Home

Η ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ ΣΕ ΣΥΡΡΑΞΗ (ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ)

4 Comments

03Aναπαράσταση φάσης ωθισμού οπλιτικής σύρραξης από τον Ισπανικό Ιστορικό Σύλλογο Athena Promachos (copyright: Ana Belen Rubio).

.

Παλαιότερο σχετικό άρθρο: ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ: Η ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

.

Η επίθεση της οπλιτικής παράταξης διενεργείτο με τους πολεμιστές των τριών ή των τεσσάρων πρώτων στοίχων να κρατούν τα δόρατα τους σε οριζόντια θέση, προτεταμένα προς τον εχθρό. Τρεις ή τέσσερις αιχμές δοράτων εμπόδιζαν τον εχθρό να φτάσει στον πρώτο στοίχο της φάλαγγας. Οι πολεμιστές των γραμμών που ακολουθούσαν, είχαν τα δόρατα τους σε κεκλιμένη θέση προκειμένου να μην τραυματίσουν με τις αιχμές τους οπλίτες των εμπρόσθιων στοίχων και για να έχουν τους σαυρωτήρες* με κατεύθυνση προς τα κάτω, έτσι ώστε να σκοτώνουν τους τραυματισμένους εχθρούς όταν περνούσαν από πάνω τους. Ο κύριος σκοπός της κλίσης των δοράτων ήταν να ανακόπτουν τα βλήματα που δέχονταν από τους ψιλούς του εχθρού (ακόντια, βέλη, πέτρες, κ.α.).

Η μάχη ξεκινούσε με τις δύο αντίπαλες φάλαγγες να κινούνται η μια εναντίον της άλλης. Η είσοδος στο πεδίο της σύρραξης συνοδευόταν είτε από πολεμικά άσματα, τους παιάνες –όπως συνήθιζαν οι στρατοί των Σπαρτιατών και των άλλων Δωριέων – είτε από πολεμικές ιαχές. Όταν οι οπλιτικοί στρατοί πλησίαζαν μεταξύ τους σε απόσταση περίπου μισού έως ενός σταδίου (89-177 μέτρα), οι πολεμιστές άρχιζαν να τρέχουν με σκοπό να επιπέσουν ορμητικά επί του εχθρού. Αυτό έπραξαν οι Αθηναίοι και οι Πλαταιείς εναντίον των Περσών στον Μαραθώνα. Εξαίρεση σε αυτόν τον γενικό κανόνα αποτελούσαν οι Σπαρτιάτες οι οποίοι βάδιζαν μέχρι την εκ του συστάδην σύρραξη, με οργανωμένο σχηματισμό και συγχρονισμένο βηματισμό, τον ρυθμό του οποίου έδιναν οι ήχοι αυλών. Στόχευαν στην τρομοκράτηση του εχθρού με την ψυχραιμία και την «απάθεια» τους. Μερικοί ερευνητές έχουν υποθέσει ότι και άλλοι στρατοί δωρικών πόλεων ακολουθούσαν αυτήν την τακτική εισόδου στη μάχη.

Συνέχεια

Advertisements

ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ: Η ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

15 Comments

14

Οι Σπαρτιάτες αντιμετωπίζουν τον περσικό στρατό στις Θερμοπύλες με κλειστό σχηματισμό φάλαγγας, σε κλασσικό πλέον πίνακα του Peter Connolly.

Ο οπλιτικός τρόπος πολέμου όπως μας είναι γνωστός από τις πηγές της Κλασσικής περιόδου, είχε πλέον διαμορφωθεί έως τους Μηδικούς πόλεμους (490-479 π.Χ.). Όταν οι στρατοί δύο αντίπαλων πόλεων-κρατών συναντούντο, οι οπλίτες τους σχημάτιζαν φάλαγγα, τασσόμενοι σε μικρή απόσταση  μεταξύ τους, δηλαδή σε κλειστό σχηματισμό (κλειστή τάξη). Ετσι παρατάσσονταν οι στοίχοι και οι ζυγοί της οπλιτικής φάλαγγας. Κάθε οπλίτης διέθετε έκταση περίπου ενός τετραγωνικού μέτρου προκειμένου να μάχεται και να ελίσσεται. Οι οπλίτες δύναντο να παραταχθούν σε ανοικτότερους σχηματισμούς, αν χρειαζόταν (π.χ. η ανοικτότερη τάξη εφαρμοζόταν συχνά κατά τη συντεταγμένη προέλαση έως το πεδίο ή αν το μήκος του εχθρικού μετώπου έπρεπε οπωσδήποτε να καλυφθεί εξολοκλήρου). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η απόσταση μεταξύ τους αυξανόταν τόσο στο μήκος μετώπου της φάλαγγας όσο και στο «βάθος» της. Από την άλλη πλευρά, αν η φάλαγγα έπρεπε να μετατραπεί στο γνωστό συμπαγές και αδιάρρηκτο «τείχος» από ασπίδες, οι οπλίτες πλησίαζαν τόσο μεταξύ τους, ώστε οι ώμοι τους ακουμπούσαν. Επρόκειτο για την κατάλληλη τακτική όταν η φάλαγγα έπρεπε να ασκήσει  μεγαλύτερη πίεση στον αντίπαλο ή να διασφαλίσει την καλύτερη δυνατή αυτοπροστασία της. Ηταν ο ιδανικός κλειστός σχηματισμός (αν και είχε κάποια μειονεκτήματα) επειδή κατά την εφαρμογή του, η δεξιά ακάλυπτη πλευρά του οπλίτη προστατευόταν από την ασπίδα του συστρατιώτη ο οποίος ήταν ταγμένος στα δεξιά του. Ετσι σχηματιζόταν μια συμπαγής αδιάρρηκτη παράταξη η οποία στηριζόταν στην αλληλοπροστασία και την αλληλεγγύη των μαχίμων της.

Η αποστολή των «προμάχων» των «ηρωικών χρόνων» (Υστερομυκηναϊκής και Γεωμετρικής εποχής), δηλαδή των καλύτερων και περισσότερο ευπατριδών μαχητών οι οποίοι τάσσονταν μπροστά από τους άλλους πολεμιστές, δεν ήταν πλέον οι προσωπικές μονομαχίες με τους προμάχους του εχθρού. Η τωρινή αποστολή τους ήταν να διατηρούν τη συνοχή της φίλιας φάλαγγας και να φονεύουν τους προμάχους της αντίπαλης, με σκοπό να την κλονίσουν και να τη διαρρήξουν. Λόγω αυτής της αποστολής, οι πρόμαχοι παρατάσσονταν στον πρώτο ζυγό της φάλαγγας, ουσιαστικά στην ίδια θέση με εκείνη που κατείχαν στην ασύντακτη παράταξη της Γεωμετρικής περιόδου.

15

Οπλιτική φάλαγγα οκτώ ζυγών (‘βάθος’) και οκτώ στοίχων (μήκος), με τους οπλίτες της σε σχηματισμό μάχης.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Ο «ΜΗΔΙΣΜΟΣ» ΤΗΣ ΘΗΒΑΣ ΚΑΙ ΒΟΙΩΤΙΑΣ: ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

2 Comments

 

 a1

Αρκετοί  σύγχρονοι   μελετητές  και ιστορικοί  (με  σημαντικότερο  τον  Καναδό  Μπακ)  θεωρούν  ότι  ο   «μηδισμός»  της  Θήβας  και  των  περισσότερων  πόλεων  της  Βοιωτίας  δεν  είχαν  την  διάσταση  που  τους  προσέδωσε  ο  αρχαίος  ιστορικός  Ηρόδοτος,  η  κύρια  πηγή  για  τους  Περσικούς  πολέμους.  Είναι  φανερό  από  τα  γραπτά  του  Ηροδότου,  ότι  μεροληπτούσε  υπέρ  της  Αθήνας  και  της  Σπάρτης,  σε   βάρος  της  Θήβας,  του  Αργους  κ.α.  Για  τη  Μακεδονία, τη  Θεσσαλία  και  το  Άργος, άλλα  ελληνικά  κράτη  που  έχουν  επίσης  «κατηγορηθεί»  για  φιλοπερσική  στάση  την  ίδια  εποχή,  έχει  αναγνωρισθεί  ότι  αυτή  δεν ήταν  ιδιαίτερα  έντονη.  Οι  πόλεις  της  Βοιωτίας (κυρίως  η  Θήβα)  φέρουν  το  μεγαλύτερο  βάρος  αυτής  της  «κατηγορίας»  λόγω  του  Ηροδότου  που  μάλλον  παραποίησε  την  ιστορική  αλήθεια,  υπερτονίζοντας  τον  «μηδισμό»  τους, ο  οποίος  δεν  ήταν  περισσότερο  έντονος  από  εκείνον  των  προαναφερόμενων  κρατών.  Οι  Θηβαίοι  και  οι  Βοιωτoί  πράγματι  επιθυμούσαν  νίκη  των  Περσών,  μόνο  λόγω  της εχθρότητας  τους  προς  τους  Αθηναίους.  Γι’  αυτό  μαλλον  δεν  συμμετείχαν  στην  ελληνική  κοινή  συμμαχία (αν  και  αυτό  στην  πραγματικότητα  δεν  είναι  καθόλου  βέβαιο)  επειδή  εκείνη  είχε  ως  ηγέτιδες  πόλεις  την  Αθήνα  και  την  Σπάρτη.  Το  ίδιο  συνέβη  με  το  Άργος  λόγω  της  εχθρότητας  του  προς  τη  Σπάρτη.

b

Βοιωτική  περικεφαλαία.  Αρχικά  χρησιμοποιείτο  από  τους  Βοιωτούς  πεζούς  και  ιππείς  αλλά  αργότερα  έγινε  δημοφιλής  σε  όλους  τους  Ελληνες  ιππείς  (φωτογραφία  από  τον  Βρετανικό  Συλλογο   Ιστορικών   Μελετών  Comitatus).

Συνεχιστε την αναγνωση

ΠΟΥ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΕ Η ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ;

Leave a comment

Hoplitikon

Σύρραξη  οπλιτών.  Επρόκειτο  για  έναν  από  τους  φονικότερους  τύπους  συρράξεων  κατά  την  Αρχαιότητα   ( Ιστορικός  Σύλλογος
Ancienthoplitikon Μελβουρνης)

Η  επινόηση  του  οπλιτικού  τρόπου  πολέμου  και  της  οπλιτικής  φάλαγγας  αποτελεί  μία  από  τις  μεγαλύτερες  «επαναστάσεις»  στην  παγκόσμια  στρατιωτική  Ιστορία.  Οι  περισσότεροι  μελετητές  την  θεωρούν  εξίσου  σημαντική  με  την  εφεύρεση  της  σέλας  με  αναβολείς  η  οποία  κατέστησε  το  σιδηρόφρακτο  ιππικό  κυρίαρχο  των  μαχών  ή  με  την  επινόηση  των  πυροβόλων  όπλων  η  οποία  μετέβαλε  για  πάντα  το  πρόσωπο  του  πολέμου.

Η  απομάκρυνση  των  νοτίων  Ελλήνων  από  την  πολιτειακή  οργάνωση  του  φυλετικού  κράτους,  η  πρόοδος  του  θεσμού  της  ελληνικής  πόλης  και  οι  κοινωνικοοικονομικές  εξελίξεις  που  συνόδευσαν  αυτή  την  θεμελιώδη  αλλαγή,  είχαν  προχωρήσει  σημαντικά  κατά  το  τέλος  της  Γεωμετρικής  περιόδου.  Οι  νέες  συνθήκες  που  δημιουργήθηκαν,  οδήγησαν  τους  Έλληνες    στην  επινόηση  του  οπλιτικού  πολέμου  και  του  αντίστοιχου  νέου  είδους  πολεμιστή,  του  καθαυτό  οπλίτη.  Υπάρχει  μεγάλη  διχογνωμία  σχετικά  με  το  ερώτημα  ποια  ήταν  η  νοτιοελληνική  περιοχή  όπου  εμφανίστηκε  για  πρώτη  φορά  το  νέο  σύστημα  μάχης.  Οι    Αργείοι,  οι  Θηβαίοι,  οι  Σπαρτιάτες  ή  οι  Μαντινείς  αναφέρονται  ή  υπονοούνται  από  διάφορους  αρχαίους  συγγραφείς  ως  οι  εφευρέτες  του  νέου  τρόπου  πολέμου.  Η  ισχυρότερη  άποψη  μεταξύ  των  μελετητών  είναι  αυτή  που  υποστηρίζει  ότι  οι  οπλιτικές  τακτικές  πρωτοεμφανίστηκαν  σε  κάποιο  κράτος  ή  ομάδα  γειτονικών  κρατών  της  ανατολικής  ή  της  νότιας  Πελοποννήσου,  σε  δωρική  ή   αρκαδική  περιοχή.  Θα  πρέπει  να  αποκλείσουμε  από  τους  πιθανούς  επινοητές  της  οπλιτικής  φάλαγγας  την  Κόρινθο,  τη  Σικυώνα  και  τις  μικρές  πόλεις-κράτη  της  Αργολίδας  διότι  οι  κάτοικοι  τους  την  υιοθέτησαν  υπό  την  επίδραση  των  Αργείων  του  τυράννου  Φείδωνος.  Ομοίως  πρέπει  να  αποκλείσουμε  την  Αθήνα  και  την  ευρύτερη  Αττική  για  παρόμοιους  λόγους. Συνεχίστε την ανάγνωση

%d bloggers like this: