σκοπός της κλίσης των δοράτων ήταν να ανακόπτουν τα βλήματα που δέχονταν από τους ψιλούς του εχθρού (ακόντια, βέλη, πέτρες, κ.α.).

Η μάχη ξεκινούσε με τις δύο αντίπαλες φάλαγγες να κινούνται η μια εναντίον της άλλης. Η είσοδος στο πεδίο της σύρραξης συνοδευόταν είτε από πολεμικά άσματα, τους παιάνες –όπως συνήθιζαν οι στρατοί των Σπαρτιατών και των άλλων Δωριέων – είτε από πολεμικές ιαχές. Όταν οι οπλιτικοί στρατοί πλησίαζαν μεταξύ τους σε απόσταση περίπου μισού έως ενός σταδίου (89-177 μέτρα), οι πολεμιστές άρχιζαν να τρέχουν με σκοπό να επιπέσουν ορμητικά επί του εχθρού. Αυτό έπραξαν οι Αθηναίοι και οι Πλαταιείς εναντίον των Περσών στον Μαραθώνα. Εξαίρεση σε αυτόν τον γενικό κανόνα αποτελούσαν οι Σπαρτιάτες οι οποίοι βάδιζαν μέχρι την εκ του συστάδην σύρραξη, με οργανωμένο σχηματισμό και συγχρονισμένο βηματισμό, τον ρυθμό του οποίου έδιναν οι ήχοι αυλών. Στόχευαν στην τρομοκράτηση του εχθρού με την ψυχραιμία και την «απάθεια» τους. Μερικοί ερευνητές έχουν υποθέσει ότι και άλλοι στρατοί δωρικών πόλεων ακολουθούσαν αυτήν την τακτική εισόδου στη μάχη.

Συνέχεια

ΠΕΡΙΚΕΦΑΛΑΙΕΣ ΤΩΝ ΕΤΡΟΥΣΚΩΝ

Leave a comment

45

Tυπικό κράνος τύπου Νegau. Ο τύπος έλαβε την ονομασία του από την ομώνυμη τοποθεσία όπου ανακαλύφθηκαν πολλά τέτοια κράνη σε αρχαίο κοιμητήριο.

etruscan visor mask.Vulci, V c B.C.

Ετρουσκικη ημι-προσωπιδα για την προστασία της γνάθου και περιγναθιακής περιοχής (Βούλκοι, 5ος αι πΧ).

.
Το ετρουσκικό οπλοστάσιο διέθετε ενδεχομένως την μεγαλύτερη ποικιλία όπλων στον αρχαίο κόσμο. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι Τυρρηνοί λάτρευαν την οπλοσκευή τους, φροντίζοντας να είναι ισχυρή, αποτελεσματική αλλά και προσεγμένη. Έχει εκτιμηθεί ότι οι στρατοί τους είχαν εντυπωσιακή όψη. Μεταχειρίζονταν όπλα και θωρακίσεις μικρασιατικής προέλευσης, εγχώρια ιταλικά, ελληνικά όπλα νοτιοελλαδικού, μακεδονικού και αργότερα ελληνιστικού τύπου, ασσυριακά-μεσανατολικά, ιβηρικά, αργότερα και κελτικά του πολιτισμού Λα Τεν. Θα ήταν, όμως, λάθος να θεωρηθούν απλοί αντιγραφείς. Παρότι «δανείστηκαν» μεγάλο μέρος του εξοπλισμού τους, το εξέλιξαν δημιουργώντας δικούς τους ιδιαίτερους τύπους και εξομαλύνοντας τις διαφορές των αρχικών δανείων, αφομοιώνοντας τα σε ένα λειτουργικό και αισθητικά προσεγμένο σύνολο.

Συνεχεια αναγνωσης

ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ: Η ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

15 Comments

14

Οι Σπαρτιάτες αντιμετωπίζουν τον περσικό στρατό στις Θερμοπύλες με κλειστό σχηματισμό φάλαγγας, σε κλασσικό πλέον πίνακα του Peter Connolly.

Ο οπλιτικός τρόπος πολέμου όπως μας είναι γνωστός από τις πηγές της Κλασσικής περιόδου, είχε πλέον διαμορφωθεί έως τους Μηδικούς πόλεμους (490-479 π.Χ.). Όταν οι στρατοί δύο αντίπαλων πόλεων-κρατών συναντούντο, οι οπλίτες τους σχημάτιζαν φάλαγγα, τασσόμενοι σε μικρή απόσταση  μεταξύ τους, δηλαδή σε κλειστό σχηματισμό (κλειστή τάξη). Ετσι παρατάσσονταν οι στοίχοι και οι ζυγοί της οπλιτικής φάλαγγας. Κάθε οπλίτης διέθετε έκταση περίπου ενός τετραγωνικού μέτρου προκειμένου να μάχεται και να ελίσσεται. Οι οπλίτες δύναντο να παραταχθούν σε ανοικτότερους σχηματισμούς, αν χρειαζόταν (π.χ. η ανοικτότερη τάξη εφαρμοζόταν συχνά κατά τη συντεταγμένη προέλαση έως το πεδίο ή αν το μήκος του εχθρικού μετώπου έπρεπε οπωσδήποτε να καλυφθεί εξολοκλήρου). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η απόσταση μεταξύ τους αυξανόταν τόσο στο μήκος μετώπου της φάλαγγας όσο και στο «βάθος» της. Από την άλλη πλευρά, αν η φάλαγγα έπρεπε να μετατραπεί στο γνωστό συμπαγές και αδιάρρηκτο «τείχος» από ασπίδες, οι οπλίτες πλησίαζαν τόσο μεταξύ τους, ώστε οι ώμοι τους ακουμπούσαν. Επρόκειτο για την κατάλληλη τακτική όταν η φάλαγγα έπρεπε να ασκήσει  μεγαλύτερη πίεση στον αντίπαλο ή να διασφαλίσει την καλύτερη δυνατή αυτοπροστασία της. Ηταν ο ιδανικός κλειστός σχηματισμός (αν και είχε κάποια μειονεκτήματα) επειδή κατά την εφαρμογή του, η δεξιά ακάλυπτη πλευρά του οπλίτη προστατευόταν από την ασπίδα του συστρατιώτη ο οποίος ήταν ταγμένος στα δεξιά του. Ετσι σχηματιζόταν μια συμπαγής αδιάρρηκτη παράταξη η οποία στηριζόταν στην αλληλοπροστασία και την αλληλεγγύη των μαχίμων της.

Η αποστολή των «προμάχων» των «ηρωικών χρόνων» (Υστερομυκηναϊκής και Γεωμετρικής εποχής), δηλαδή των καλύτερων και περισσότερο ευπατριδών μαχητών οι οποίοι τάσσονταν μπροστά από τους άλλους πολεμιστές, δεν ήταν πλέον οι προσωπικές μονομαχίες με τους προμάχους του εχθρού. Η τωρινή αποστολή τους ήταν να διατηρούν τη συνοχή της φίλιας φάλαγγας και να φονεύουν τους προμάχους της αντίπαλης, με σκοπό να την κλονίσουν και να τη διαρρήξουν. Λόγω αυτής της αποστολής, οι πρόμαχοι παρατάσσονταν στον πρώτο ζυγό της φάλαγγας, ουσιαστικά στην ίδια θέση με εκείνη που κατείχαν στην ασύντακτη παράταξη της Γεωμετρικής περιόδου.

15

Οπλιτική φάλαγγα οκτώ ζυγών (‘βάθος’) και οκτώ στοίχων (μήκος), με τους οπλίτες της σε σχηματισμό μάχης.

Συνεχίστε την ανάγνωση

ΟΙ ΠΕΡΙΚΕΦΑΛΑΙΕΣ ΤΟΥ ΥΣΤΕΡΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΙΠΠΙΚΟΥ

1 Comment

with draco(Fectio)

Ρωμαίος Δρακονάριος της Υστερης περιόδου με κράνος  περσικού τύπου, σε αποκατάσταση από τον Βρετανικό Ιστορικό Σύλλογο  Comitatus. Ηταν λαβαροφόρος ο οποίος έφερε το σαρματικό λάβαρο του Δράκου το οποίο είχαν υιοθετήσει οι Ρωμαίοι

Κατά την Υστερη αυτοκρατορική περίοδο, το ιππικό κατέστη βαθμιαία το βασικό Οπλο του Ρωμαϊκού στρατού υποσκελίζοντας τις λεγεώνες, τη δόξα της Ρώμης. Αυτή η εξέλιξη οφειλόταν στην επίδραση των Ιρανικών λαών (Σαρματών και Περσών) και κυρίως στην ανάγκη των Ρωμαίων να αντιμετωπίσουν λαούς οι οποίοι διέθεταν ισχυρό ιππικό που μπορούσε να νικήσει τις λεγεώνες (Σαρμάτες, Σασσανίδες, Γότθοι, Ούννοι). Οι περικεφαλαίες του Ρωμαϊκού ιππικού της περιόδου ανήκαν στις εξής τέσσερις βασικές ομάδες τύπων:

ΥΣΤΕΡΗ  ΓΑΛΛΟ-ΡΩΜΑΪΚΗ

classic

Ο κλασσικός γαλλορωμαϊκός τύπος του λεγεωνάριου της Μέσης αυτοκρατορίας  (www.romancoins.info)

ΣΥΝΕΧΕΙΑ

ΙΤΑΛΟ-ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΟΣΚΟ-ΑΤΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΚΕΦΑΛΑΙΕΣ: Η εξέλιξη των ελληνικών κρανών στην Ιταλία (8ος-1ος αι. π.Χ)

Leave a comment

South_Italy

Ένα εντυπωσιακό οσκο-αττικό κράνος των Λευκανών στο οποίο διακρίνονται αρκετοί οσκικοί νεωτερισμοί.

 1

Ετρούσκοι οπλίτες της Ταρκυνίας με ελληνικό οπλισμό, 4ος αι π.Χ. Ο δεξιός φέρει ένα καθαυτό αττικό κράνος. Ο αριστερός οπλίτης φέρει ένα μικτό φρυγο-αττικό κράνος.

            Οι λαοί της αρχαίας Ιταλίας με πρωτοπόρους τους Ετρούσκους και τους Ιάπυγες, χρησιμοποιούσαν σχεδόν όλους τους τύπους ελληνικών περικεφαλαίων: τον κορινθιακό, τον χαλκιδικό, τον αττικό, τον βοιωτικό (για τους ιππείς) και αργότερα τον θρακικό, τον φρυγικό και όλους τους ελληνιστικούς τύπους. Ιδιαίτερη ήταν η προτίμηση τους στους τρεις πρώτους. Σε αυτό το άρθρο θα ασχοληθώ ειδικά με δύο είδη κρανών της Ιταλίας τα οποία προήλθαν από μετεξέλιξη των αρχικών ελληνικών αντίστοιχων τύπων: του ιταλο-κορινθιακού και του ιταλο-αττικού  ή  οσκο-αττικού (για την ακρίβεια το οσκο-αττικό κράνος ήταν η βασική ποικιλία της ομάδας των ιταλο-αττικών περικεφαλαίων).

Το ιταλο-κορινθιακό κράνος (γνωστό και ως ψευδο-κορινθιακό ή απουλο-κορινθιακό ή ετρουσκο-κορινθιακό) γεννήθηκε από την συνήθεια των μαχίμων της Ιταλίας να φορούν το κορινθιακό κράνος ανασηκωμένο, ακόμη και όταν ξεκινούσε η μάχη. Λόγω αυτού, η προστατευτική προσωπίδα του εξελίχθηκε σε μια διακοσμητική «ψευδο-προσωπίδα» ενώ το κράνος κατασκευαζόταν πλέον με τρόπο που να μην καλύπτει το πρόσωπο. Αργότερα προστέθηκαν και παραγναθίδες αττικού τύπου.

  Διαβαστε περισσότερα

Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΥΠΕΡΧΙΛΙΕΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ-ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΠΕΡΙΚΕΦΑΛΑΙΑΣ

Leave a comment

roman

Τυπική  αττική-αθηναϊκή  περικεφαλαία  Ρωμαίου  αξιωματικού.

Η  αττική  ή  αθηναϊκή  περικεφαλαία  ήταν  μία  επινόηση  των  αρχαίων  Αθηναίων,  προερχόμενη  από  μετεξέλιξη  της  παλαιότερης  χαλκιδικής  περικεφαλαίας.  Το  αττικό  κράνος  έχει  υπερχιλιετή  Ιστορία  η  οποία,  παραδόξως,  ανήκει  περισσότερο  στο  ιταλικό-ρωμαϊκό  οπλοστάσιο  παρά  στο  ελληνικό.

Το  προγονικό  χαλκιδικό  κράνος  (6ος  αι.  π.Χ.)  αποτελούσε  έναν  «ανοικτότερο»  τύπο  του  ακόμη  παλαιότερου  περίφημου  κορινθιακού  κράνους.  Το  χαλκιδικό  κράνος  προήλθε  από  την  προσπάθεια  των  Χαλκιδαίων  της  Εύβοιας  να  λύσουν  το  πρόβλημα  του  περιορισμού  της  όρασης  και  της  ακοής  του  οπλίτη  ο  οποίος  έφερε  κορινθιακή  περικεφαλαία.  Από  τις  αγγειογραφίες  φαίνεται  ότι  η  χαλκιδική  περικεφαλαία  ήταν  δημοφιλής  στους  Αθηναίους,  μία  προτίμηση  που  ίσως  οφειλόταν  μερικώς  στην  ιωνική  εθνολογική  συγγένεια  τους  με  τους  Ευβοείς.

Συνεχίστε την ανάγνωση

%d bloggers like this: