Ναι το γνωρίζω, παλαιό έργο αλλά πάντα κλασσικό και αγαπημένο. Για την ακρίβεια είναι ένα από τα δικά μου αγαπημένα αναγνώσματα. Εχω στη βιβλιοθήκη μου την έκδοση της Ωρόρα, αλλά είμαι βέβαιος ότι έχουν γίνει και άλλες επανεκδόσεις του συγκεκριμένου έργου έως σήμερα. Θυμάμαι ότι οι εκδόσεις Μέρμηγκας έχουν κάνει μία προσεγμένη επανέκδοση.

Ο Ζακύνθιος δικαστικός και λόγιος Γεώργιος Τερτσέτης (1800-1874) ήταν μέλος του δικαστηρίου το οποίο ασχολήθηκε με την εκδίκαση της κατηγορίας (σκευωρίας) σε βάρος των Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και Δημητρίου Πλαπούτα, ότι συνωμοτούσαν εναντίον της βασιλείας. Ο Τερτσέτης, όπως και ο Μακεδόνας πρόεδρος του δικαστηρίου Αναστάσιος Πολυζωίδης, αρνήθηκαν αγέρωχα να υπογράψουν τη θανατική καταδίκη των δύο αγωνιστών, συμβάλλοντας αποφασιστικά στην πρόκληση της κατακραυγής του λαού και των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων σε βάρος των συκοφαντών, οι οποίοι αναγκάσθηκαν έτσι να μετατρέψουν τη θανατική ποινή σε ισόβια κάθειρξη.

Έναν χρόνο αργότερα, οι δύο ηγετικοί αγωνιστές αποφυλακίσθηκαν με απόφαση του βασιλιά Οθωνα. Με ερέθισμα τη δίκη του Κολοκοτρώνη, ο Τερτσέτης αντιλήφθηκε την εθνική ανάγκη της καταγραφής των απομνημονευμάτων του Γέρου από τον Αγώνα, ως πολύτιμης παρακαταθήκης για το ελεύθερο γένος. Ο Κολοκοτρώνης αντέδρασε αρχικά στην πρόταση του Τερτσέτη να του αφηγείται τα απομνημονεύματα του, προκειμένου ο δεύτερος να τα καταγράφει, αλλά τελικά συμφώνησε. Προφανώς κατανόησε ότι η πολιτικοστρατιωτική διαθήκη του ήταν απαραίτητη για την έμπνευση και τον παραδειγματισμό των γενεών που θα έρχονταν. Σε δύο μήνες, ο Τερτσέτης ολοκλήρωσε την καταγραφή.

Ο Κολοκοτρώνης περιγράφει τα γεγονότα της Επανάστασης όπως τα έζησε ο ίδιος, με γλώσσα κατανοητή, λιτή και απέριττη. Το ανώτερο ήθος και η ανυστεροβουλία του διακρίνονται στα απομνημονεύματα του: αφηγείται τα γεγονότα ως απλός στρατιώτης στην υπηρεσία του έθνους, χωρίς να προβάλλει την καταλυτική συμβολή του σε αυτά. Η αναφορά του στις στρατιωτικές επιχειρήσεις και στα άλλα παράπλευρα γεγονότα είναι εκτεταμένη, χωρίς να «λησμονεί» και τις αρνητικές για τον Αγώνα πτυχές των συμβάντων, όπως την εξόντωση του τουρκικού πληθυσμού στην πολιορκία και την άλωση της Τριπολιτσάς. Η αξία των απομνημονευμάτων του ως πολύτιμης ιστορικής πηγής και κυρίως η αμερόληπτη στάση του, είναι προφανείς στο εξής χωρίο του για την αναφερόμενη αιματοχυσία: «Το ασκέρι όπου ήταν μέσα, το Ελληνικό, έκοβε και εσκότωνε, από Παρασκευή έως Κυριακή, γυναίκες, παιδιά και άνδρες, τριάντα δύο χιλιάδες, μία ώρα ολόγυρα της Τριπολιτσάς. Ενας Υδραίος έσφαξε ενενήντα…». Ένα έργο που θα έπρεπε να μελετηθεί από κάθε ενδιαφερόμενο για τις πηγές της εθνεγερσίας μας.

.

Περικλής Δεληγιάννης