Home

Η άγνωστη μάχη των Θερμοπυλών, όταν οι Αθηναίοι πολέμησαν τους Γότθους εισβολείς.

Leave a comment

https://periklisdeligiannis.files.wordpress.com/2016/05/f242f-thermopylae-pass.jpg?w=500

Το πέρασμα στις Θερμοπύλες. Εκεί για δεύτερη φορά στην ιστορία οι εισβολείς βρήκαν σκληρή αντίσταση

Μεσαιωνικό έγγραφο αποκαλύπτει ότι οι γερμανοί πολεμιστές επιτέθηκαν πρώτα κατά της Θεσσαλονίκης και όταν αποκρούστηκαν στράφηκαν κατά της Αθήνας
Η μελέτη «θραυσμάτων» από ένα έγγραφο του Μεσαίωνα αποκαλύπτει μια άγνωστη μάχη που δόθηκε στις Θερμοπύλες λίγους αιώνες μετά τη θρυλική μάχη των Ελλήνων με επικεφαλής τους Σπαρτιάτες απέναντι στους Πέρσες. Πρόκειται για μια αναμέτρηση ανάμεσα σε Αθηναίους και Γότθους που δόθηκε τον 3ο αιώνα μ.Χ. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνικές φασματικής απεικόνισης για να διαβάσουν το κείμενο στο παραπάνω θραύσμα, το οποίο περιγράφει τον λόγο του Μαριανού στην μάχη των Θερμοπυλών του 3ου αι. μ.Χ.

Συνεχεια αναγνωσης

Η ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ ΣΕ ΣΥΡΡΑΞΗ (ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ)

4 Comments

03Aναπαράσταση φάσης ωθισμού οπλιτικής σύρραξης από τον Ισπανικό Ιστορικό Σύλλογο Athena Promachos (copyright: Ana Belen Rubio).

.

Παλαιότερο σχετικό άρθρο: ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ: Η ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

.

Η επίθεση της οπλιτικής παράταξης διενεργείτο με τους πολεμιστές των τριών ή των τεσσάρων πρώτων στοίχων να κρατούν τα δόρατα τους σε οριζόντια θέση, προτεταμένα προς τον εχθρό. Τρεις ή τέσσερις αιχμές δοράτων εμπόδιζαν τον εχθρό να φτάσει στον πρώτο στοίχο της φάλαγγας. Οι πολεμιστές των γραμμών που ακολουθούσαν, είχαν τα δόρατα τους σε κεκλιμένη θέση προκειμένου να μην τραυματίσουν με τις αιχμές τους οπλίτες των εμπρόσθιων στοίχων και για να έχουν τους σαυρωτήρες* με κατεύθυνση προς τα κάτω, έτσι ώστε να σκοτώνουν τους τραυματισμένους εχθρούς όταν περνούσαν από πάνω τους. Ο κύριος σκοπός της κλίσης των δοράτων ήταν να ανακόπτουν τα βλήματα που δέχονταν από τους ψιλούς του εχθρού (ακόντια, βέλη, πέτρες, κ.α.).

Η μάχη ξεκινούσε με τις δύο αντίπαλες φάλαγγες να κινούνται η μια εναντίον της άλλης. Η είσοδος στο πεδίο της σύρραξης συνοδευόταν είτε από πολεμικά άσματα, τους παιάνες –όπως συνήθιζαν οι στρατοί των Σπαρτιατών και των άλλων Δωριέων – είτε από πολεμικές ιαχές. Όταν οι οπλιτικοί στρατοί πλησίαζαν μεταξύ τους σε απόσταση περίπου μισού έως ενός σταδίου (89-177 μέτρα), οι πολεμιστές άρχιζαν να τρέχουν με σκοπό να επιπέσουν ορμητικά επί του εχθρού. Αυτό έπραξαν οι Αθηναίοι και οι Πλαταιείς εναντίον των Περσών στον Μαραθώνα. Εξαίρεση σε αυτόν τον γενικό κανόνα αποτελούσαν οι Σπαρτιάτες οι οποίοι βάδιζαν μέχρι την εκ του συστάδην σύρραξη, με οργανωμένο σχηματισμό και συγχρονισμένο βηματισμό, τον ρυθμό του οποίου έδιναν οι ήχοι αυλών. Στόχευαν στην τρομοκράτηση του εχθρού με την ψυχραιμία και την «απάθεια» τους. Μερικοί ερευνητές έχουν υποθέσει ότι και άλλοι στρατοί δωρικών πόλεων ακολουθούσαν αυτήν την τακτική εισόδου στη μάχη.

Συνέχεια

ΟΠΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΚΤΙΚΕΣ: Η ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΟΠΛΙΤΩΝ

15 Comments

14

Οι Σπαρτιάτες αντιμετωπίζουν τον περσικό στρατό στις Θερμοπύλες με κλειστό σχηματισμό φάλαγγας, σε κλασσικό πλέον πίνακα του Peter Connolly.

Ο οπλιτικός τρόπος πολέμου όπως μας είναι γνωστός από τις πηγές της Κλασσικής περιόδου, είχε πλέον διαμορφωθεί έως τους Μηδικούς πόλεμους (490-479 π.Χ.). Όταν οι στρατοί δύο αντίπαλων πόλεων-κρατών συναντούντο, οι οπλίτες τους σχημάτιζαν φάλαγγα, τασσόμενοι σε μικρή απόσταση  μεταξύ τους, δηλαδή σε κλειστό σχηματισμό (κλειστή τάξη). Ετσι παρατάσσονταν οι στοίχοι και οι ζυγοί της οπλιτικής φάλαγγας. Κάθε οπλίτης διέθετε έκταση περίπου ενός τετραγωνικού μέτρου προκειμένου να μάχεται και να ελίσσεται. Οι οπλίτες δύναντο να παραταχθούν σε ανοικτότερους σχηματισμούς, αν χρειαζόταν (π.χ. η ανοικτότερη τάξη εφαρμοζόταν συχνά κατά τη συντεταγμένη προέλαση έως το πεδίο ή αν το μήκος του εχθρικού μετώπου έπρεπε οπωσδήποτε να καλυφθεί εξολοκλήρου). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η απόσταση μεταξύ τους αυξανόταν τόσο στο μήκος μετώπου της φάλαγγας όσο και στο «βάθος» της. Από την άλλη πλευρά, αν η φάλαγγα έπρεπε να μετατραπεί στο γνωστό συμπαγές και αδιάρρηκτο «τείχος» από ασπίδες, οι οπλίτες πλησίαζαν τόσο μεταξύ τους, ώστε οι ώμοι τους ακουμπούσαν. Επρόκειτο για την κατάλληλη τακτική όταν η φάλαγγα έπρεπε να ασκήσει  μεγαλύτερη πίεση στον αντίπαλο ή να διασφαλίσει την καλύτερη δυνατή αυτοπροστασία της. Ηταν ο ιδανικός κλειστός σχηματισμός (αν και είχε κάποια μειονεκτήματα) επειδή κατά την εφαρμογή του, η δεξιά ακάλυπτη πλευρά του οπλίτη προστατευόταν από την ασπίδα του συστρατιώτη ο οποίος ήταν ταγμένος στα δεξιά του. Ετσι σχηματιζόταν μια συμπαγής αδιάρρηκτη παράταξη η οποία στηριζόταν στην αλληλοπροστασία και την αλληλεγγύη των μαχίμων της.

Η αποστολή των «προμάχων» των «ηρωικών χρόνων» (Υστερομυκηναϊκής και Γεωμετρικής εποχής), δηλαδή των καλύτερων και περισσότερο ευπατριδών μαχητών οι οποίοι τάσσονταν μπροστά από τους άλλους πολεμιστές, δεν ήταν πλέον οι προσωπικές μονομαχίες με τους προμάχους του εχθρού. Η τωρινή αποστολή τους ήταν να διατηρούν τη συνοχή της φίλιας φάλαγγας και να φονεύουν τους προμάχους της αντίπαλης, με σκοπό να την κλονίσουν και να τη διαρρήξουν. Λόγω αυτής της αποστολής, οι πρόμαχοι παρατάσσονταν στον πρώτο ζυγό της φάλαγγας, ουσιαστικά στην ίδια θέση με εκείνη που κατείχαν στην ασύντακτη παράταξη της Γεωμετρικής περιόδου.

15

Οπλιτική φάλαγγα οκτώ ζυγών (‘βάθος’) και οκτώ στοίχων (μήκος), με τους οπλίτες της σε σχηματισμό μάχης.

Συνεχίστε την ανάγνωση

ΟΙ ΠΕΡΙΚΕΦΑΛΑΙΕΣ ΤΟΥ ΥΣΤΕΡΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΙΠΠΙΚΟΥ

1 Comment

with draco(Fectio)

Ρωμαίος Δρακονάριος της Υστερης περιόδου με κράνος  περσικού τύπου, σε αποκατάσταση από τον Βρετανικό Ιστορικό Σύλλογο  Comitatus. Ηταν λαβαροφόρος ο οποίος έφερε το σαρματικό λάβαρο του Δράκου το οποίο είχαν υιοθετήσει οι Ρωμαίοι

Κατά την Υστερη αυτοκρατορική περίοδο, το ιππικό κατέστη βαθμιαία το βασικό Οπλο του Ρωμαϊκού στρατού υποσκελίζοντας τις λεγεώνες, τη δόξα της Ρώμης. Αυτή η εξέλιξη οφειλόταν στην επίδραση των Ιρανικών λαών (Σαρματών και Περσών) και κυρίως στην ανάγκη των Ρωμαίων να αντιμετωπίσουν λαούς οι οποίοι διέθεταν ισχυρό ιππικό που μπορούσε να νικήσει τις λεγεώνες (Σαρμάτες, Σασσανίδες, Γότθοι, Ούννοι). Οι περικεφαλαίες του Ρωμαϊκού ιππικού της περιόδου ανήκαν στις εξής τέσσερις βασικές ομάδες τύπων:

ΥΣΤΕΡΗ  ΓΑΛΛΟ-ΡΩΜΑΪΚΗ

classic

Ο κλασσικός γαλλορωμαϊκός τύπος του λεγεωνάριου της Μέσης αυτοκρατορίας  (www.romancoins.info)

ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Ο ΑΛΛΟΣ ‘ΜΑΡΑΘΩΝΑΣ’: Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΝΙΚΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ (1000 πΧ)

12 Comments

File written by Adobe Photoshop¨ 4.0Απεικόνιση  μαχίμων  από  το  περίφημο  «Αγγείο  των  Πολεμιστών»  της  Υστερομυκηναϊκής  ή  Υπομυκηναϊκής  περιόδου.  Φαίνεται  πως  οι  πλήρως  εξοπλισμένοι  Αττικοί/Αθηναίοι  πολεμιστές  αλλά  και  οι  Δωριείς  αντίπαλοι  τους  ήταν  οπλισμένοι  σχεδόν   όπως  οι  εικονιζόμενοι. 

 attica1

            Κατά  το  πρώτο  μισό  της  2ης  προχριστιανικής  χιλιετίας,  η  Αττική  ήταν  διηρημένη  σε  αρκετές  ανεξάρτητες  κοινότητες.  Η  Αθήνα  (ταυτιζόμενη  ουσιαστικά  με  την  Ακρόπολη)  ήταν  μία  από  τις  ισχυρότερες  κοινότητες,  πιθανώς  κυβερνώμενη  από  Δαναούς  ηγεμόνες.  Η  κομβική  θέση  της  στο  μέσο  σχεδόν  της  απόστασης  από  την  Ερένεια  έως  το  Σούνιο  (ακραία  σημεία  της  Αττικής  προς  τα  βορειοδυτικά  και  τα  νοτιοανατολικά  αντιστοίχως),  η  σχετικά  εύφορη  γη  που  την  περιέβαλε  και  η  δυσπρόσβλητη  θέση  της  Ακρόπολης,  ήταν  μερικές  παράμετροι  οι  οποίες  έδωσαν  στην  Αθήνα  κάποιο  προβάδισμα  έναντι  των  ανταγωνιστικών  της  κοινοτήτων-κρατιδίων  για  την  τελική  επικράτηση  στην  Αττική,  κυρίως  έναντι  της  Ελευσίνας  και  της  Παλλήνης.  Η  Αθήνα  ήταν  η  τελική  νικήτρια  στον  ενδο-αττικό    αγώνα.

Συνεχιστε την αναγνωση

ΤΕΤΡΗΡΗΣ, ΠΕΝΤΗΡΗΣ, ΔΕΚΗΡΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΥΗΡΕΙΣ (ΜΕΡΟΣ Β΄) Τα μεγάλα πολεμικά πλοία της Ελληνιστικής

Leave a comment

 Polyeres

Ρωμαϊκή πολυήρης με πολεμικούς πυργίσκους στο κατάστρωμα της.

.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

.

Από τις ναυμαχίες  και τις άλλες θαλάσσιες συρράξεις μεταξύ των πρώιμων  ελληνιστικών κρατών  ξεχωρίζουν η  ναυμαχία  της  Σαλαμίνας  της  Κύπρου (306 π.Χ.)  και  η  επακόλουθη  πολιορκία  της  Ρόδου  από  τον  Δημήτριο  τον  Πολιορκητή. Οι πολυήρεις χρωστούν πολλά στον πολυμήχανο Δημήτριο που συνέβαλε αποφασιστικά στην εξέλιξη τους.

Μετά  το  280  π.Χ. η πολιτική  κατάσταση  αποκρυσταλλώθηκε  και  σχηματίστηκαν  οι  νέες  μεγάλες ναυτικές  δυνάμεις.  Το  κράτος  των  Λαγιδών (Πτολεμαίων) με  τις  336  πεντήρεις του και  τα  2.000  σκάφη  μικρότερου  εκτοπίσματος  ήταν  η  μεγαλύτερη δύναμη, όχι  μόνο  μεταξύ  των Ελλήνων  αλλά και συγκριτικά  με  την  Ρώμη  και  την  Καρχηδόνα,  παρά  την  υπερπροσπάθεια  των  δύο τελευταίων στον μεταξύ τους ναυτικό πόλεμο.  Προκειμένου να επανδρωθεί ο πτολεμαϊκός στόλος απαιτούνταν 150.000  άντρες-χωρίς τους «επιβάτες» (πεζοναύτες). Οι  περισσότεροι προέρχονταν από τους ικανότερους ναυτικούς του τότε γνωστού κόσμου, τους  Έλληνες  και τους Φοίνικες. Με  βάση  το  εκτόπισμα  των  πλοίων, τον  αριθμό  και  την  ικανότητα  των  πληρωμάτων της ήταν  η  μεγαλύτερη  ναυτική  δύναμη της  αρχαιότητας, ανώτερη φυσικά και από την Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ. Μερικοί ερευνητές έχουν αμφισβητήσει τον αριθμό των 336 πεντήρων καθώς και αυτούς των μικρότερων σκαφών και των συνολικών πληρωμάτων που χρειάζονταν για την επάνδρωση τους (αντίθετα ο Ταρν υπεραμύνθηκε αυτών των αριθμών). Αρκεί ένας κατάλογος των παράκτιων χωρών, πόλεων και νήσων που ήλεγχαν οι Πτολεμαίοι περί τα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ., προκειμένου να αποδειχθεί η ορθότητα των αριθμών: Αίγυπτος, Αλεξάνδρεια Αιγύπτου (με πολλούς Έλληνες και Φοίνικες κατοίκους), Κυρηναϊκή, Φιλισταία, σχεδόν ολόκληρη η Φοινίκη, Σελεύκεια του Ορόντη, Κύπρος, Τραχεία Κιλικία, Λυκία, Αλικαρνασσός, Μίλητος, Έφεσος, Σάμος, Κως, Χίος, Λέσβος, Ερυθραί, Κυκλάδες, Ίτανος Κρήτης, Θρακική χερσόνησος μαζί με την Λυσιμάχεια, Άβυδος, Θάσος και αρκετές μικρότερες ναυτικές πόλεις.

More

ΤΕΤΡΗΡΗΣ, ΠΕΝΤΗΡΗΣ, ΔΕΚΗΡΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΥΗΡΕΙΣ (ΜΕΡΟΣ Α΄) Οι απαρχές των μεγάλων πολεμικών πλοίων της Ελληνιστικής

Leave a comment

Hepteres

Εμπρόσθια όψη, κάτοψη και πλάγια όψη μίας επτήρους. Η επτήρης ήταν μία από τις αξιόπιστες πολεμικές πολυήρεις. Στα διαγράμματα του πάνω μέρος του πίνακα (τομές πλοίων) αναπαραστάται η εξέλιξη της διάταξης των κωπηλατών από την αρχική ελληνική πεντηκοντορο έως τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική τριήρη (Copyright: John Warry/ Salamander)
.

Π. Δεληγιάννης

.
Περί το 500 π.Χ., η τριήρης, επινόηση των Κορινθίων, έγινε το βασικό σκάφος των ελληνικών, των φοινικικών, των ετρουσκικών, κ.α. μεσογειακών πολεμικών στόλων. Στην τριήρη στηρίχθηκαν μεγάλες ή μικρές «θαλασσοκρατορίες» όπως αυτές της Αθήνας, της Καρχηδόνας, της Κορίνθου, των Συρακουσών, κ.α.
Η εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία και η κατάλυση του περσικού κράτους δημιούργησε μια νέα πολιτειακή κατάσταση για τον ελληνικό κόσμο. Τα νέα ελληνικά κράτη που δημιουργήθηκαν στην Ανατολή ήταν πολλαπλασίως μεγαλύτερα από τις παλαιές πόλεις-κράτη. Η νέα κατάσταση είχε το αντίκτυπο της στην πολεμική τέχνη, τόσο στην ξηρά όσο και στην θάλασσα. Οι παλαιοί οπλιτικοί στρατοί των λίγων χιλιάδων οπλιτών έδωσαν την θέση τους σε στρατούς πολλών δεκάδων χιλιάδων πολεμιστών, που είχαν πλέον ως βασικά Όπλα κρούσης την μακεδονική φάλαγγα και το βαρύ ιππικό. Ανάλογα, οι παλαιότεροι στόλοι των πόλεων-κρατών που είχαν ως βασικό μαχητικό πλοίο την τριήρη, αντικαταστάθηκαν από τους κολοσσιαίους στόλους των ελληνιστικών κρατών, στους οποίους τα κύρια πολεμικά ήταν μεγαλύτερες πολυήρεις, κυρίως πεντήρεις. Οι τακτικές του πολέμου στην θάλασσα προσαρμόστηκαν ανάλογα. Οι τριήρεις χρησιμοποιούσαν κυρίως την ταχύτητα και την ευελιξία τους προκειμένου να επικρατήσουν στις ναυτικές συρράξεις. Οι πεντήρεις και οι άλλες πολυήρεις στηρίζονταν στο μέγεθος και το εκτόπισμα τους. Ένα στοιχείο το οποίο έμεινε αμετάβλητο από την εποχή της τριήρους ήταν η χρήση του εμβόλου, παρότι ο ρόλος του κατά την θαλάσσια σύρραξη περιορίστηκε.

Συνεχιστε την αναγνωση

TO ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΟΥ ΚΙΜΜΕΡΙΟΥ ΒΟΣΠΟΡΟΥ – 1ο ΜΕΡΟΣ

4 Comments

map

Χάρτης  του  βασιλείου  του  Κιμμεριου  Βοσπορου  (μωβ  χρώμα),  των  άλλων  ελληνικών  κρατών  (ανοικτότερο  χρώμα),  της  Σκυθικής  περιοχής  (ανοικτό  πράσινο)  και  του  τελευταίου  καταφυγίου  των  Σκυθών  μετά  τις  ήττες  τους  από  τους  Σαρμάτες  (βαθύ  πράσινο)/  (Historical  Atlas  of  Ukraine:  Greek  colonies  and  the  hinterland) 

.

Οι  Ελληνες  θαλασσοπόροι  και  αποικιστές  είχαν  εκδηλώσει  από  τα  πανάρχαια  χρόνια  το  ενδιαφέρον  τους  για  τον  Εύξεινο  Πόντο  και  τις  πλούσιες  χώρες  που  τον  περιβάλλουν.  Οι  Μυκηναίοι  είχαν  εξερευνήσει  με  βεβαιότητα  την  περιοχή,  όπως  φαίνεται  από  τις  παραδόσεις  για  την  Αργοναυτική  Εκστρατεία  και  άλλα  στοιχεία.  Πριν  τους  Μυκηναίους,  κατά  την  πιθανότερη  εκδοχή  η  μινωική  Κρήτη  δεν  ενδιαφέρθηκε  ποτέ  για  την  παρευξείνια  περιοχή.  Γενικά,  ο  Εύξεινος  Πόντος  ήταν  αφιλόξενος  για  τους  ναυτικούς  της  Μεσογείου  επειδή  ο  πλους  στα  νερά  του  ήταν  δυσχερής  και  οι  χώρες  που  τον  περιέβαλαν  κατοικούντο  από  άγριους  λαούς,  οι  οποίοι  συνήθιζαν  να  εξοντώνουν  όσους  αποβιβάζονταν  στις  ακτές  τους.  Γι’  αυτούς  τους  λόγους  η  αρχική  ελληνική  ονομασία  της  Μαύρης  Θάλασσας  ήταν  «Αξενος  Πόντος»  (αφιλόξενη  θάλασσα).  Το  χάος  στο  οποίο  βυθίσθηκε  ο  ελληνικός  κόσμος  τον  12ο  αι.  πΧ  με  τις  καταστροφικές  επιδρομές  των  Λαών  της  Θάλασσας  σε  ολόκληρη  την  έκταση  της  ανατολικής  Μεσογείου,  την  κατάρρευση  της  Μυκηναϊκής  «Κοινοπολιτείας»  και  του  ανακτορικού  πολιτικοκοινωνικού  συστήματος  της  και  τα  επακόλουθα  τους,  απομάκρυνε  τους  Ελληνες  θαλασσοπόρους  από  τον  Εύξεινο.

Οι  ρωσοουκρανικές  στέπες  κατοικούντο  από  την  απώτερη  αρχαιότητα  (από  την  εποχή  του  πανάρχαιου  πολιτισμού  Τριπόλυε  της  3ης  χιλιετηρίδας  πΧ)  από  εγκατεστημένους  πληθυσμούς,  αγροτικούς  και  κτηνοτροφικούς.  Οι  αναφερόμενοι  πληθυσμοί  καθίσταντο  υποτελείς  σε  λαούς  νομάδων  που  κατέφθαναν  διαδοχικά  από  την  κεντρική  Ασία,  κινούμενοι  βορείως  της  Κασπίας  Θάλασσας.  Αρχικά  ήλθαν  στην  περιοχή  οι  Κιμμέριοι,  ακολουθούμενοι  από  τους  Σκύθες,  τους  Σαρμάτες,  τους  Ούννους,  τους  Κουμάνους  κ.ά.  Οι  νομάδες  εισβολείς  έβρισκαν  στη  ρωσοουκρανική  στέπα  κατάλληλες  συνθήκες  για  την  ανάπτυξη  των  κοπαδιών  τους.  Ο  εγκατεστημένος  πληθυσμός  της  σύγχρονης  νοτιοδυτικής  Ουκρανίας  ήταν  μάλλον  θρακικής  καταγωγής,  ενώ  εκείνος  της  νοτιοανατολικής  Ουκρανίας  και  της  στέπας  βορείως  του  Καυκάσου  ανήκε  στον  λαό  του  παλαιότερου  πολιτισμού  Σρουμπνάγια.  Τα  εδάφη  των  ντόπιων  υπήρξαν  σχετικά  πλούσια  σε  γεωργική  παραγωγή,  ώστε  εκείνοι  να  καταβάλουν  χωρίς  μεγάλη  δυσκολία  τους  φόρους  που  τους  επέβαλαν  οι  νομάδες.  Οι  διάφορες  νομαδικές  φυλές  διατηρούσαν  όσο  μπορούσαν  την  εξουσία  τους  σε  αυτά  τα  εδάφη,  ουσιαστικά  όσο  τους  το  επέτρεπε  η  στρατιωτική  επάρκεια  τους  έναντι  των  εξωτερικών  απειλών.

Skythian warlord

Σκύθης  πολέμαρχος,  σε  πίνακα  του  Johnny  Shumate  (copyright:  Johnny  Shumate).  Παρατηρείστε  τη  βαριά  θωράκιση  του  από  ορειχάλκινες  φολίδες.  Το  κράνος  του  και  η  προμετωπίδα  του  αλόγου  αποτελούνται  από  την  ίδια  θωράκιση.  Επίσης  παρατηρείστε  τη  χαρακτηριστική  σκυθική  ημι-κυλινδροειδή  θωράκιση  που    είναι  αναρτημένη  στην  πλάτη  του.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΘΑΤΗ (310 πΧ)-ΜΕΡΟΣ Γ΄- Ελληνες, Σκύθες και Σαρμάτες περί τον Κιμμέριο Βόσπορο

1 Comment

ΣΥΝΕΧΕΙΑ  ΑΠΟ  ΤΟ  Β΄ ΜΕΡΟΣ

scythianΈνα  αριστούργημα  από  τη  χώρα  των  Σκυθών: Χρυσή  κτένα  με  παράσταση  μάχης  στη  ράχη  της: Σκύθες  πεζοί  και  ιππέας  μάχονται.  Θεωρείται  έργο  φιλοτεχνημένο  από  Ελληνες  για  λογαριασμό  κάποιου  Σκύθη  βασιλέα (από  τον  βασιλικό  τύμβο  της  Σολοχα).

Ο  Πρύτανις,  τριτότοκος  γιος  του  Παιρισάδη  Α΄,  διαδέχθηκε  τον  Σάτυρο  στη  βασιλεία  του  Βοσπόρου  και  ανέλαβε  την  ηγεσία  του  στρατού  του.  Ανέλαβε  το  αξίωμα  του  στην  πόλη  Γάργαζα  και  ετοιμάσθηκε  για  τη  σύγκρουση  με  τον  αδελφό  του,  Εύμηλο.  Ο  τελευταίος  επιχείρησε  να  αποφύγει  νέο  πόλεμο,  ενδεχομένως  επειδή  δεν  είχε  πλέον  εμπιστοσύνη  στις  ικανότητες  του  στρατού  του  Αριφάρνους.  Πρότεινε  στον  Πρύτανη  συμβιβασμό  ο  οποίος  βασιζόταν  στη  διαίρεση  του  βασιλείου  σε  δύο  επικράτειες,  τις  οποίες  θα  μοιράζονταν.  Όμως  ο  πρώτος  απέρριψε  την  πρόταση  του.  Ο  Πρύτανις  έφυγε  για  το  Παντικάπαιο  προκειμένου  να  εξασφαλίσει  την  αρχή  του  στο  βασίλειο.  Οι  αριστοκράτες  και  οι  πολίτες  των  ελληνικών  άστεων  μπορούσαν  να  εκμεταλλευθούν  το  κενό  εξουσίας  που  δημιουργήθηκε  και  να  αποτινάξουν  την  τυραννία  των  Σπαρτοκιδών.  Η  απουσία  του  Πρύτανη  έδωσε  την  ευκαιρία  στον  Εύμηλο  και  τους  συμμάχους  του  να  καταλάβουν  τη  Γάργαζα  και  άλλες  πολίχνες,  οι  οποίες  βρίσκονταν  μάλλον  στη  χερσόνησο  του  Ταμάν  (Μάιος  309  πΧ).  Αφού  ο  Πρύτανις  εξασφάλισε  την  εξουσία  του  επέστρεψε  στην  περιοχή  του  Κουμπάν,  αλλά  ο  στρατός  του  είχε  καταπονηθεί  σημαντικά  από  τον  Εύμηλο  και  ηττήθηκε  τελικά  σε  νέα  σύρραξη.  Ο  Εύμηλος  απέκλεισε  το  εχθρικό  στράτευμα  στην  περιοχή  της  Μαιώτιδος  Λίμνης  και  ανάγκασε  τον  Πρύτανη  να  παραιτηθεί  από  τον  θρόνο.  Ο  πρώτος  ανακηρύχθηκε  βασιλιάς  αλλά  ο  δεύτερος  πραγματοποίησε  μία  τελευταία  προσπάθεια  να  ανακτήσει  την  εξουσία,  όταν  επέστρεψε  στο  Παντικάπαιο.  Ο  Πρύτανις  απέτυχε  επιφέροντας  την  οργή  του  αδελφού  του.  Ο  Εύμηλος  τον  εκτέλεσε  μαζί  με  την  οικογένεια  του  και  την  οικογένεια  του  Σατύρου  (Ιούνιος  309  πΧ).

Ο  νέος  βασιλιάς  υπήρξε  φονικός,  διατάσσοντας  τη  δολοφονία  πολλών  φίλων  των  αδελφών  του  και  επιφέροντας  τελικά  την  αντίπραξη  των  υπηκόων  του,  οι  οποίοι  απηύδησαν  με  τις  αγριότητες  του.  Ο  Εύμηλος  αντιλήφθηκε  ότι  θα  αντιμετώπιζε  επανάσταση  και  κάλεσε  τον  λαό  της  πρωτεύουσας  σε  λαϊκή  συνάθροιση,  κατά  την  οποία  ανακοίνωσε  οικονομικά  μέτρα  ευνοϊκά  για  την  εμπορική  τάξη,  στην  υποστήριξη  της  οποίας  απέβλεπε.  Ετσι  σταθεροποίησε  τη  θέση  του.  Ο  Παιρισάδης  και  ο  Σάτυρος  υπήρξαν  δραστήριοι  και  ικανοί  ηγεμόνες.  Ο  Εύμηλος  αποδείχθηκε  αντάξιος  τους  κατά  τη  μόλις  πενταετή  βασιλεία  του.  Οι  γηγενείς  λαοί  των  βορείων  και  των  ανατολικών  ακτών  του  Εύξεινου  Πόντου,  κυρίως  οι  Ταύροι,  οι  Ηνίοχοι  και  οι  Αχαιοί (2)  διενεργούσαν  από  παλαιά  πειρατεία  σε  βάρος  των  Ελλήνων  εμπόρων  του  Βοσπόρου,  πλήττοντας  σοβαρά  την  οικονομία  του.  Ο  Εύμηλος  χρησιμοποίησε  τον  Βοσπορανό  στόλο  εναντίον  τους,  τον  οποίο  ενίσχυσε,  και  τους  εκμηδένισε.  Με  αυτόν  τον  τρόπο  ενίσχυσε  το  εμπόριο  του  κράτους  και  προσεταιρίσθηκε  σταθερά  την  ισχυρή  μεσαία  εμπορευόμενη  τάξη  του.  Επίσης  ενίσχυσε  τις  στρατιωτικές  δυνάμεις  του  με  την  επιστράτευση  περισσότερων  Ελλήνων  των  αστικών  κέντρων,  οι  οποίοι  δεν  παρείχαν  έως  τότε  αρκετούς  άνδρες  στον  βασιλικό  στρατό.  Η  κύρια  χερσαία  πολεμική  επιχείρηση  του  Ευμήλου  ήταν  η  ανακατάληψη  του  εδάφους  της  αποικίας  Τανάιδος,  στις  εκβολές  του  μεγάλου  ομώνυμου  ποταμού  (σύγχρονου  Ντον),  η  οποία  είχε  εγκαταλειφθεί  λόγω  της  βαρβαρικής  πίεσης.  Επρόκειτο  για  ένα  στρατηγικότατο  σημείο  (κοντά  στη  σύγχρονη  ρωσική  μεγαλούπολη  Ροστώφ),  στο  οποίο  οι  Βοσπορανοί  ανίδρυσαν  και  οχύρωσαν  την  Τάναϊ.  Η  αποικία  υπήρξε  το  πλέον  προκεχωρημένο  πολιτικό,  στρατιωτικό,  εμπορικό  και  πολιτισμικό  «φυλάκιο»  του  Ελληνισμού  στον  ανατολικοευρωπαϊκό  χώρο.  Όπως  έχει  εκτιμηθεί,  ο  Εύμηλος  είχε  καταστρώσει  μεγαλεπήβολους  σχεδιασμούς  για  την  εξάπλωση  της  επικράτειας  του.  Σκόπευε  να  προσαρτήσει  σταδιακά  όλες  τις  χώρες  του  βόρειου  Εύξεινου  στο  Βοσπορανό  βασίλειο  και  να  δημιουργήσει  έτσι  ένα  ισχυρό  ελληνιστικό  κράτος  το  οποίο  θα  μπορούσε  να  αντιμετωπίσει  το  κράτος  του  Λυσιμάχου,  του  στρατηγού  του  Μεγάλου  Αλεξάνδρου.  Εκείνη  την  περίοδο  ο  Λυσίμαχος  ήλεγχε  τη  Θράκη  και  τα  δυτικά  παράλια  του  Εύξεινου,  έχοντας  ενδεχομένως  βλέψεις  επέκτασης  προς  τον  βόρειο  Εύξεινο.  Παρά  ταύτα,  ο  Εύμηλος  σκοτώθηκε  το  304  πΧ  σε  ένα  περίεργο  ατύχημα,  το  οποίο  ίσως  «μεθοδεύθηκε»  από  οπαδούς  του  Σατύρου  και  του  Πρύτανη.

More

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΘΑΤΗ (310 πΧ)- ΜΕΡΟΣ Β΄- Ελληνες, Σκύθες και Σαρμάτες περί τον Κιμμέριο Βόσπορο

Leave a comment

ΣΥΝΕΧΕΙΑ  ΑΠΟ ΤΟ  Α΄ ΜΕΡΟΣ

9a

Χάρτης των τριών βασικών φασεων της μάχης του Θάτη κατά τον Ουκρανό ιστορικό E.V. Cernenko. Μετάφραση χάρτη: Thataeans: Σίρακες (Θαταίοι), Aripharnes: Αριφάρνης, Eumeles: Εύμηλος, Satyrus: Σάτυρος, Greeks & Thracians: Μενίσκος> Ελληνες–Θράκες, Scythians: Σκύθες, Thatis River: ποταμός Θάτης. Το οχυρωμένο στρατόπεδο του Σατυρου διακρίνεται στον χάρτη.

Τα στρατεύματα του Σατύρου εισέβαλαν στο έδαφος των Θαταίων-Σιράκων με την υποστήριξη πολλών αμαξών με τρόφιμα και εφόδια, προκειμένου να μην αντιμετωπίσουν προβλήματα ανεφοδιασμού στην εχθρική χώρα. Όταν έφθασαν στον ποταμό Θάτη, είδαν τον εχθρικό στρατό να τους περιμένει στην απέναντι όχθη του. Ο Σάτυρος διάβηκε τον ποταμό παρά την απειλή των Σιράκων, οι οποίοι φαίνεται πως δεν αντέδρασαν. Ενδεχομένως ο Αριφάρνης ήθελε να δώσει την αποφασιστική μάχη στη δική του περιοχή και δεν επιτέθηκε στο στράτευμα του Σατύρου την ώρα της διάβασης του Θάτη, μία κίνηση η οποία θα επέφερε ίσως την υποχώρηση του. Εξάλλου ο Αριφάρνης δεν επιθυμούσε την παρουσία ενός πολυάριθμου εχθρικού στρατεύματος για πολύ καιρό στην επικράτεια του, το οποίο θα λεηλατούσε και θα κατέστρεφε τα εδάφη του. Γι’ αυτό επεδίωκε την αποφασιστική μάχη. Ο στρατός του Σατύρου συγκρότησε οχυρωμένο στρατόπεδο με τις άμαξες του κοντά στην όχθη του Θάτη και παρατάχθηκε ταχέως για μάχη μπροστά από αυτό. Ο Σάτυρος παρέταξε στο δεξιό κέρας τους Ελληνες οπλίτες υπό τον αρχηγό των μισθοφόρων, Μενίσκο, υποστηριζόμενους στο άκρο της πτέρυγας από τους Θράκες πελταστές. Στην αριστερή πτέρυγα παρέταξε Σκύθες πεζούς και ιππείς όπως και στο κέντρο της παράταξης, στο οποίο έλαβε θέση ο ίδιος. Εκεί ο Σάτυρος διοικούσε τον κύριο όγκο των θωρακισμένων (βαρέων) Σκυθών ιππέων. Η σύνθεση των τμημάτων της σιρακικής παράταξης δεν είναι γνωστή, αλλά η εξέλιξη της μάχης δίνει αρκετές ενδείξεις σχετικά με αυτήν. Ο Εύμηλος ανέλαβε τη διοίκηση του αριστερού κέρατος έναντι των Ελλήνων και των Θρακών, τον τρόπο μάχεσθαι των οποίων γνώριζε καλά ως Βοσπορανός. Όπως θα αναφερθεί παρακάτω, διοικούσε μάλλον πολυάριθμους ιππείς, πολλοί από τους οποίους θα ήταν επίλεκτοι (θωρακοφόροι κ.α.), προκειμένου να εξασφαλίσει τη διάρρηξη της οπλιτικής φάλαγγας και των πελταστών που την υποστήριζαν. Ο Αριφάρνης παρατάχθηκε στο κέντρο με ιππείς και πεζούς. Θεωρείται βέβαιο ότι και οι ιππείς του Σίρακα βασιλιά περιελάμβαναν πολλούς επιλέκτους (σωματοφύλακες του). Η δεξιά πτέρυγα των Σιράκων περιελάμβανε άλλους ιππείς και πεζούς.

axes

Τελετουργικός πολεμικος πελεκυς από σκυθικό τύμβο.

More

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΘΑΤΗ (310 πΧ)- ΜΕΡΟΣ Α΄ – Ελληνες, Σκύθες και Σαρμάτες περί τον Κιμμέριο Βόσπορο

7 Comments

Cimmerian  Bosporus

Χάρτης  του  βασιλείου  του  Κιμμέριου  Βοσπόρου  με  τα  στάδια  της  επέκτασης  του (αποχρώσεις  του  κόκκινου).  Στα  βόρεια  του  σημειώνονται  οι  Σκύθες (Scythes) ενώ  στα  ανατολικά  του  σημειώνονται  οι  Σίρακες  (Siraces). Ο  ποταμός  Θάτις  ήταν  παραπόταμος  του  Υπανιδος/Κουμπάν (Hypanis/Kouban  στον  χάρτη).

Ο  Παιρισάδης  Α΄ της  δυναστείας  των  Σπαρτοκιδών,  βασιλιάς  του  Κιμμέριου  Βοσπόρου (θα  παραθέσω  την  Ιστορία  του  συγκεκριμένου  ελληνικού  βασιλείου  σε  επόμενο  άρθρο  μου  σύντομα)  πέθανε  το  310  πΧ.  Ο  πρωτότοκος  γιος  του,  Σάτυρος,  ανακηρύχθηκε  βασιλιάς  αλλά  σε  λίγο  αντιμετώπισε  την  εξέγερση  του  νεότερου  αδελφού  του,  Ευμήλου,  ο  οποίος  διεκδίκησε  τον  θρόνο.  Ο  Εύμηλος  είχε  εξασφαλίσει  την  υποστήριξη  του  Αριφάρνους,  βασιλιά  των  Θαταίων  όπως  αναφέρει  ο  Διόδωρος  ο  Σικελιώτης,  δηλαδή  του  λαού  ο  οποίος  ζούσε  στην  περιοχή  του  ποταμού  Θάτη.  Ο  τελευταίος  ήταν  πιθανότατα  ένας  από  τους  παραποτάμους  του  Υπάνιδος  (Κουμπάν).  Θεωρείται  σχεδόν  βέβαιο  ότι  οι  «Θαταίοι»  (ονομασία  η  οποία  δεν  είναι  εθνική  αλλά  γεωγραφική)  ταυτίζονται  με  τους  Σίρακες,  έναν  σαρματικό  λαό  που  είχε  εγκατασταθεί  στην  περιοχή  του  Κουμπάν  κατά  τη  βασιλεία  του  Παιρισάδη  Α΄,  ο  οποίος  τους  κατέστησε  υποτελείς  του.  Οι  Σαρμάτες  αποτελούσαν  μια  ομάδα  νομαδικών  λαών  της  κεντρικής  Ασίας,  ανήκοντες  στον  βορειοϊρανικό  (σακικό)  κλάδο.  Από  τον  4ο  αι  πΧ  άρχισαν  να  κινούνται  προς  τις  στέπες  βορείως  του  Ευξείνου,  ενώ  άλλες  φυλές  τους  κινήθηκαν  προς  την  Κίνα.  Οι  διάφορες  σαρματικές  φυλές  (Σαυρομάτες,  Σίρακες,  Αόρσοι,  Ασπουργοι,  Βορανοί,  Ρωξολανοί,  «Βασιλικοί»  Σαρμάτες,  και  αργότερα  οι  Ιάζυγες,  οι  Αλανοί,  οι  σύγχρονοι  Οσσέτες  κ.ά.)  ήταν  ανεξάρτητες  και  συχνά  πολεμούσαν  μεταξύ  τους.  Οι  Σαρμάτες  μάχονταν  κυρίως  ως  ιππείς  με  μακριά  λόγχη  ιππικού.  Αλλα  όπλα  τους  ήταν  τα  ξίφη  και  ένα  είδος  σύνθετου  τόξου,  λιγότερο  ισχυρό  από  το  σκυθικό.  Σύμφωνα  με  μία  διαδεδομένη  άποψη,  οι  βορειοϊρανικοί  λαοί  (Σάκες  και  Σαρμάτες)  υιοθέτησαν  τη  μακρά  λόγχη  ιππικού  όταν  αντιμετώπισαν  τους  Μακεδόνες  και  Θεσσαλούς  ιππείς  του  Μεγάλου  Αλεξάνδρου  στην  κεντρική  Ασία  το  330/329  πΧ,  οι  οποίοι  μαχόταν  με  το  συγκεκριμένο  όπλο.

Ο  Αριφάρνης  έδωσε  άσυλο  στον  Εύμηλο  όταν  εγκατέλειψε  το  Παντικάπαιο (κοιτίδα  και  πρωτεύουσα  του  βασιλείου, παλαιά   αποικία  της  Μιλήτου),  με  απώτερο  σκοπό  να  ανεξαρτητοποιηθεί  από  τη  βοσπορανή  επικυριαρχία.  Γι’  αυτό  προσέφερε  στον  διεκδικητή  του  θρόνου  στρατιωτική  υποστήριξη,  αποσκοπώντας  στην  αποδυνάμωση  του  βασιλείου  του  Βοσπόρου  και  πιθανότατα  στην  επέκταση  της  επικράτειας  του  σε  βάρος  του.  Από  την  άλλη  πλευρά  οι  Σκύθες,  οι  οποίοι  ζούσαν  στα  βόρεια  του  βασιλείου,  προσέφεραν  στρατιωτική  βοήθεια  στον  βασιλιά  Σάτυρο,  επειδή  φοβούντο  τη  διαρκή  προώθηση  των  σαρματικών  φυλών  προς  τα  εδάφη  τους.  Ήδη  οι  Σίρακες  είχαν  εγκατασταθεί  σε  περιοχή  η  οποία  ανήκε  στους  Σκύθες.  Επιπρόσθετα  οι  τελευταίοι  θα  δελεάστηκαν  από  τους  μισθούς  που  προσέφερε  ο  Σάτυρος  και  από  την  προοπτική  λαφυραγώγησης  της  εχθρικής  χώρας.

Scythians

Νυχτερινή  έφοδος  Σκυθών  ιππέων  σε  οχυρωμένο  οικισμό  γηγενών  της  ανατολικής  Ευρώπης.  Κατατοπιστικός  αρχαιολογικά  πίνακας  από  το  Experiment (copyright: Experiment).

Συνεχίστε την ανάγνωση

Older Entries

%d bloggers like this: