Home

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΒΑΛΤΕΤΣΙΟΥ- ΜΕΡΟΣ Β΄ (Μάιος 1821)

8 Comments

 

Valtetsi

Η μάχη του Βαλτετσιου (Ιστορία Ελληνικού έθνους, Εκδοτική Αθηνών)
ΥΠΟΜΝΗΜΑ: Γαλανή γραμμή πορείας: σώμα Θ. Κολοκοτρωνη
Διακεκομμένη Γαλανή γραμμή: σώμα Πλαπούτα
Κοκκινη: πορεία κύριου τουρκικού σώματος υπό τον Ρουμπή
Κόκκινη διακεκομμένη: τουρκικό ιππικό
Πορτοκαλί γραμμές: άλλα τουρκικά σώματα
Μωβ γραμμή: Νικηταράς και άλλοι

Μωβ διακεκομμένη: άλλα ελληνικά σώματα από τα Βερβαινα

.

ΣΥΝEΧΕΙΑ από το Α΄ ΜΕΡΟΣ

.
Ο κεχαγιάμπεης διαίρεσε τους στρατιώτες του σε πέντε σώματα. Δύο από αυτά είχαν δύναμη 3.000 ανδρών και τα υπόλοιπα τρία είχαν δύναμη 2.000. Το πρώτο τουρκαλβανικό σώμα που εξήλθε από την Τριπολιτσά ήταν εκείνο που προοριζόταν για την κύρια έφοδο στο Βαλτέτσι, αποτελούμενο από 3.000 Βαρδουνιώτες, Φαναρίτες, Καρυτινούς και Τριπολιτσιώτες με επικεφαλής τον Βαρδουνιώτη Ρουμπή και υπαρχηγό του τον Μουραμπούτη από την Κυπαρισσία, αμφότερους εμπειροπόλεμους οπλαρχηγούς. Το σώμα έφθασε ακριβώς στα βόρεια του Βαλτετσίου με αποστολή τόσο να αποκλείσει το τοπικό στρατόπεδο από εκείνα του Χρυσοβιτσίου και της Πιάνας (προκειμένου να μην δεχθεί ενισχύσεις), όσο και να υπερκεράσουν τον προμαχώνα των Γορτυνίων-Ολυμπίων. Σύντομα πραγματοποίησε έξοδο και το δεύτερο τουρκικό σώμα το οποίο κατευθύνθηκε στο Καλογεροβούνι, περίπου μία ώρα νοτίως του Βαλτετσίου, με αποστολή να ενισχύσει το σώμα του Ρουμπή αν χρειαζόταν, πλήττοντας τους αγωνιστές από τα νότια. Το τρίτο τουρκικό σώμα έσπευσε στο Φραγκόβρυσο και από εκεί στην Κανδρέβα (σημερινή Ασέα) με κύρια αποστολή την αποτροπή αποστολής ενισχύσεων στο Βαλτέτσι από τους αγωνιστές των Βερβαίνων. Το τέταρτο τουρκικό σώμα, αποτελούμενο από ιππείς, πέρασε από το Καλογεροβούνι και κατέλαβε τους Αραχαμίτες στα νοτιοδυτικά του Βαλτετσίου. Επιπρόσθετη αποστολή των τριών τελευταίων σωμάτων ήταν η αποκοπή της οδού υποχώρησης των αγωνιστών του Βαλτετσίου και η επακόλουθη αιχμαλώτιση ή θανάτωση τους. Τα τέσσερα τουρκικά σώματα απέκλειαν με τους ελιγμούς υπερκέρασης το Βαλτέτσι από όλες τις κατευθύνσεις, εκτός από τα βορειοδυτικά όπου το χωριό περιοριζόταν από το ύψωμα Ρεζενίκο (βλ. σχετικό χάρτη). Τέλος, το πέμπτο τουρκικό σώμα ακολουθούσε με τα ορεινά πυροβόλα και τα πυρομαχικά.
Ο Κολοκοτρώνης είδε από το Χρυσοβίτσι τις δύο πυρές της Επάνω Χρέπας και αντιλήφθηκε ότι οι Τούρκοι επιτίθονταν στο Βαλτέτσι. Χωρίς χρονοτριβή ειδοποίησε τον Πλαπούτα, διοικητή της Πιάνας, και άλλους οπλαρχηγούς να σπεύσουν στο Βαλτέτσι και σε λίγο ξεκίνησε και ο ίδιος με 800 ενόπλους, σχεδόν όλη τη δύναμη του Χρυσοβιτσίου. Ο Κολοκοτρώνης είχε ειδοποιήσει και την εφορία της Καρύταινας να στείλει προμήθειες και νερό στο απειλούμενο στρατόπεδο.

Συνεχεια αναγνωσης

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΒΑΛΤΕΤΣΙΟΥ- ΜΕΡΟΣ Α΄ (Μάιος 1821)

4 Comments

weapons1821

Στη  σύζυγο  μου,  Νέλλη,   για  την  έμπνευση  και  την  ενθάρυνση  που  μου  προσφέρει.

.

Το 1820 ο Χουρσίτ πασάς διορίσθηκε Μόρα-βαλεσί (πασάς της Πελοποννήσου) από τον σουλτάνο Μαχμούτ Β΄. Ο περίφημος Χουρσίτ έμεινε λίγους μήνες στην Τριπολιτσά επειδή κατά το τέλος του 1820 (ή Ιανουάριο 1821), η Πύλη τον διέταξε να εκστρατεύσει εναντίον του στασιαστή Αλή πασά των Ιωαννίνων, ορίζοντας τον σερασκέρη (αρχιστράτηγο) όλων των οθωμανικών δυνάμεων που συγκεντρώνονταν στην Ηπειρο από διάφορα πασαλίκια. Ο Μόρα-βαλεσί άφησε στην Τριπολιτσά ως καϊμακάμη-τοποτηρητή του τον Μεχμέτ πασά Σαλήχ, έναν άνθρωπο μέτριων ικανοτήτων ο οποίος διέθετε περιορισμένες στρατιωτικές δυνάμεις.
Τον Ιανουάριο του 1821 ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Χρήστος Αναγνωσταράς επέστρεψαν μυστικά στην Πελοπόννησο. Ο Μεχμέτ και οι άλλοι Οθωμανοί αξιωματούχοι πληροφορήθηκαν την επιστροφή τους. Οι Τούρκοι θορυβήθηκαν επειδή τη συνέδεσαν με μία σειρά άλλων ύποπτων συμβάντων, όπως η παραβίαση του επιτρεπόμενου ορίου παραγωγής πυρίτιδας από τα πυριτιδοποιεία (μπαρουτόμυλους) των αδελφών Σπηλιωτόπουλων στη Δημητσάνα, οι αυξανόμενες επαφές και συναντήσεις ανάμεσα σε Πελοποννησίους προκρίτους και αρχιερείς, η ανεξήγητη αδράνεια του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη έναντι της έλευσης του Κολοκοτρώνη κ.ά. Οι φήμες για επικείμενη εξέγερση των Ελλήνων οι οποίοι θα επιχειρούσαν να εκμεταλλευθούν τον οθωμανικό πόλεμο εναντίον του Αλή πασά, είχαν αρχίσει να κυκλοφορούν από το 1820. Ο Μεχμέτ Σαλήχ αποφάσισε να λάβει μέτρα ασφαλείας καλώντας όλους τους Πελοποννήσιους δημογέροντες και αρχιερείς στην Τριπολιτσά, δήθεν προκειμένου να συζητήσει μαζί τους θέματα του Μοριά. Στην πραγματικότητα σκόπευε να τους κρατήσει στην πόλη προκειμένου να ελέγχει την ηγεσία των Ελλήνων, έτσι ώστε εκείνοι να μην μπορούν να επαναστατήσουν ή έστω να στερηθούν των κυριότερων αρχηγών. Αρκετοί πρόκριτοι και αρχιερείς δεν πειθάρχησαν στο αίτημα του, όπως οι Παλαιών Πατρών Γερμανός, Ανδρέας Ζαΐμης, Ανδρέας Λόντος κ.ά. Στην Τριπολιτσά προσήλθαν (τέλη Φεβρουαρίου 1821) οι αρχιερείς Μονεμβασίας Χρυσόστομος, Ανδρούσης Ιωσήφ, Χριστιανουπόλεως Γερμανός, Αμυκλών και Τριπολιτσάς Δανιήλ (ο οποίος έδρευε στην πόλη), Ωλένης Φιλάρετος, Κορίνθου Κύριλλος, Ναυπλίου Γρηγόριος, Σπάρτης Μελέτιος, Δημητσάνας Φιλόθεος, και οι πρόκριτοι Πανάγος Κυριακός και Αναγνώστης Κωστόπουλος της Μεσσηνίας, Θεόδωρος Δεληγιάννης της Αρκαδίας (Λαγκάδια), Ιωάννης Βιλαέτης της Ηλείας (Πύργος), Αναστάσιος Μαυρομιχάλης της Μάνης (γιος του Πετρόμπεη), Ανδρέας Καλαμογδάρτης της Αχαϊας (Πάτρα), Ιωάννης Τομαράς και Αντώνιος Καραπατάς της Τριφυλίας, Ιωάννης Περούκας του Αργους, Σωτήριος Νοταράς της Κορίνθου, Οικονόμος Παπαλέξης της Ολυμπίας, Γιαννούλης Καραμάνος της Κυνουρίας και Κοπανίτσας της Λακωνίας (Σπάρτη). Τον Μάρτιο, η κήρυξη της Επανάστασης οδήγησε στη σύλληψη και τη φυλάκιση όλων, ενώ οι Τουρκαλβανοί εκτέλεσαν σταδιακά τους ακόλουθους και τους σωματοφύλακες (κάπους) τους.

Συνεχεια αναγνωσης

ΚΑΡΙΟΦΙΛΙ: ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΤΥΦΕΚΙΟ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ του 1821

2 Comments

kariofili

Το «καριοφίλι» ή «ντουφέκι», δηλαδή το μακρύκαννο τυφέκιο της περιόδου, ήταν ένα από τα δημοφιλέστερα όπλα της Ελληνικής Επανάστασης. Εκτός από τους καλά  οπλισμένους κλεφταρματολούς, κάπους, Μανιάτες, Σουλιώτες κ.α.,  οι άλλοι  Ελληνες αγωνιστές διέθεταν ήδη μερικά  καριοφίλια ως οικογενειακά αποκτήματα και κειμήλια, και  προμηθεύτηκαν περισσότερα μέσω του πασαλικίου του Αλή Πασά,, ο οποίος είχε φροντίσει οι μάχιμοι του να διαθέτουν μεγάλο απόθεμα εκηβόλων και αγχεμαχων όπλων για τους πολέμους του εναντίον των γειτονικών ανταγωνιστών του και κυρίως για την επερχόμενη και αναπόφευκτη σύγκρουση του με τον σουλτανικό στρατό. Οι Αλβανοί, Ελληνες, Βόσνιοι και άλλοι μάχιμοι του στρατού του, προμηθεύονταν κυρίως τα εκηβόλα όπλα από το εκτεταμένο λαθρεμπόριο όπλων και πυρίτιδας που είχαν οργανώσει οι Γάλλοι και οι Βρετανοί, οι οποίοι ήλεγχαν κατά περιόδους τα γειτονικά Επτάνησα. Οι Ευρωπαίοι πωλούσαν όπλα και πυρομαχικά και στους άλλους Βαλκάνιους πασάδες, οι οποίοι είτε εχθρεύονταν τον Αλή Πασά, είτε είχαν απώτερες βλέψεις για μεγαλύτερη αυτονομία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Έτσι, όταν κηρύχθηκε η Επανάσταση, πολλοί Έλληνες κατείχαν τυφέκια και πιστόλες αρκετά σύγχρονων τύπων (όμως οι Αλβανοί και Βαλκανικοί Τούρκοι  αντίπαλοι τους ήταν καλύτερα οπλισμένοι).  Ειδικά τα τυφέκια  είχαν προέλευση από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως από την Ιταλία και λιγότερο από τις Γαλλία, Ισπανία κ.α.

american  flintlock

Βορειοευρωπαϊκά και αμερικανικά υποδείγματα τυφεκίων του ίδιου τύπου και της ίδιας περιόδου.

. Συνεχεια ανάγνωσης

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΧΑΝΙ ΤΗΣ ΓΡΑΒΙΑΣ (8 Μαϊου 1821) – ΜΕΡΟΣ Β΄

2 Comments

agonistes

Ελληνες αγωνιστές

ΣΥΝΕΧΕΙΑ από το ΜΕΡΟΣ Α΄

Όταν οι επαναστάτες έμαθαν ότι ο εχθρός πλησίαζε, ο Ανδρούτσος πρότεινε νέο σχέδιο μάχης με το οποίο οι άλλοι οπλαρχηγοί συμφώνησαν. Το πρωί της επόμενης ημέρας (8 Μαΐου), οι ελληνικές δυνάμεις (1.000-1.500 πολεμιστές) διαιρέθηκαν σε τρία μέρη. Ένα τμήμα τους με επικεφαλής τον Πανουργιά και τον Δυοβουνιώτη κατέλαβε τα υψώματα του Χλωμού, στα αριστερά του δρόμου απ’ όπου θα περνούσε ο εχθρός. Το δεύτερο τμήμα τους, υπό τους Χρήστο Κοσμά και Κατσικογιάννη, εγκαταστάθηκε στα δεξιά του, στα υψώματα της βρύσης «Σού Τζίκα». Το τρίτο και επίλεκτο σώμα με επικεφαλής τον Οδυσσέα, αποτελούμενο από άνδρες που θα τον ακολουθούσαν αυτόβουλα, θα κλεινόταν στο Χάνι της Γραβιάς. Μάλιστα ο Ανδρούτσος, προκειμένου να εμψυχώσει όσους θα τον ακολουθούσαν, φώναξε στους πολεμιστές: «Αί ορέ παιδιά, όποιος θέλει ν’ ακολουθήση, ας πιαστή στον χορό!». Ο Οδυσσέας έσυρε τον τσάμικο και ύψωσε το μαντήλι του. Ο Γκούρας πιάστηκε πρώτος από το μαντήλι και ακολούθησαν ο Παπαντρέας, ο Κομνάς Τράκας, ο Αγγελής Γοβγίνας από την Εύβοια, οι Καπογιωργαίοι, ο Ζαφείρης από τα Επτάνησα και ο Μουσταφά, ένας Τουρκαλβανός «βλάμης» (αδερφικός φίλος) του Ανδρούτσου. Συνολικά 120 άνδρες έσυραν τον χορό και κλείσθηκαν στο Χάνι. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο αμπάρωσαν τις θύρες του, σφράγισαν όποια ανοίγματα και άνοιξαν πολεμίστρες. Σε λίγο οι Τούρκοι διέβησαν το ποτάμι της Γραβιάς και αντιλήφθηκαν τους Έλληνες οι οποίοι ήταν ακροβολισμένοι στο Χλωμο και στη βρύση Σού Τζίκα. Αφού προσευχήθηκαν για τη νίκη, ο Ομέρ Βρυώνης έστειλε δύο ισχυρά σώματα για να διενεργήσουν υπερκέραση των δύο ελληνικών πτερύγων. Οι άνδρες των πτερύγων ήταν ολιγάριθμοι συγκριτικά με τους Τουρκαλβανούς και οι περισσότεροι ήταν εξοπλισμένοι μόνο με σφενδόνες και μαχαίρια, μη διαθέτοντας πυροβόλα όπλα όπως οι εχθροί. Πυροβόλα έφεραν εξολοκλήρου μόνο οι αγωνιστές που είχαν κλεισθεί στο Χάνι. Μοιραία, οι άνδρες του Πανουργιά και του Δυοβουνιώτη δεν άντεξαν το βάρος της εχθρικής επίθεσης και υποχώρησαν. Σε λίγο τους ακολούθησαν και οι πολεμιστές του Κοσμά και του Κατσικογιάννη. Οι ελληνικές πτέρυγες διαλύθηκαν και οι άνδρες τους κατέφυγαν στα ορεινά, όμως το ηθικό των αγωνιστών στο Χάνι δεν κάμφθηκε επειδή γνώριζαν ότι αυτή θα ήταν η πιθανότερη εξέλιξη.

Συνεχιστε την αναγνωση

Η ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΧΑΝΙ ΤΗΣ ΓΡΑΒΙΑΣ (8 Μαϊου 1821) – ΜΕΡΟΣ Α΄

Leave a comment

odys.androutsos

Οδυσσέας Ανδρούτσος.

Κατά τον πόλεμο της σουλτανικής εξουσίας εναντίον του Αλή Πασά (λίγο πριν την Ελληνική Επανάσταση), ο Οδυσσέας Ανδρούτσος μετέβη από τη Στερεά Ελλάδα στα Ιωάννινα για να τον ενισχύσει, αφήνοντας τον Αθανάσιο Διάκο ως τοποτηρητή στην οπλαρχηγία του (αρματολίκι). Ο Οδυσσέας έμεινε για αρκετούς μήνες στα Ιωάννινα, όπου ο Αλής πολιορκείτο από τα σουλτανικά στρατεύματα. Τελικά, όταν διαπίστωσε ότι ο πασάς είχε εγκαταλειφθεί από τους περισσότερους ακολούθους του, Αλβανούς και Έλληνες, και ότι δεν μπορούσε να διασωθεί, τον εγκατέλειψε και εκείνος επικεφαλής 1.500 Ελλήνων πολεμιστών, διασπώντας τον κλοιό των Τούρκων. Έτσι διέσωσε μία εμπειροπόλεμη στρατιωτική δύναμη, η οποία χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια στον εθνικό αγώνα. Ο ίδιος, ο Καραϊσκάκης και άλλοι οπλαρχηγοί διέφυγαν στα Επτάνησα. Ο Ανδρούτσος κάλεσε στην Άρτα τους ισχυρότερους Αλβανούς οπλαρχηγούς επιχειρώντας να εφαρμόσει ένα παλαιό σχέδιο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Ο «γέρος του Μοριά» είχε επιχειρήσει παλαιότερα να προσεταιρισθεί τους Αλβανούς προκειμένου να επαναστατήσουν από κοινού με τους Έλληνες εναντίον των Τούρκων και είχε συνάψει συμμαχία με τον Αλή Φαρμάκη, τον ηγέτη των ισχυρών Λαλαίων Αλβανών της Πελοποννήσου (το κέντρο ισχύος των οποίων βρισκόταν στην Ηλεία). Οι Αλβανοί ήταν πανίσχυροι στρατιωτικά και ο Κολοκοτρώνης εκτίμησε πως αν ένωναν τις δυνάμεις τους με τους Έλληνες επαναστάτες, οι δύο λαοί θα επιτύγχαναν σχεδόν σίγουρα την ανεξαρτησία τους. Εντούτοις, το σχέδιο του είχε αποτύχει, επειδή στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στην ενίσχυση του Μεγάλου Ναπολέοντα στην ελληνοαλβανική συμμαχία. Οι Βρετανοί κατέλαβαν τα Επτάνησα και απέτρεψαν τη γαλλική υποστήριξη. Στην Άρτα, ο Ανδρούτσος και άλλοι Έλληνες ηγέτες πρότειναν στους Αλβανούς οπλαρχηγούς την από κοινού επανάσταση εναντίον των Οθωμανών, όμως η συνεννόηση δεν ευοδώθηκε, κυρίως λόγω της αντίδρασης ενός από αυτούς, του περίφημου Ομέρ Βρυώνη. Στη συνέχεια ο Οδυσσέας έπλευσε στην Ιθάκη και από εκεί στους Παξούς, όπου εγκατέστησε την οικογένεια του για να την προστατεύσει από τα τουρκικά αντίποινα. Στις αρχές του 1821 έπλευσε στη Λευκάδα, όπου συναντήθηκε σε πολεμικό συμβούλιο με πολλούς οπλαρχηγούς από τη Ρούμελη και τον Μοριά (Καραϊσκάκη, Γ. Βαρνακιώτη, Κυριακούλη Μαυρομιχάλη κ.α.), προκειμένου να προετοιμάσουν την επανάσταση. Στο συμβούλιο, ο Οδυσσέας και ο Πανουργιάς ανέλαβαν να εξεγείρουν τη Στερεά. Στις αρχές του Μαρτίου 1821, ο Ανδρούτσος έπλευσε μυστικά στην τουρκοκρατούμενη Πάτρα, όπου συναντήθηκε με τον Ιωάννη Μακρυγιάννη. Όπως αναφέρει ο Μακρυγιάννης, ο Ανδρούτσος τον ενημέρωσε ότι ο Διάκος και ο Πανουργιάς θα ανελάμβαναν την εξέγερση στην ανατολική Στερεά, ενώ ο ίδιος θα βάδιζε στο Ξηρόμερο (Ακαρνανία) της δυτικής Στερεάς προκειμένου να εξεγείρει την περιοχή.

Antipaloi Ellinon

Αντίπαλοι των Ελλήνων αγωνιστών κατά την Επανάσταση: κάτω αριστερά: Αλβανός οπλαρχηγός. Κάτω δεξιά: βογιάρος από τη Βλαχία (νότια Ρουμανία). Πίσω τους: οπλαρχηγός ατάκτων Χαϊντούτων/Χαϊντούκων. Στο απώτερο πλάνο: Βόσνιος πολεμιστής. Ολοι τους εκτός μάλλον από τον βογιάρο και τον Χαϊντούκο, χρησιμοποιήθηκαν από τους Οθωμανούς εναντίον των Ελλήνων, οι οποίοι τους αποκαλούσαν συνολικά χάριν συντομίας «Τούρκους», «Αλβανούς» και «Τουρκαλβανούς» παρότι μερικοί ήταν χριστιανοί (πίνακας του Angus McBride, copyright: Osprey publishing).

Διαβάστε περισσότερα

%d bloggers like this: