Home

Οι Βυζαντινοί ξιφομάχοι στο Μηνολόγιον του Βασιλείου Β΄ δηλώνουν τις θέσεις φύλαξης της Βυζαντινής οπλομαχίας

3 Comments

Του Γεώργιου Ε. Γεωργά

Προλογίζει ο κ. Δημήτρης Σκουρτέλης αγιογράφος και ιστορικός ερευνητής, μέλος της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών ‘Λέοντες’

Το λεγόμενο «Μηνολόγιον του αυτοκράτορος Βασιλείου Β’» είναι ένα εικονογραφημένο χειρόγραφο που περιέχει βίους αγίων. Φιλοτεχνήθηκε σαν δώρο για τον αυτοκράτορα, στην Κωνσταντινούπολη, στο τέλος του δέκατου αιώνα, ή τις αρχές του ενδέκατου.
Πρόκειται για κορυφαίο αριστούργημα της βυζαντινής τέχνης, και μάλιστα, υπογράφεται από οχτώ καλλιτέχνες, Πανταλέοντα, Γεώργιο, Μιχαήλ Νέο, Μιχαήλ Βλαχερνίτη, Συμεών, Συμεών Βλαχερνίτη, Μηνά και Νέστορα, πράγμα σπανιότατο για την βυζαντινή τέχνη. Σήμερα, το χειρόγραφο βρίσκεται στο Βατικανό.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ρωμέικα Οικόσημα

2 Comments

 

Από το ιστολόγιο protostrator.blogspot.gr

 

 

Οικόσημα αυτοκρατορικών οικογενειών
(Imperial families’ coats of arms)

More

Τα Βασιλικά Φλάμουλα (royal byzantine flags)

1 Comment

Τα βασιλικά φλάμουλα είναι οι σημαίες του αυτοκράτορα των Ρωμαίων.

Δώδεκα στον αριθμό (έξι ζεύγη ανά δύο ομοίων) εμφανίζονταν στις επίσημες τελετές, ενώ κατά τις εκστρατείες λαμβάνονταν από το στράτευμα σε αριθμό ανάλογο με το μέγεθος του βασιλικού εκστρατευτικού σώματος (συνήθως ένα ή δύο κατά την ύστερη περίοδο[1]).
Σε αυτές θα πρέπει να προστεθεί το Διβέλλιον, προσωπική σημαία του αυτοκράτορα. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα φλάμουλα ήταν μονό, προηγείτο των υπολοίπων και το έφερε ο σκουτέριος μαζί με το βασιλικό σκουτάριο (ασπίδα).[2]
Παλαιότερα, όπως μας πληροφορεί ο Κωδινός [3], πίσω από κάθε φλάμουλο παρατάσσονταν 500 άνδρες, καθώς οι “βασιλική σύνταξις” έφτανε τους 6.000 στρατιώτες σε αριθμό. Θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι η “βασιλική σύνταξις” του Κωδινού, δεν είναι άλλη από τα περίφημα “Τάγματα“, τον επίλεκτο επαγγελματικό στρατό της Κωνσταντινούπολης.
Στα τέσσερα αρχικά Τάγματα (Σχολαί, Βίγλας, Εξκουβιτόρων, Νούμερων) προστέθηκαν αργότερα οι Ικανάτοι (810) [4] και οι Αθάνατοι (π.970), ενώ στη συνέχεια και άλλα σώματα. Ίσως λοιπόν, τα 6 διαφορετικά Βασιλικά Φλάμουλα να καθιερώθηκαν όταν τα Τάγματα ήταν 6 και η δύναμή τους 6.000 και κατά συνέπεια κάθε ένα άνηκε σε ξεχωριστό σώμα. Θα ήταν όμως παρακινδυνευμένο να επιχειρούσαμε οποιαδήποτε περαιτέρω ταύτιση συμβόλου-στρατιωτικής μονάδας.

(Πράγματι, ο John Haldon υπολογίζει τη δύναμη κάθε Τάγματος σε 1.000-1.500 άνδρες [5], ενώ ο Treadgold και άλλοι παλαιότερα ανέβαζαν αυτόν τον αριθμό σε 4.000 [6])

Τα σχέδια που ακολουθούν βασίζονται στην περιγραφή που μας παραθέτει ο Γεώργιος Κωδινός (Ψευδο-Κωδινός) στο έργο του “Τακτικόν περί των οφφικίων του Παλατίου Kωνσταντινουπόλεως και των οφφικίων της Μεγάλης Εκκλησίας” (De Officiis)

Το κείμενο γράφθηκε στα μέσα του 14ου αιώνα (μεταξύ 1347-1368) και μας δίνει μια λεπτομερή εικόνα της ρωμαϊκής αυλής κατά την ύστερη βυζαντινή περίοδο.

ΤΑΚΤΙΚΕΣ KAI ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ εναντίον Ευρασιατών Νομάδων και Σλάβων – ΜΕΡΟΣ B΄

Leave a comment

Βυζαντινοί  κλιβανοφόροι  ιππείς  του  2ου  μισού  του  10ου αι. μΧ. (Angus  McBride, Osprey  Publishing)

Η  καταλληλότερη  εποχή  του  έτους  για  τη  διενέργεια  εκστρατείας  εναντίον  νομαδικών  λαών,  ήταν  εκείνη  του  Φεβρουαρίου  και  του  Μαρτίου,  όταν  τα  εχθρικά  άλογα  δεν  βρίσκονταν  σε  καλή  φυσική  κατάσταση  λόγω  της  καταπόνησης  τους  από  τις  καιρικές  συνθήκες  του  χειμώνα.

Όταν  ένας  βυζαντινός  στρατός  αμυνόταν  έναντι  της  επίθεσης  των  νομάδων,  ήταν  προτιμότερο  για  τον  διοικητή  του  να  καλύψει  την  πίσω  πλευρά  του  η  οποία  μπορούσε  να  υπερκερασθεί  γοργά  από  τους  ταχείς  ιπποτοξότες,  έχοντας  στα  νώτα  του  ένα  δύσβατο  για  άλογα  γεωφυσικό  εμπόδιο  (δύσβατο  έδαφος,  ποταμός,  έλος  κ.α.).  Επίσης  κατά  την  άμυνα,  ήταν  προτιμότερο  η  πρώτη  γραμμή  του  να  αποτελείται  από  πεζούς  λογχοφόρους,  οι  οποίοι  στήριζαν  το  «τυφλό»  άκρο  των  λογχών  τους  στο  έδαφος  και  πρότειναν  τις  αιχμές  τους  στα  εχθρικά  άλογα.  Γενικά  το  βυζαντινό  πεζικό  μπορούσε  να  αντιμετωπίσει  αποτελεσματικότερα  τους  νομάδες  από  ότι  το  ιππικό,  γι’  αυτό  τα  δύο  αναφερόμενα  Οπλα  του  βυζαντινού  στρατού  δεν  έπρεπε  σε  καμία  περίπτωση  να  αποκοπούν  κατά  τη  διάρκεια  της  μάχης  εναντίον  τους.  Επίσης,  οι  νομαδικοί  ιπποτοξότες  φοβούντο  τους  Βυζαντινούς  πεζούς  τοξότες,  επειδή  τα  τόξα  τους  είχαν  συνήθως  μεγαλύτερο  βεληνεκές  από  τα  δικά  τους.  Η  τακτική  της  συνδυασμένης  δράσης  της  βυζαντινής  πρώτης  γραμμής  (πεζοί  λογχοφόροι)  με  τους  τοξότες  (μεσαίες  γραμμές  της  παράταξης)  οι  οποίοι  εκτόξευαν  τοξεύματα  πάνω  από  τους  λογχοφόρους,  ήταν  σχεδόν  αδύνατο  να  αντιμετωπισθεί  από  τους  εχθρικούς  ιπποτοξότες.  Γενικά  οι  νομάδες  δύσκολα  μπορούσαν  να  διασπάσουν  έναν  αμυντικό  σχηματισμό  αυτού  του  τύπου,  ακόμη  και  αν  χρησιμοποιούσαν  τους  κατάφρακτους  ή  γενικά  όποιο  βαρύ  ιππικό  διέθεταν  (το  οποίο  θα  αντιμετωπιζόταν  αμέσως  από  το  αντίπαλο  βαρύ  ιππικό, Βυζαντινό  ή  όποιο  άλλο  αυτοκρατορικό).

Από  τον  6ο  αι., το  Βυζάντιο  αντιμετώπισε  την  εισβολή  των  Σλάβων  στα  εδάφη  του. Οι  Σλάβοι  οδηγούντο  αρχικά  από  αλταϊκές  και  σαρματικές  νομαδικές  φυλές  και  δυναστείες  οι  οποίες  τους  είχαν  επιβληθεί  ως  επικυρίαρχες,  γι’  αυτό  η  αντιμετώπιση  τους  από  τους  Βυζαντινούς  διερευνάται  στο  παρόν  μελέτημα  μαζί  με  τους  ευρασιατικούς  νομάδες.  Συνεχίστε  την  ανάγνωση
Συνεχίστε την ανάγνωση

ΤΑΚΤΙΚΕΣ KAI ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ εναντίον Ευρασιατών Νομάδων και Σλάβων (Μεσοβυζαντινή Π.) – ΜΕΡΟΣ Α΄

Leave a comment

Κατάφρακτος  ιππέας  του  σασσανιδικού  στρατού  σε  λεπτομερή  πίνακα  του  Β.  Βούκσιτς.  Τόσο  οι  Βυζαντινοί  όσο  και  οι  περισσότεροι  νομάδες  εχθροί  τους  διέθεταν  τέτοιου  τύπου  σιδηρόφρακτους  ιππείς,  «προγόνους»  των  Υστερων  Μεσαιωνικών  Ευρωπαίων  ιπποτών (copyright:  V. Vuksic).

Οι  Βυζαντινοί  αντιμετώπισαν  αρκετούς  νομαδικούς  λαούς  των  ευρασιατικών  στεπών,  Αλταϊκούς  και  λίγους  Βορειοϊρανούς,  ήδη  από  την  Πρωτοβυζαντινή  Περίοδο και  σε  όλη  τη  Μεσοβυζαντινή.  Στα  ευρωπαϊκά  σύνορα  τους  αντιμετώπισαν  Μαύρους  Ούννους,  Υστερες  σαρματικές  φυλές  (Πρωτοσέρβους,  ομάδες  Αλανών  κ.α.),  Άβαρους,  Υστερες  ουννικές  φυλές  (Πρωτοβούλγαρους,  Κουτρίγουρους,  Ουτίγουρους,  Σαράγουρους  κ.α.),  Πετσενέγκους  (Πατζινάκες  κατά  τους  Βυζαντινούς),  Ούζους,  Κουμάνους  (Κιπτσάκ,  Πολόβτσι)  κ.α..  Στη  Μικρά  Ασία  αντιμετώπισαν  στο  τέλος  της  περιόδου  υπό  εξέταση,  τους  Σελτζούκους  και  άλλες  τουρκομανικές/ογουζικές  φυλές.  Από  την  άλλη  πλευρά,  ο  βυζαντινός  στρατός  περιελάμβανε  αρκετούς  μισθοφόρους,  κυρίως  ιπποτοξότες,  από  όλους  σχεδόν  τους  προαναφερόμενους  λαούς  συμπεριλαμβανομένων  των  Μαγυάρων (Πρωτο-Ούγγρων),  των  Καβάρων (επίσης  Πρωτο-Ούγγρων),  των  Χαζάρων  και  των  Αλανών.

Οι  τακτικές  μάχης  των  νομάδων  ήταν  πολύ  δύσκολο  να  αντιμετωπισθούν  από  τον  βυζαντινό  και  οποιονδήποτε  άλλον  αυτοκρατορικό  στρατό  ο  οποίος  επιχειρούσε  να  τους  αποκρούσει.  Οι  Ρωμαίοι,  οι  Βυζαντινοί,  οι  Πέρσες,  οι  Κινέζοι,  οι  Ινδοί,  οι  Χωρασμιανοί  (Χοβαρεσμιανοί  Ιρανοί)  και  άλλοι  εγκατεστημένοι  γεωργικοί  λαοί,  υπέστησαν  κατά  καιρούς  συντριπτικές  ήττες  από  τους  δαιμόνιους  ιππείς  της  στέπας.  Η  ανωτερότητα  των  τακτικών  των  νομαδικών  λαών  οφείλετο  στη  χρήση  ταχύτατων  ιππέων  οι  οποίοι  ήταν  επιπρόσθετα  δεινοί  τοξότες,  καθώς  και  βαριά  θωρακισμένου  ιππικού,  προστατευμένου  ενίοτε  με  ολόσωμη  πανοπλία (συμπεριλαμβανομένου  του  αλόγου)  και  εξοπλισμένου  με  κόντος  (μακρά  λόγχη  ιππικού).  Οι  νομάδες,  παρότι  γενικά  ολιγάριθμοι,  ήταν  εξαίρετοι  τοξότες  και  ιππείς,  ολιγαρκείς  και  ακατάβλητοι,  ταχύτατοι  στους  ελιγμούς  τους  και  δεξιοτέχνες  του  αιφνιδιασμού.  Κατά  τις  πολεμικές  συγκρούσεις  οι  ιπποτοξότες  σάρωναν  τους  μαχίμους  του  εχθρού  με  καταιγισμό  τοξευμάτων,  διατηρώντας  πάντοτε  απόσταση  ασφαλείας.  Επιτίθεντο  μετωπικά  με  ξίφος  (ή  με  κεφαλοθραύστη),  μόνο  όταν  διαπίστωναν  ότι  η  αντίπαλη  παράταξη  είχε  αποσαρθρωθεί  από  τα  τοξεύματα  τους.  Οι  νομάδες  ήταν  δεξιοτέχνες  της  πανάρχαιας  τακτικής  των  λαών  της  στέπας,  της  «προσποιητής  υποχώρησης»  την  οποία  ακολουθούσαν  συνήθως  όταν  αντιμετώπιζαν  ισχυρότερα  στρατεύματα.  Κατά  την  εφαρμογή  της,  προσποιούντο  ότι  ηττήθηκαν  και  ότι  υποχωρούσαν  άτακτα  παρασύροντας  τον  εχθρικό  στρατό  σε  ταχεία  προέλαση,  η  οποία  επέφερε  την  αποδιοργάνωση  των  τάξεων  του.  Έτσι  οι  αποδιοργανωμένοι  εχθροί  καθίσταντο  «εύκολη  λεία»  για  τους  νομάδες  ιππείς  (ιπποτοξότες  και  λογχοφόρους),  οι  οποίοι  διέκοπταν  απότομα  την  οπισθοχώρηση  τους  ακολουθώντας  τη  σχετική  διαταγή  του  αρχηγού  τους,  έκαναν  επιτόπια  μεταβολή  και  αντεπιτίθεντο  συντρίβοντας  τους  αιφνιδιασμένους  αντιπάλους.  Η  προσποιητή  υποχώρηση  τους  μπορούσε  να  διαρκέσει  για  λίγα  λεπτά  της  ώρας  ή  να  συνεχισθεί  επί  πολλές  ημέρες.

Η συνέχεια εδώ

%d bloggers like this: