Mitre at age33, 1854Ο Μητρόπουλος το 1854.

.

Π. Δεληγιάννης

.

            Με αυτό το άρθρο, συνεχίζω τα αφιερώματα σε Ελληνες οι οποίοι έχουν επιτύχει πολλά έξω από τα μητροπολιτικά όρια, συχνά πέρα από τους ωκεανούς. Η Ισπανική αντιβασιλεία του Ρίο ντε λα Πλάτα αποτέλεσε τη βάση από την οποία σχηματίσθηκαν αργότερα τα κράτη της Αργεντινής, της Ουρουγουάης, της Παραγουάης και της Βολιβίας (Ανω Περού). Η αντιβασιλεία ιδρύθηκε το 1776 όταν η Διοίκηση του Λα Πλάτα αποσπάσθηκε διοικητικά από το ισπανικό Περού λόγω της αύξησης του πληθυσμού της και κυρίως για λόγους άμυνας έναντι της επιβουλής των Βρετανών και άλλων ευρωπαϊκών αποικιακών δυνάμεων. Αργότερα έφθασαν στις εκβολές του μεγάλου ποταμού Λα Πλάτα οι πρώτοι Ελληνες εμποροναυτικοί από την Υδρα και σε λίγο και από τις Σπέτσες. Αλλά η παρουσία Ελλήνων αποίκων από την Βόρειο Ηπειρο, στη χώρα που έμελε αργότερα να ονομασθεί «Αργεντινή» ήταν παλαιότερη όπως θα δούμε στη συνέχεια. Η κατάληψη της μητροπολιτικής Ισπανίας από τις δυνάμεις του Ναπολέοντα έδωσε την ευκαιρία στους Ισπανοαμερικανούς πατριώτες να επαναστατήσουν αρχικά εναντίον του βασιλιά της Ισπανίας αλλά αργότερα και εναντίον κάθε μορφής ισπανικού ελέγχου.

            Το 1810 ο Μιχαήλ Σαμουήλ Σπύρου από τη Μυτιλήνη ή τις Σπέτσες βρήκε τη χώρα σε επαναστατικό αναβρασμό όταν έφθασε εκεί με το πλοίο του και τα δύο αδέρφια του. Το επόμενο έτος έφθασε στο Λα Πλάτα και ο Υδραίος Νικόλαος Κολμανιάτης (γνωστός αργότερα ως “Nicolas Jorge”) με το πλοίο και το πλήρωμα του. Οι δύο Ελληνες πλοίαρχοι βρίσκονταν σε αναζήτηση νέας πατρίδας και σύντομα ενώθηκαν με τους επαναστάτες. Ηταν ανάμεσα σε εκείνους που επιφορτίσθηκαν με την οργάνωση και τη στελέχωση του επαναστατικού ναυτικού του Λα Πλάτα το οποίο τέθηκε υπό τις διαταγές του Ιρλανδού ναυάρχου Ουίλιαμ Μπράουν.

Οι δύο Ελληνες πλοίαρχοι πρόσφεραν τα μέγιστα στις ναυμαχίες εναντίον του ισπανικού ναυτικού και ειδικά ο Κολμανιάτης και εναντίον του βραζιλιανού ναυτικού, κατά τις επιχειρήσεις εκδίωξης των Βραζιλιάνων οι οποίοι από το 1816 είχαν καταλάβει την επαρχία Μπαντα Οριεντάλ (μετέπειτα Ουρουγουάη). Ο Κολμανιάτης ήταν ο πλοίαρχος του πολεμικού General Balcarce σημειώνοντας πολλές επιτυχίες όπως και ο Σπύρου ο οποίος σκοτώθηκε νωρίς, πεθαίνοντας ηρωικά το 1814 όταν προτίμησε να βουλιάξει το πολεμικό του La Carmen στη ναυμαχία της Κονσεψιόν στη Μπάντα Οριεντάλ για να μην πέσει στα ισπανικά χέρια. Ο Κολμανιάτης πέθανε το 1864 ζώντας αρκετά για να δει έναν άλλον Ελληνα να γίνεται πρόεδρος της χώρας την οποία υπηρέτησε τόσο πιστά. Η αργεντινή πολιτεία και το αργεντινό ναυτικό έχει τιμήσει επανειλημμένα τη μνήμη των δύο πλοιάρχων ονοματίζοντας και πολεμικά πλοία του προς τιμήν τους, με πιο πρόσφατο την κορβέτα ARA Spiro, σε υπηρεσία από το 1988.

            Η αντιβασιλεία και έπειτα ανεξάρτητη πλέον χώρα του Ρίο ντε λα Πλάτα αντιμετώπιζε από την αρχή έντονες διασπαστικές τάσεις και ήδη από νωρίς η διοίκηση του Ανω Περού (Βολιβία) και η επαρχία της Παραγουάης αποσπάσθηκαν από τον έλεγχο της. Το 1828 όταν οι Βραζιλιάνοι εισβολείς εκδιώχθηκαν από την επαρχία Μπάντα Οριεντάλ, η συγκεκριμένη κατέστη η ανεξάρτητη Ουρουγουάη. Οι εναπομείνασες επαρχίες του Λα Πλάτα αντιμετώπιζαν τις ίδιες διασπαστικές τάσεις και το δίλημμα αν έπρεπε να μείνουν ενωμένες σε μία ομοσπονδία ή να ανεξαρτητοποιηθούν πλήρως μεταξύ τους (ένα ανάλογο δίλημμα με εκείνο που αντιμετώπισαν οι Αμερικανικές Πολιτείες το 1783 μετά την τελική νίκη τους επί των Βρετανών). Από το 1816 όταν κηρύχθηκε επίσημα η Ανεξαρτησία, υπήρχε ανταγωνισμός και εντάσεις ανάμεσα στα τοπικά πολιτικά κέντρα του Μπουένος Αϊρες, της Κόρδοβα, της Σάλτα, της Μισσιόνες, του Σαν Χουάν, της Μεντόζα, της Εντρε Ριος και άλλων.

Latin America

Τα ανεξάρτητα κράτη της Νότιας Αμερικής το 1830.

.

Σύντομα διαμορφώθηκαν δύο πολιτικοστρατιωτικές φατρίες ανάμεσα στους «Αργεντινούς» όπως ονομάσθηκαν το 1831: οι Συγκεντρωτικοί οι οποίοι θεωρούντο πιο συντηρητικοί και ζητούσαν μία ομοσπονδία η οποία όμως θα έδινε μεγάλες εξουσίες στην κεντρική κυβέρνηση, και οι Φεντεραλιστές οι οποίοι ζητούσαν ουσιαστικά μία συνομοσπονδία η οποία θα έδινε μεγαλύτερες εξουσίες στις τοπικές κυβερνήσεις των επαρχιών σε βάρος της κεντρικής κυβέρνησης. Οι τελευταίοι κατηγορούσαν τους πρώτους ότι ήθελαν μια κεντρική εξουσία που δεν διέφερε πολύ από την αποικιακή ισπανική, ενώ οι πρώτοι κατηγορούσαν τους τελευταίους ότι ο «ψευδο-προοδευτισμός» τους απειλούσε την σταθερότητα και την ενότητα της χώρας η οποία μετρούσε ήδη τις απώλειες της Παραγουάης και της Ουρουγουάης. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εσωτερική διαμάχη στην Ιστορία της Αργεντινής η οποία προκάλεσε δύο εμφύλιους πολέμους και αρκετές ακόμη μεμονωμένες συρράξεις και η οποία υποβόσκει ακόμη και σήμερα: οι διάφορες ομάδες τοπικών οικονομικών συμφερόντων πιέζουν και σήμερα την κεντρική κυβέρνηση όταν απειλούνται τα συμφέροντα τους.

Το όνομα της χώρας ήταν αρχικά (1816) «Ομοσπονδιακή Ενωση του Ρίο ντε λα Πλάτα», στη συνέχεια το επισημότερο «Ηνωμένες Επαρχίες του Ρίο ντε λα Πλάτα» το οποίο το 1831 μετατράπηκε σε «Αργεντινή Συνομοσπονδία».

            Αυτό ήταν το πολιτικό σκηνικό στο οποίο μεγάλωσε και ανδρώθηκε ο Βαρθολομαίος Μητρόπουλος (Μίτρε όπως αποκαλείτο στην Αργεντινή) ο οποίος γεννήθηκε από Ελληνες γονείς στις 26 Ιουνίου 1821 στο Μπουένος Αϊρες. Τα στοιχεία καταγωγής της οικογένειας του (αλλά και η σύνδεση της με την Ιταλία και η μεταγενέστερη φιλία της οικογένειας Μίτρε με τη μεγάλη οικογένεια Βορειοηπειρωτών ευεργετών Ζάππα) υποδεικνύουν προέλευση από τη Χιμάρα της Βορείου Ηπείρου. Όπως φαίνεται, η οικογένεια Μητρόπουλου ήταν ανάμεσα στους Βορειοηπειρώτες Ελληνες που μετακινήθηκαν τον 17ο αιώνα στη Βενετία, τη Γένουα, την Κορσική και αλλού. Από εκεί, μερικοί ακολούθησαν τους Ιταλούς εποίκους οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στις ισπανικές αποικίες της Νότιας Αμερικής. Μερικοί Μητρόπουλοι εγκαταστάθηκαν κατά τις αρχές του 18ου αιώνα στο Μπουένος Αϊρες και αργότερα και στο Μοντεβιδεο της Μπάντα Οριεντάλ.

            Ο Βαρθολομαίος Μίτρε έλαβε την εγκύκλια μόρφωση και κάποια στρατιωτική παιδεία στα νεανικά χρόνια του όταν κατατάχθηκε στον στρατό, αλλά η ένταξη του στο πολιτικό στρατόπεδο των φιλελευθερων του Μπουένος Αϊρες οι οποίοι συμπαθούσαν τους φεντεραλιστές, δεν του επέτρεψε να ακολουθήσει κάποια συγκεκριμένη σταδιοδρομία. Εκείνη την περίοδο η Αργεντινή Συνομοσπονδία διοικείτο από τον Χουάν Μανουέλ ντε Ρόζας, ηγέτη των Συγκεντρωτικών, Κυβερνήτη του Μπουένος Αϊρες και όλης της Συνομοσπονδίας. Ο νεαρός Μίτρε όπως και πολλοί ακόμη ομοϊδεάτες του, αναγκάσθηκε να αυτοεξορισθεί στην Ουρουγουάη με την οποία η οικογένεια του είχε δεσμούς, όπου το 1846 ο στρατηγός Ριβέρα τον έκανε αντισυνταγματάρχη του στρατού. Νωρίτερα στην Ουρουγουάη άρχισε να εργάζεται και ως δημοσιογράφος στηρίζοντας τον Ριβέρα.  Σύντομα όμως άφησε τη χώρα και έζησε διαδοχικά στη Βολιβία, στο Περού και στη Χιλή όπου είχε επαφές με άλλους Αργεντινούς εξόριστους.

.

Περικλής Δεληγιάννης

.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ Β΄ ΜΕΡΟΣ

.