Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο  Χείλων

Απεικόνιση βυζαντινής επίθεσης στα Σαμόσατα το 859 από τη Σύνοψη Ιστοριών του Σκυλίτζη. Unknown, 13th-century author, Public domain, via Wikimedia Commons

.

copyright © μετάφραση – επιμέλεια Χείλων

Η Μάχη του Βαθυρρύακα διεξήχθη το 872 ή το 878 μεταξύ Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και Παυλικιανών. Οι Παυλικιανοί ήταν Χριστιανική αίρεση που είχε ιδρύσει ξεχωριστό πριγκιπάτο στη Τεφρική στα ανατολικά σύνορα του Βυζαντίου και συνεργάζονταν με τα Μουσουλμανικά εμιράτα του Θουγούρ, των παραμεθόριων περιοχών του Χαλιφάτου των Αββασιδών, εναντίον της αυτοκρατορίας. Η μάχη κατέληξε σε ολοκληρωτική Βυζαντινή νίκη, με αποτέλεσμα τη συντριβή του Παυλικιανού στρατού και το θάνατο του αρχηγού Χρυσόχειρα. Το εν λόγω γεγονός διέλυσε το Παυλικιανό κρατίδιο και εξάλειψε μια μεγάλη απειλή για το Βυζάντιο, προμηνύοντας την πτώση της Τεφρικής και λίγο αργότερα την προσάρτηση του Παυλικιανού πριγκιπάτου.

 

Παυλικιανοί

Οι Παυλικιανοί ήταν μια σκοτεινή αίρεση Γνωστικιστών στην ανατολική Μικρά Ασία. Οι Βυζαντινές πηγές τους απεικονίζουν ως Δυϊστές, ενώ οι Αρμενικές πηγές υποστηρίζουν ότι ήταν Υιοθετιστές. Οι Παυλικιανοί ήταν φανατικοί εικονομάχοι, που πρέσβευαν μια ξεχωριστή Χριστολογία και απέρριπταν την εξουσία και τις πρακτικές της επίσημης Βυζαντινής Εκκλησίας, ακολουθώντας τους ηγέτες τους. Αυτό είχε ως συνέπεια, το 813 να υφίστανται διώξεις από το Βυζαντινό κράτος, παρά την επίσημη υποστήριξη των αυτοκρατόρων στην εικονοκλασία.

Βασικές διδαχές των Παυλικιανών ήταν οι ακόλουθες

  • Υποστήριζαν ότι ο Ιησούς είχε ουράνιο σώμα και ότι απλά διήλθε από το σώμα της Παναγίας.
  • Κεντρική θέση κατείχαν οι επιστολές του Αποστόλου Παύλου, τον οποίο τιμούσαν ιδιαίτερα. Επιπλέον αναγνώριζαν μία απόκρυφη επιστολή του προς τους Λαοδικείς.
  • Πίστευαν ότι η λατρεία προς τους Αγίους απομάκρυνε τους ανθρώπους από την αποκλειστική λατρεία που όφειλαν στο Θεό.
  • Απέρριπταν τα μυστήρια. Περιστασιακά εισέρχονταν σε Ορθόδοξες εκκλησίες και μεταλάμβαναν με σκοπό την παραπλάνηση των Ορθοδόξων και τον προσηλυτισμό τους. Είναι γεγονός ότι οι Παυλικιανοί διέπονταν από ιδιαίτερο προσηλυτιστικό ζήλο. Συνήθιζαν να αποστηθίζουν την Καινή Διαθήκη, ώστε ανά πάσα στιγμή να χρησιμοποιούν χωρία της που υποστήριζαν τις θέσεις τους. Επίσης διατηρούσαν για τον εαυτό τους το αποκλειστικό προνόμιο να χαρακτηρίζονται Χριστιανοί. Σε αντιδιαστολή, αποκαλούσαν τους Ορθοδόξους «Ρωμαίους».

Μετά το οριστικό τέλος της εικονομαχίας το 843, η δίωξη εντάθηκε σε μια προσπάθεια, μοναδική στη Βυζαντινή ιστορία, να εξαλείψει μια αίρεση, με εντολές να σκοτώνεται όποιος δεν αποκήρυττε την αίρεση. Σύμφωνα με τους χρονογράφους, δολοφονήθηκαν μέχρι 100.000 Παυλικιανοί, ενώ όσοι απέμειναν κατέφυγαν στους Μουσουλμάνους, των Αραβικών εμιράτων του Θουγκούρ, της Αραβοβυζαντινής παραμεθόριας ζώνης κατά μήκος των οροσειρών Ταύρου – Αντίταυρου. Με την υποστήριξη του εμίρη της Μελιτηνής, Αμρ αλ Ακτά, ο Παυλικιανός ηγέτης Καρβέας ίδρυσε ξεχωριστό πριγκιπάτο στη Τεφρική και για τις επόμενες δεκαετίες, οι Παυλικιανοί μάχονταν μαζί με τους Άραβες κατά του Βυζαντίου, όπως στην πολιορκία στα Σαμόσατα όταν απέκρουσαν τους Βυζαντινούς υπό τον Μιχαήλ Γ’.

Συνέχεια ανάγνωσης