Home

Περί του ζητήματος της Καταλωνίας ή Πως διαλύονται οι «αυτοκρατορικοί συνεταιρισμοί» (μέρος Β΄)

Leave a comment

Συνέχεια από το Α΄ Μέρος

.

Π. Δεληγιάννης

.

Το ίδιο έχω παρατηρήσει και στις περιπτώσεις των Σκώτων, των Ουαλών, των Ουκρανών, των Βρετόνων και άλλων εθνικών μειονοτήτων: η ένωση της Σκωτίας με την Αγγλία το 1707 στο σύγχρονο Ηνωμένο Βασίλειο επικυρώθηκε μάλλον με προθυμία από την σκωτική αριστοκρατία των Λόουλαντς η οποία ήθελε να συμμετάσχει  στα τεράστια οικονομικά οφέλη της Αγγλικής αποικιακής Αυτοκρατορίας που σχηματιζόταν ανά τον πλανήτη. Τα αυτονομιστικά κινήματα των Σκώτων και των Ουαλών εκδηλώθηκαν ισχυρώς μόνο μετά τον Β΄ Π.Π. δηλαδή όταν η Βρετανική Αυτοκρατορία όδευε προς την πλήρη διάλυση (αντίθετα οι Ιρλανδοί ποτέ δεν μετείχαν στα οφέλη της Βρετανικής αυτοκρατορίας, για αυτό τα επαναστατικά κινήματα τους ήταν σταθερά ήδη από την Εποχή των Νορμανδών). Ομοίως, όσο η Ρωσική Αυτοκρατορία επεκτεινόταν με τα ανάλογα κοινωνικο-οικονομικά οφέλη κυρίως για τους Σλάβους αριστοκράτες και πολίτες της, οι Ουκρανοί δεν εκδήλωναν κάποιες έντονες αυτονομιστικές τάσεις. Κυρίως ο ποιητής Τ. Σεβτσένκο «διαμόρφωσε» κατά τον 19ο αιώνα την ουκρανική συνείδηση και οι Ουκρανοί κινήθηκαν δυναμικά προς την αυτονομία μετά το 1916, όταν δηλαδή η επώδυνη ήττα της Ρωσίας στον Α΄ Π. Π., η πολιτικο-οικονομική χρεωκοπία του τσαρισμού, η δίνη της Οκτωβριανής Επανάστασης, ο εμφύλιος πόλεμος που ακολούθησε, η πείνα, η ανέχεια, και η στρατιωτική επέμβαση των ξένων δυνάμεων στη Ρωσία, συνολικά εξανέμισαν τα οφέλη της παραμονής στην Ρωσική αυτοκρατορία.

More

Advertisements

Περί του ζητήματος της Καταλωνίας ή Πως διαλύονται οι «αυτοκρατορικοί συνεταιρισμοί» (μέρος Α΄)

Leave a comment

 

Π. Δεληγιάννης

.

Εδώ και αρκετές εβδομάδες παρακολουθούμε το θέμα της Καταλωνίας* και την εξέλιξη του. Αναμέναμε βέβαια από καιρό το τοπικό δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Καταλανίας αλλά προσωπικά (και νομίζω και αρκετοί αναγνώστες) δεν περίμενα ότι το ζήτημα θα έπαιρνε τόση έκταση με αξιοσημείωτες διακυμάνσεις και εξελίξεις. Το τελευταίο έως τώρα «επεισόδιο» ήταν η καταφυγή του έκπτωτου προέδρου της Καταλανίας και πέντε υπουργών του στις Βρυξέλλες – υποπτεύομαι μετά από μυστική συνδιαλλαγή και τελικά συναίνεση μεταξύ Μαδρίτης, Βαρκελώνης, ΕΕ και Βελγίου. Μερικοί μιλούν ήδη για «καταλανική κυβέρνηση σε εξορία» αλλά το θεωρώ υπερβολή. Απλά η ΕΕ και το ήπιων τόνων Βέλγιο έδωσαν μία προσωρινή λύση στο πρόβλημα προκειμένου από τη μία να μην εκτεθεί η κυβέρνηση Ραχόι και από την άλλη να μην υπάρξουν μη-αναστρέψιμες συνέπειες για την ηγεσία των αυτονομιστών.

More

Μία περίπτωση ελληνικής επιρροής στο αρχαίο ιβηρικό οπλοστάσιο: κελτιβηρικό κράνος χαλκιδικού τύπου

Leave a comment

.

στη σύζυγο μου Νέλλη, για την έμπνευση και την ενθάρρυνση που μου προσφέρει

01

.03

Η κελτιβηρική περικεφαλαία χαλκιδικού τύπου

.

Π. Δεληγιάννης

.

Για την ακρίβεια, αυτό το κείμενο αφορά ένα αντικείμενο με το οποίο ασχολούμαι στη μελέτη μου: The Greek influence on the weaponry and armoury of the Iberians, Turdetani and other ancient peoples of the Iberian Peninsula.

.

Οι σχέσεις των Ελλήνων θαλασσοπόρων με την Ιβηρική Χερσόνησο υπήρξαν πανάρχαιες, ήδη από την εποχή του Μινωικού και του Μυκηναϊκού πολιτισμών, αν και ήταν περιορισμένες. Μετά την κατάρρευση του Μυκηναϊκού κόσμου και γενικά του κόσμου της Ανατολικής Μεσογείου λόγω της οικονομικής κατάρρευσης και των εισβολών των Λαών της Θάλασσας (13ος-12ος αιώνες π.Χ.), οι σχέσεις των Ελλήνων με τους λαούς της Ιβηρικής διακόπηκαν για αρκετούς αιώνες, έως την Αρχαϊκή Περίοδο (700-479 π.Χ.). Τότε, Ελληνες θαλασσοπόροι από τη Σάμο, τη Φώκαια, τη γειτονική Μασσαλία και άλλες πόλεις, ανακάλυψαν πάλι την Ιβηρική Χερσόνησο και αποκατέστησαν τις εμπορικές σχέσεις με τους λαούς της. Κυρίως η Φώκαια και η θυγατέρα της, Μασσαλία, πρωτοστάτησαν στην ίδρυση ελληνικών αποικιών στις ανατολικές ακτές της Ισπανίας, δηλαδή στην αρχαία εθνική περιοχή των Ιβήρων. Παρότι παλαιότερα θεωρείτο ότι οι Ιβηρες ήταν η μεγαλύτερη εθνική ομάδα της χερσονήσου, τις τελευταίες πέντε δεκαετίες διαπιστώθηκε ότι συνιστούσαν ένα περιορισμένο ποσοστό του πληθυσμού της το οποίο κατοικούσε στη βορειοανατολική ακτή της Ισπανίας. Οι σύγχρονοι Καταλανοί είναι οι βασικοί απόγονοι των Ιβήρων.

More

2ος ΚΕΛΤΙΒΗΡΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (154-133 π.Χ.): ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ ΣΤΗΝ ΙΒΗΡΙΚΗ (Β΄ μέρος)

2 Comments

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Σύγχρονη αποκατάσταση των οχυρώσεων της Νουμαντίας στην Ισπανία (Wikipedia)
.
ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ Α΄ ΜΕΡΟΣ
.
Ο Σκιπίων αντιλήφθηκε ότι η ρωμαϊκή πολεμική προσπάθεια έπρεπε να επικεντρωθεί στη Νουμαντία. Όταν είδε τα ισχυρά τείχη της, κατανόησε ότι η πόλη που είχε αποκρούσει τέσσερις ρωμαϊκούς στρατούς, δεν μπορούσε να κατακτηθεί με έφοδο και δυναμική πολιορκία. Για αυτόν τον λόγο την απέκλεισε από την υπόλοιπη Ισπανία, περικυκλώνοντας την με έναν πολιορκητικό οχυρωματικό δακτύλιο μήκους 9 Χμ. Η οχύρωση αποτελείτο από ξύλινο τείχος στο οποίο παρεμβάλλονταν πυργίσκοι με βαλλίστρες (ballistae) και καταπέλτες καθώς και έξι «ενσωματωμένα» στρατόπεδα για τους λεγεωνάριους. Συνολικά, 60-70.000 Ρωμαίοι θα αντιμετώπιζαν μόλις 3.500 Νουμαντίνους πολεμιστές οι οποίοι βρίσκονταν στην πόλη μαζί με 7.500 αμάχους, όπως υπολογίστηκε από τις ανασκαφές που διεξήχθησαν. Οι γειτονικοί Κελτίβηρες δεν βοήθησαν τη Νουμαντία από φθόνο για την ισχύ της. Για μια ακόμη φορά, η χαρακτηριστική κελτική διχόνοια υπήρξε το ισχυρότερο «όπλο» των Ρωμαίων.
Οι λίγοι Νουμαντίνοι προσπάθησαν μόνοι τους, με «εξόδους αυτοκτονίας», να διαρρήξουν το ρωμαϊκό τείχος και να διαφύγουν στην ενδοχώρα. Χρησιμοποίησαν φλεγόμενα ακόντια για να κάψουν τις πολιορκητικές οχυρώσεις, αλλά χωρίς επιτυχία. Σύντομα τα τρόφιμα εξαντλήθηκαν και οι πολιορκημένοι έφτασαν σε απόγνωση. Ένας γενναίος πολέμαρχος, ο Ρητογένης, κατάφερε να διαβεί τη νύκτα με μερικούς συντρόφους του το πολιορκητικό τείχος, σκοτώνοντας τους Ρωμαίους φρουρούς, και να φθάσει στους γειτονικούς Αρεβάκους συγγενείς της Νουμαντίας. Αλλά οι συγκεκριμένοι Αρεβάκοι αρνήθηκαν να βοηθήσουν τους πολιορκημένους, τρομοκρατημένοι από την παρουσία 60-70.000 Ρωμαίων στην περιοχή τους.

Συνεχεια

2ος ΚΕΛΤΙΒΗΡΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (154-133 π.Χ.): ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ ΣΤΗΝ ΙΒΗΡΙΚΗ (A΄ μέρος)

1 Comment

centurionΡωμαίος εκατόνταρχος οδηγεί τους άνδρες του μέσα από καταιγισμό βελών. Εξαιρετικός πίνακας του Ρουμάνου εικονογράφου Radu Oltean.
.
Περί τον 4ο αιώνα π.Χ. η εθνολογική υπόσταση της αρχαίας Ιβηρικής είχε διαμορφωθεί. Κατά το πιθανότερο, τα εδάφη της μοιράζονταν τουλάχιστον πέντε εθνο-γλωσσικές ομάδες. Οι τρεις από αυτές αποτελούνταν από λαούς γηγενών του Μεσογειακού προ-ινδοευρωπαϊκού υποστρώματος: στην βόρεια περιοχή ζούσαν οι Ουάσκονες, πρόγονοι των σημερινών Βάσκων. Οι Ουάσκονες ανήκαν στην ίδια ομάδα με τους προ-κελτικούς Ακυιτανούς της Γαλατίας. Στο νότιο τμήμα της χερσονήσου ζούσαν λαοί της Ταρτήσσιας ομάδας, με κυριότερη φυλή αυτή των Τουρδητανών και βόρειο σύνορο τον ποταμό Άνα (σημερ. Γκουαδιάνα). Στην ανατολική μεσογειακή ακτής της Ισπανίας ζούσαν οι Ίβηρες. Παλαιότερα πιστευόταν ότι οι Βάσκοι και οι Ταρτήσσιοι αποτελούσαν κλάδους των Ιβήρων αλλά σήμερα έχει διαπιστωθεί ότι επρόκειτο για τρεις ανεξάρτητες εθνολογικές ομάδες. Η «παρεξήγηση» δημιουργήθηκε από τους Έλληνες και τους Ιταλούς θαλασσοπόρους οι οποίοι ήρθαν πρώτα σε επαφή με τους Ίβηρες. Λόγω αυτής της συνάντησης αποκάλεσαν ολόκληρη την χερσόνησο «Ιβηρική» ενώ στην πραγματικότητα οι Ίβηρες αποτελούσαν περιορισμένο τμήμα του πληθυσμού της. Στην αναφερόμενη εποχή η (Παλαιο-)Ταρτήσσια ομάδα είχε ήδη διαχωρισθεί σε δύο νέες ομάδες: την περιορισμένη Νεο-Ταρτήσσια και τη μεγαλύτερη Τουρδητανική.
Οι άλλες δύο εθνο-γλωσσικές ομάδες της χερσονήσου ήταν ινδοευρωπαϊκές: οι Λυσιτανοί οι οποίοι ήταν ένας iνδοευρωπαϊκός γλωσσικά πληθυσμός αλλά πιθανώς προ-κελτικός, και οι Κελτίβηρες οι οποίοι ήταν γλωσσικά Κέλτες. Μερικοί ερευνητές θεωρούν ότι οι Λυσιτανοί μιλούσαν πρωτο-κελτικές διαλέκτους, παλαιότερες των κελτιβηρικών γλωσσών (καθαυτό κελτικές) η οποία είναι και η δική μου άποψη, αλλά υπάρχουν αρκετές αντιρρήσεις σε αυτήν.

Συνεχεια αναγνωσης

Η ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΑΡΜΑΔΑ ΚΑΤΑΚΤΑ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ (1588): ΕΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ –Μέρος B΄

11 Comments

portuguese galleonΠορτογαλικό γαλεόνι της εποχής. Το πορτογαλικό ναυτικό ελεγχόταν από τον Φίλιππο.
.

mapΧάρτης της χερσαίας κατάκτησης της Αγγλίας. Τα βέλη δείχνουν τις επιχειρήσεις των Ισπανών και των συμμάχων τους (Ουαλών και Ιρλανδών) για την κατάληψη του Λονδίνου, του Μπρίστολ και άλλων πόλεων.
.
ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ  Α΄ ΜΕΡΟΣ
.
Την επόμενη ημέρα, ο Σάντα Κρούζ ειδοποίησε τον Δούκα της Πάρμας ο οποίος περίμενε με τον στρατό του στην Δουνκέρκη και τα γειτονικά λιμάνια, να είναι έτοιμος για τον απόπλου των αποβατικών σκαφών του με προορισμό την αγγλική ακτή. (σημείωση)
Η αγγλική μοίρα του Ντόβερ (Dover), η οποία επιτηρούσε έως τότε τoν Πάρμας, είχε ενωθεί με τον κύριο στόλο του Χάουαρντ κατά την προσπάθεια του να ανακτήσει το Πόρτσμουθ. Οι Άγγλοι υπολόγιζαν ότι ο συμμαχικός τους ολλανδικός στόλος θα επιτηρούσε τον Πάρμας αλλά έσφαλαν. Οι Ολλανδοί δεν εμπιστεύθηκαν ποτέ πραγματικά την αγγλική λυκοφιλία, παρότι η ήττα της Ελισάβετ θα σήμαινε και την δική τους υποταγή στην Ισπανία. Είχαν γίνει έξαλλοι από το γεγονός ότι η Αγγλίδα βασίλισσα συνέχιζε τις διαπραγματεύσεις σύναψης συνθήκης ειρήνης με τον Πάρμας, αγνοώντας τον δικό τους πόλεμο εναντίον του. Φοβούνταν ότι η Ελισάβετ και ο Δούκας είχαν πλησιάσει πολύ στην σύναψη ειρήνης η οποία θα άφηνε τους Ισπανούς απερίσπαστους να υποτάξουν την Ολλανδία. Ο Πάρμας είχε συμβάλει στην σύγχυση τους, διαχέοντας παραπλανητικές πληροφορίες ότι ο αποβατικός στόλος του δεν θα κατευθυνόταν στην Αγγλία αλλά στην ολλανδική ακτή. Μετά από αυτά, οι Ολλανδοί δεν δίστασαν να κρατήσουν τα πολεμικά τους αγκυροβολημένα στα λιμάνια τους προκειμένου να προστατευθούν από την απειλή της απόβασης του στρατού του Πάρμας.
.

Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ

Η κακοκαιρία που ξέσπασε καθυστέρησε τις επιχειρήσεις για δύο ημέρες. Ο Σάντα Κρούζ επειγόταν να επιχειρήσει επειδή οι Άγγλοι συγκέντρωναν ταχέως χερσαίες δυνάμεις στο γειτονικό Σάουθάμπτον προκειμένου να ανακαταλάβουν το Πόρτσμουθ. Με την καλυτέρευση του καιρού, τα πλοία της Αρμάδας κάλυψαν τον θαλάσσιο χώρο από το Πόρτσμουθ έως την Δουνκέρκη προκειμένου να προστατεύσουν τα αβαθή αποβατικά σκάφη του Πάρμας. Ο εξουθενωμένος αγγλικός στόλος κινήθηκε για την ύστατη προσπάθεια αποτροπής. Οι Άγγλοι πολέμησαν λυσσαλέα, κατορθώνοντας με καταιγισμό οβίδων να καταστρέψουν αρκετά γαλιόνια του Σάντα Κρούζ και να βυθίσουν λίγα από τα σκάφη του Πάρμας. Αλλά τελικά αποκρούσθηκαν με βαριές απώλειες από τους Ισπανούς ναυτικούς οι οποίοι κράτησαν αδιάρρηκτο το «ξύλινο τείχος» που είχαν στήσει στα νερά της Μάγχης. Ταυτόχρονα, οι επιθέσεις του αγγλικού στρατού υπό τον Λέστερ (από το Σαουθάμπτον) εναντίον της ισπανικής φρουράς του Πόρτσμουθ, δεν είχαν αποτέλεσμα επειδή οι πεζοναύτες και οι μισθοφόροι που είχε εγκαταστήσει στην πόλη ο Σάντα Κρουζ ήταν εμπειροπόλεμοι στρατιώτες και προστατευμένοι από ισχυρές οχυρώσεις. Ετσι σε δύο ημέρες, 17.000 στρατιώτες του Πάρμας βρίσκονταν στην αγγλική ακτή, έτοιμοι για την χερσαία εισβολή. Σύντομα, τα σχεδόν απροστάτευτα λιμάνια του Μπράιτον (Brighton) και του Ντόβερ έπεσαν στα χέρια τους.

More

Older Entries