Home

Η ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ ΣΕ ΣΥΡΡΑΞΗ (ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ)

4 Comments

03Aναπαράσταση φάσης ωθισμού οπλιτικής σύρραξης από τον Ισπανικό Ιστορικό Σύλλογο Athena Promachos (copyright: Ana Belen Rubio).

.

Παλαιότερο σχετικό άρθρο: ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ: Η ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

.

Η επίθεση της οπλιτικής παράταξης διενεργείτο με τους πολεμιστές των τριών ή των τεσσάρων πρώτων στοίχων να κρατούν τα δόρατα τους σε οριζόντια θέση, προτεταμένα προς τον εχθρό. Τρεις ή τέσσερις αιχμές δοράτων εμπόδιζαν τον εχθρό να φτάσει στον πρώτο στοίχο της φάλαγγας. Οι πολεμιστές των γραμμών που ακολουθούσαν, είχαν τα δόρατα τους σε κεκλιμένη θέση προκειμένου να μην τραυματίσουν με τις αιχμές τους οπλίτες των εμπρόσθιων στοίχων και για να έχουν τους σαυρωτήρες* με κατεύθυνση προς τα κάτω, έτσι ώστε να σκοτώνουν τους τραυματισμένους εχθρούς όταν περνούσαν από πάνω τους. Ο κύριος σκοπός της κλίσης των δοράτων ήταν να ανακόπτουν τα βλήματα που δέχονταν από τους ψιλούς του εχθρού (ακόντια, βέλη, πέτρες, κ.α.).

Η μάχη ξεκινούσε με τις δύο αντίπαλες φάλαγγες να κινούνται η μια εναντίον της άλλης. Η είσοδος στο πεδίο της σύρραξης συνοδευόταν είτε από πολεμικά άσματα, τους παιάνες –όπως συνήθιζαν οι στρατοί των Σπαρτιατών και των άλλων Δωριέων – είτε από πολεμικές ιαχές. Όταν οι οπλιτικοί στρατοί πλησίαζαν μεταξύ τους σε απόσταση περίπου μισού έως ενός σταδίου (89-177 μέτρα), οι πολεμιστές άρχιζαν να τρέχουν με σκοπό να επιπέσουν ορμητικά επί του εχθρού. Αυτό έπραξαν οι Αθηναίοι και οι Πλαταιείς εναντίον των Περσών στον Μαραθώνα. Εξαίρεση σε αυτόν τον γενικό κανόνα αποτελούσαν οι Σπαρτιάτες οι οποίοι βάδιζαν μέχρι την εκ του συστάδην σύρραξη, με οργανωμένο σχηματισμό και συγχρονισμένο βηματισμό, τον ρυθμό του οποίου έδιναν οι ήχοι αυλών. Στόχευαν στην τρομοκράτηση του εχθρού με την ψυχραιμία και την «απάθεια» τους. Μερικοί ερευνητές έχουν υποθέσει ότι και άλλοι στρατοί δωρικών πόλεων ακολουθούσαν αυτήν την τακτική εισόδου στη μάχη.

Συνέχεια

ΟΙ ΟΥΣΑΡΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ: ΕΞΕΛΙΞΗ, ΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΑΚΤΙΚΕΣ

Leave a comment

harquebus
Κοντόκαννο αρκεβούζιο (κάτω) και πιστόλα (ανω) Πολωνών ουσάρων (πηγή: kismeta.com).

429Πανοπλίες και κράνη ουσάρων, περί τα μέσα του 17ου αιώνα (Εθνικό Μουσείο, Κρακοβία). Η πανοπλία στο βάθος συνοδεύεται από την περίφημη κατασκευή φτερών η οποία προσαρμοζόταν στη σέλα.

Το 1386 το Πολωνικό Bασίλειο και το Λιθουανικό Mεγάλο Δουκάτο συνδέθηκαν με προσωπική ένωση υπό τους Λιθουανούς Γιαγκελόνους (Jagiello) μονάρχες. O Λαδίσλαος (Βλαδίσλαος) Β΄ Γιαγκέλo, δούκας της Λιθουανίας, νυμφεύθηκε τη βασίλισσα της Πολωνίας Εδβίγη. Το βασιλικό ζεύγος ένωσε τις κτήσεις του σχηματίζοντας ένα ισχυρό ρωμαιοκαθολικό βασίλειο με κέντρο την Κρακοβία, το οποίο περιελάμβανε μεγάλες ανατολικοευρωπαϊκές εκτάσεις. Το νέο κράτος περιελάμβανε μεγάλο μέρος της σύγχρονης Πολωνίας, τη Λιθουανία, τη μεταγενέστερη Λευκορωσία, το μεγαλύτερο μέρος της Ουκρανίας και τμήματα της σύγχρονης Ρωσίας. Τα γιαγκελόνια σύνορα βρίσκονταν αρκετά κοντά στις ρωσικές μητροπόλεις Μόσχα, Νόβγκοροντ και Τβερ. Το 1410 οι πολωνικές-λιθουανικές δυνάμεις συνέτριψαν τους Τεύτονες Ιππότες στη μάχη του Γκρούνβαλντ (Τάννενμπεργκ), εξασφαλίζοντας οριστικά τη διέξοδο στη Βαλτική για το δυαδικό βασίλειο τους. Τότε οι Λιθουανοί ανέκτησαν από το Τευτονικό Τάγμα τη Σαμογιτία. Λίγο αργότερα οι ηγεμόνες της Μολδαβίας και της Βλαχίας έγιναν υποτελείς του Λαδίσλαου, με αποτέλεσμα η πολωνική-λιθουανική ισχύς να επεκταθεί έως τον Εύξεινο Πόντο. Η Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία κυβερνάτο από μία Δίαιτα (κοινοβούλιο) αριστοκρατών και έναν αιρετό μονάρχη, ο οποίος εκλεγόταν από τους Πολωνούς ευγενείς μεταξύ των Λιθουανών δουκών. Οι ευγενείς επισφράγισαν την πολωνική-λιθουανική ενότητα το 1413 με σχετική συνθήκη. Η καθολική Κοινοπολιτεία αντιμετώπιζε την απειλή των Οθωμανών στα νότια σύνορα της και των ορθοδόξων Ρώσων στα ανατολικά. Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος των υπηκόων της είχε ρωσική καταγωγή (οι οποίοι αργότερα μετεξελίχθηκαν στα έθνη των Ουκρανών και των Λευκορώσων). Παράλληλα, η Πολωνία-Λιθουανία ακολουθούσε επεκτατική πολιτική έναντι των Γερμανών με τους οποίους συνόρευε στα βόρεια και στα δυτικά της. Ο Λαδίσλαος Γ΄, ο οποίος ήταν και βασιλιάς της Ουγγαρίας, προσπάθησε να ανακόψει την τουρκική προέλαση στη Βάρνα της Βουλγαρίας αλλά ηττήθηκε (Νοέμβριος 1444) και η Κοινοπολιτεία έχασε οριστικά τις παραδουνάβιες ηγεμονίες. Αντίθετα, οι Πολωνοί-Λιθουανοί πέτυχαν μεγάλες νίκες επί των Γερμανών. Το 1454 απέσπασαν εδάφη από τους Τεύτονες Ιππότες με τους οποίους ενεπλάκησαν στον σκληρό «Δεκατριαετή πόλεμο». Ο πόλεμος έληξε το 1466 βρίσκοντας νικήτρια την Κοινοπολιτεία η οποία επέβαλε την επικυριαρχία της στους Τεύτονες και τους απέσπασε την Πομερελλία, την Ερμλανδή και τον στρατηγικό λιμένα του Γκντανσκ (Ντάντσιχ). Οι Πολωνοί-Λιθουανοί κατόρθωσαν να αναχαιτίσουν τη γερμανική αντεπίθεση και τους Οθωμανούς, αλλά δεν κατάφεραν το ίδιο με τους Ρώσους. Από τα μέσα του 15ου αι. το επιθετικό μεγάλο δουκάτο της Μοσχοβίας πίεσε αφόρητα τη Λιθουανία κατορθώνοντας να της αποσπάσει μεγάλες εκτάσεις με ρωσικό πληθυσμό, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων πόλεων Σμολένσκ και Τσερνίγκοφ. Το 1514 οι Πολωνοί-Λιθουανοί νίκησαν συντριπτικά τον μοσχοβίτικο στρατό στη μάχη της  Όρζα (Orsza, 1514) .

Συνέχεια αναγνωσης

ΟΙ ΘΩΡΑΚΕΣ ΤΩΝ ΣΠΑΡΤΙΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ

4 Comments

Metropolitan museum of art

Ο τυπικός αρχαίος ελληνικός μυώδης θώρακας της Υστερης Κλασσικής και της Ελληνιστικής περιόδου. Ο συγκεκριμένος ανήκει στον 4ο αι. πΧ. Μετά τη μάχη των Λευκτρων, ο Σπαρτιατικός και οι άλλοι ελληνικοί οπλιτικοί στρατοί  υιοθέτησαν τη χρήση του  (Metropolitan Museum of Art,  photo by ‘Emiliano Zapata’).

Ο  παλαιός κωδωνόσχημος θώρακας (προερχόμενος από τη Γεωμετρική περιοδο) αποτέλεσε τον βασικό θώρακα του Έλληνα οπλίτη της Αρχαϊκής (700-479 πΧ) και ήταν ο πλέον δημοφιλής για τους Σπαρτιάτες της εποχής. Περί τα τέλη του 6ου αιώνα πΧ, οι οπλίτες που έφεραν μεταλλικό θώρακα προσάρμοσαν σε αυτόν μια μονή και αργότερα διπλή σειρά από μεταλλικές, δερμάτινες ή λινές λωρίδες (πτέρυγες), συμπληρώνοντας την προστασία του κάτω μέρους του σώματος τους. Την ίδια εποχή υπήρξε μια μαζική στροφή των Ελλήνων οπλιτών προς τον λινό θώρακα, και δευτερευόντως προς τον δερμάτινο. Κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. ο λινός εκτόπισε σε μεγάλο βαθμό τον δερμάτινο και περιόρισε την χρήση του μεταλλικού, γινόμενος ο πιο δημοφιλής ελληνικός θώρακας. Οι λινοί και οι δερμάτινοι θώρακες δεν χρησιμοποιήθηκαν σε αξιόλογο βαθμό από τους Σπαρτιάτες (ομοίους), ωστόσο φαίνεται ότι επικρατούσαν στις άλλες κατηγορίες Λακεδαιμόνιων. Οι θώρακες από εύκαμπτο υλικό μπορούσαν να είναι εν μέρει καλυμμένοι με ορειχάλκινες φολίδες ή πλάκες που ήταν ραμμένες στην βάση (υποκάμισο) από λινό ή δέρμα. Αυτές οι παραλλαγές δεν φαίνεται να χρησιμοποιήθηκαν ποτέ από τους Σπαρτιάτες ή γενικά τους Λακεδαιμόνιους.
Μετά τους Περσικούς πόλεμους, η εγχάρακτη απόδοση της ανδρικής ανατομίας του κωδωνόσχημου θώρακα έγινε ανάγλυφη, εξελίσσοντας τον σε νέο τύπο, τον μυώδη ή ανατομικό. Παράλληλα η κωδωνοειδής απόληξη του «κατέβηκε» βαθμιαία προς τα κάτω, καλύπτοντας την κοιλιά και την βουβωνική περιοχή, υποκαθιστώντας έτσι την αρχαϊκή μήτρα. Στην τελική μορφή του ανατομικού θώρακα, οι μύες αποδίδονται πιστά επί της επιφάνειας του. Παράλληλα η προστασία του κάτω μέρους του κορμού δίδεται από δύο σειρές δερμάτινων ή λινών πτερύγων (αλλά όχι πλέον ορειχάλκινων). Ο μυώδης θώρακας ήταν αυτός που επικρατούσε συντριπτικά μεταξύ των ομοίων (πλήρεις πολίτες). Επρόκειτο για έναν ακριβό θώρακα, ωστόσο ήταν ο επικρατέστερος στους Σπαρτιάτες οπλίτες της επειδή η μόνη πολυτέλεια που τους επιτρεπόταν ουσιαστικά, ήταν η αγορά ακριβού στρατιωτικού εξοπλισμού.

Συνεχεια ανάγνωσης

ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ: Η ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

15 Comments

14

Οι Σπαρτιάτες αντιμετωπίζουν τον περσικό στρατό στις Θερμοπύλες με κλειστό σχηματισμό φάλαγγας, σε κλασσικό πλέον πίνακα του Peter Connolly.

Ο οπλιτικός τρόπος πολέμου όπως μας είναι γνωστός από τις πηγές της Κλασσικής περιόδου, είχε πλέον διαμορφωθεί έως τους Μηδικούς πόλεμους (490-479 π.Χ.). Όταν οι στρατοί δύο αντίπαλων πόλεων-κρατών συναντούντο, οι οπλίτες τους σχημάτιζαν φάλαγγα, τασσόμενοι σε μικρή απόσταση  μεταξύ τους, δηλαδή σε κλειστό σχηματισμό (κλειστή τάξη). Ετσι παρατάσσονταν οι στοίχοι και οι ζυγοί της οπλιτικής φάλαγγας. Κάθε οπλίτης διέθετε έκταση περίπου ενός τετραγωνικού μέτρου προκειμένου να μάχεται και να ελίσσεται. Οι οπλίτες δύναντο να παραταχθούν σε ανοικτότερους σχηματισμούς, αν χρειαζόταν (π.χ. η ανοικτότερη τάξη εφαρμοζόταν συχνά κατά τη συντεταγμένη προέλαση έως το πεδίο ή αν το μήκος του εχθρικού μετώπου έπρεπε οπωσδήποτε να καλυφθεί εξολοκλήρου). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η απόσταση μεταξύ τους αυξανόταν τόσο στο μήκος μετώπου της φάλαγγας όσο και στο «βάθος» της. Από την άλλη πλευρά, αν η φάλαγγα έπρεπε να μετατραπεί στο γνωστό συμπαγές και αδιάρρηκτο «τείχος» από ασπίδες, οι οπλίτες πλησίαζαν τόσο μεταξύ τους, ώστε οι ώμοι τους ακουμπούσαν. Επρόκειτο για την κατάλληλη τακτική όταν η φάλαγγα έπρεπε να ασκήσει  μεγαλύτερη πίεση στον αντίπαλο ή να διασφαλίσει την καλύτερη δυνατή αυτοπροστασία της. Ηταν ο ιδανικός κλειστός σχηματισμός (αν και είχε κάποια μειονεκτήματα) επειδή κατά την εφαρμογή του, η δεξιά ακάλυπτη πλευρά του οπλίτη προστατευόταν από την ασπίδα του συστρατιώτη ο οποίος ήταν ταγμένος στα δεξιά του. Ετσι σχηματιζόταν μια συμπαγής αδιάρρηκτη παράταξη η οποία στηριζόταν στην αλληλοπροστασία και την αλληλεγγύη των μαχίμων της.

Η αποστολή των «προμάχων» των «ηρωικών χρόνων» (Υστερομυκηναϊκής και Γεωμετρικής εποχής), δηλαδή των καλύτερων και περισσότερο ευπατριδών μαχητών οι οποίοι τάσσονταν μπροστά από τους άλλους πολεμιστές, δεν ήταν πλέον οι προσωπικές μονομαχίες με τους προμάχους του εχθρού. Η τωρινή αποστολή τους ήταν να διατηρούν τη συνοχή της φίλιας φάλαγγας και να φονεύουν τους προμάχους της αντίπαλης, με σκοπό να την κλονίσουν και να τη διαρρήξουν. Λόγω αυτής της αποστολής, οι πρόμαχοι παρατάσσονταν στον πρώτο ζυγό της φάλαγγας, ουσιαστικά στην ίδια θέση με εκείνη που κατείχαν στην ασύντακτη παράταξη της Γεωμετρικής περιόδου.

15

Οπλιτική φάλαγγα οκτώ ζυγών (‘βάθος’) και οκτώ στοίχων (μήκος), με τους οπλίτες της σε σχηματισμό μάχης.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΑΪΚΩΝ ΣΤΡΑΤΩΝ

Leave a comment

Mycen weapons

Μία εντυπωσιακή μουσειακή συλλογή μυκηναϊκών ορειχάλκινων όπλων. Περιλαμβάνονται ξίφη (Γραμμική Β΄: qi-si-po, ξίφος) ή φάσγανα (pa-ka-na, φάσγανα), εγχειρίδια, αιχμές δοράτων/εγχεων, βελών κ.α.

Τα αρχαιολογικά τεκμήρια και οι περιγραφές του Ομήρου (αφαιρώντας τις συμβολικές θεϊκές παρεμβάσεις και μερικά προφανή μεταγενέστερα στοιχεία της Γεωμετρικής), είναι οι κύριες πηγές αναφορικά με την πολεμική τέχνη του Μυκηναϊκού Αιγαίου. Στον Ελληνορωμαϊκό κόσμο τα ομηρικά έπη θεωρούντο θεμελιώδη συγγράμματα για τη μελέτη της τέχνης του πολέμου. Ειδικά οι ανακτορικές πινακίδες από την Πύλο, την Κνωσό και τις Μυκήνες, παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για τη στρατιωτική ιεραρχία, την οργάνωση και τον εξοπλισμό. Οι πινακίδες αφορούν κρατικά αρχεία που συντάσσονταν από τους «γραφειοκράτες» των ανακτόρων και φανερώνουν ότι η στρατιωτική οργάνωση και η διατήρηση του βαρύτερου εξοπλισμού ελέγχονταν από τα ανάκτορα. Επίσης οι ευγενείς ήταν υποχρεωμένοι να παρέχουν εξοπλισμό και στρατιωτικές υπηρεσίες. Οι πινακίδες στρατιωτικών ζητημάτων φέρουν τον τίτλο «ορχά» (o-ka), λέξη συγγενική του «όρχος» (στρατιωτική ομάδα), η οποία πιθανώς σημαίνει τη στρατιωτική μονάδα ή/και διαταγή.

dendra

Δύο σύγχρονες αναπαραστάσεις Μυκηναίων μαχίμων.
Η άνω μορφή φέρει την περίφημη αρθρωτή πανοπλία των Δενδρών, η οποία χρησιμοποιείτο από τους «επιβάτες» (μάχιμους) των πολεμικών αρμάτων Φέρει το ίδιο οδοντόφρακτο κράνος, με ένα ανεστραμμένο λοφίο, και το ίδιο έγχος (Γραμμ. Β΄: e-ke-a, έγχεα) τo oποίο κρατάει σε χαμηλή λαβή, σε αντίθεση με τον προηγούμενο. Οι κνημίδες του στηρίζονται σε γνωστά μυκηναϊκά ευρήματα από την Αχαϊα, ενώ στους πήχεις του φέρει προστατευτικά περιπήχια. (αναπαράσταση από άγνωστο σύλλογο).

Συνεχεια ανάγνωσης

%d bloggers like this: