Sabis 57Ρωμαίοι αντιμετωπίζουν Βέλγους στα νερά του ποταμού Σάβιδος, σε έναν κλασσικό πλέον πίνακα του Mark Churms.
.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ Α΄ ΜΕΡΟΣ

.
Ο Καίσαρ προχώρησε με τις έξι παλαιότερες λεγεώνες του προς τον ποταμό Σάβι στέλνοντας πρώτα ένα σώμα ιππικού προκειμένου να ανακαλύψει μια ασφαλή τοποθεσία στην οποία θα εγκαθιστούσε το στρατόπεδο του. Οι νεοσύστατες λεγεώνες 13η και 14η ακολουθούσαν σε απόσταση συνοδεύοντας την ρωμαϊκή εφοδιοπομπή.
Το ρωμαϊκό ιππικό είχε περάσει μαζί με σώματα «ψιλών» στην δεξιά όχθη του Σάβιδος προκειμένου να επιτηρεί τους Βέλγους. Οι Κέλτες ξεπρόβαλαν ξαφνικά μέσα από το δάσος, αλαλάζοντας και κραδαίνοντας τα ξίφη τους. Σύντομα απώθησαν το τρομοκρατημένο ιππικό του Καίσαρα και διάβηκαν τον ποταμό κολυμπώντας. Όταν πέρασαν στην αριστερή όχθη άρχισαν να ανεβαίνουν ελαύνοντας με μεγάλη ταχύτητα στην πλαγιά του λόφου, κατευθυνόμενοι προς την κορυφή του όπου εργάζονταν οι Ρωμαίοι στρατιώτες. Ο Καίσαρ βρέθηκε σε πολύ δύσκολη θέση αφού έπρεπε να δράσει αστραπιαία για να διασώσει τους ασύντακτους και άοπλους λεγεωνάριους του. Έπρεπε να σαλπίσουν τα βούκινα, να σηκωθούν τα κόκκινα λάβαρα που καλούσαν τους λεγεωνάριους να συγκεντρωθούν για μάχη, να συγκεντρώσει τους άνδρες του που έκοβαν δένδρα, κ.ο.κ., όλα αυτά «σε μία στιγμή» όπως γράφει.
Ευτυχώς για τους Ρωμαίους, ο Καίσαρ είχε δώσει εντολή στους αξιωματικούς του να μην απομακρυνθούν από τους άνδρες τους αν δεν ολοκληρωνόταν η κατασκευή, οπότε αυτοί μπόρεσαν να συγκεντρώσουν γρήγορα τους λεγεωνάριους τους. Οι Ρωμαίοι βοηθήθηκαν επιπροσθέτως, από το υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και πειθαρχίας τους. Όταν οι περισσότερο απομακρυσμένοι λεγεωνάριοι αντιλήφθηκαν την θυελλώδη επίθεση των Βέλγων, έδρασαν ψύχραιμα. Δεν έψαξαν να βρουν τις μονάδες τους αλλά πήραν τα όπλα τους και έτρεξαν στο κοντινότερο ρωμαϊκό πολεμικό λάβαρο που είχε ανυψωθεί. Έτσι σχηματίσθηκε σε απίστευτα μικρό χρονικό διάστημα μια ρωμαϊκή γραμμή μάχης. Το δεξιό κέρας των Ρωμαίων αποτελείτο από τις λεγεώνες 7η και 12η, ευρισκόμενο έναντι των Νερβίων. Οι λεγεώνες 8η και 11η συγκροτούσαν το ρωμαϊκό κέντρο που θα αντιμετώπιζε τους Ουιρομάνδουους. Τέλος, η 10η και η 9η λεγεώνα, υπό την διοίκηση του Καίσαρα, αποτελούσαν την ρωμαϊκή αριστερή πτέρυγα, απέναντι από τους Ατρεβάτες.


Όταν οι Βέλγοι είχαν πλησιάσει σε απόσταση βολής ακοντίου, ο Καίσαρ έδωσε το σύνθημα της επίθεσης. Οι Ρωμαίοι εκτόξευσαν τους γρόσφους και τράβηξαν τα ξίφη. Στο βελγικό δεξιό, οι Ατρεβάτες δεν άντεξαν στην σφοδρή ρωμαϊκή αντεπίθεση και υποχώρησαν ηττημένοι. Διάβηκαν πάλι τον ποταμό Σάβι με τους Ρωμαίους να τους καταδιώκουν σφαγιάζοντας τους. Σε λίγο και οι Ουιρομάνδουοι υπέκυψαν στην πίεση του ρωμαϊκού κέντρου και διέλυσαν τις τάξεις τους.

Οι τοξότες και οι σφενδονήτες των Ρωμαίων σκότωσαν πολλούς Βέλγους κατά την προσπάθεια τους να διασχίσουν τον ποταμό. Μόνο οι Νέρβιοι, κατάφεραν να φθάσουν στην κορυφή του λόφου αποκόβοντας τους Ρωμαίους αντιπάλους τους από την υπόλοιπη παράταξη. Στο μεταξύ άρχισαν να φθάνουν οι πρώτοι ακόλουθοι της ρωμαϊκής εφοδιοπομπής. Μόλις είδαν τους Νέρβιους στην κορυφή του λόφου τρομοκρατήθηκαν και κρύφτηκαν στο κοντινό δάσος. Η κατάσταση έγινε κρίσιμη για τους Ρωμαίους οι οποίοι κινδύνευαν να χάσουν το ημι-κατασκευασμένο στρατόπεδο και την μάχη από τους Νερβίους. Οι Τρέβηροι Γαλάτες ιππείς του ρωμαϊκού στρατού θεώρησαν ότι ηττήθηκε και έφυγαν για την χώρα τους. Ο Καίσαρ κάλπασε γρήγορα για να σώσει τους αποκλεισμένους λεγεωνάριους του και τέθηκε επικεφαλής της 12ης λεγεώνας την οποία βρήκε σε τραγική κατάσταση. Πολλοί εκατόνταρχοι της είχαν σκοτωθεί ή τραυματιστεί, μερικοί λεγεωνάριοι άρχισαν να λιποτακτούν ενώ όσοι βρίσκονταν μπροστά στους Νερβίους είχαν συνωστιστεί τόσο πολύ ώστε δεν υπήρχε αρκετός χώρος για να χρησιμοποιήσουν τα ξίφη τους. Ο Καίσαρ φέρθηκε με τη χαρακτηριστική ψυχραιμία του. Κάλεσε τους εκατόνταρχους του ονομαστικά, έναν προς έναν για να τους εμψυχώσει. Άρπαξε την ασπίδα ενός από τους λεγεωνάριους του, έλαβε θέση ο ίδιος στην πρώτη γραμμή και διέταξε τους λεγεωνάριους να ανοίξουν τις τάξεις τους προκειμένου να ξιφομαχήσουν ελεύθερα. Αφού ανασυγκρότησε τον στρατό του, επιτέθηκε στους Νερβίους.

SABIS battleΧάρτης της μάχης του Σαβιδος με τις παρατάξεις των αντιπάλων.

Leuki reenactmentΜια γαλατική παράταξη μάχης, χαρακτηριστική και των Βέλγων, από τον Γαλλικό Ιστορικό Σύλλογο Leuki (‘Λεύκοι’, το όνομα μιας γαλατικής φυλής). Το βαρύ πεζικό είναι παραταγμένο στην πρώτη γραμμή ενώ το ελαφρύ αποτελεί τη δεύτερη γραμμή μάχης. Εκεί διακρίνεται και ένας πολεμιστής ο οποίος σαλπίζει τον κάρνυκα, το χαρακτηριστικό κελτικό βούκινο με κεφαλή τέρατος.
.
Στο μεταξύ ο Λαβιηνός, διοικητής της 10η λεγεώνας, είχε καταλάβει το στρατόπεδο των Βέλγων στην δεξιά όχθη του Σάβιδος και από το υψηλό σημείο όπου βρισκόταν είδε την φρικτή μάχη στο ρωμαϊκό στρατόπεδο. Χωρίς να χάσει χρόνο, διέσχισε πάλι τον ποταμό με την λεγεώνα του και επιτέθηκε στους Νερβίους από τα νώτα. Την ίδια χρονική στιγμή εμφανίστηκαν οι δύο λεγεώνες που συνόδευαν την εφοδιοπομπή και οι οποίες ανέβηκαν κατευθείαν τον λόφο για να κτυπήσουν τους Βέλγους. Έτσι οι τελευταίοι βρέθηκαν ανάμεσα σε τρία ρωμαϊκά σώματα, αυτό του Καίσαρα, της 10ης λεγεώνας του Λαβιηνού και των δύο λεγεώνων της εφοδιοπομπής. Αντιστάθηκαν πολεμώντας άγρια αλλά μοιραία κατακρεουργήθηκαν.
Σύμφωνα με τον Καίσαρα συνολικά 50.000 Βέλγοι εξοντώθηκαν και το έθνος των Νερβίων αποδεκατίστηκε. Ο Καίσαρ, προσπαθώντας να αποκτήσει καλή φήμη στην Γαλατία, δεν έβλαψε τους γέροντες και τα γυναικόπαιδα των Νερβίων και τους επέτρεψε να παραμείνουν στην χώρα τους υπό την προστασία του. Όταν οι Αδουατικοί έμαθαν την καταστροφή των συμμάχων τους, υποχώρησαν και συγκεντρώθηκαν στην Αδουατική, το ισχυρότερο φρούριο της χώρας τους. Ο Καίσαρ τους ακολούθησε και σε λίγο άρχισε να τους πολιορκεί. Ύστερα από ημέρες οι Αδουατικοί έμαθαν ότι η βελγική φυλετική ένωση ζήτησε από τον Καίσαρα συνθηκολόγηση. Οι αρχηγοί τους ζήτησαν το ίδιο από τον Ρωμαίο στρατηγό ο οποίος υποσχέθηκε ότι δεν θα τους έβλαπτε αν παραδίδονταν. Ο Καίσαρ ισχυρίζεται ότι μερικοί Αδουατικοί παρέβησαν τους όρους που συμφωνήθηκαν προσπαθώντας να διαφύγουν, για αυτόν τον λόγο εκτέλεσε επιτόπια 4.000 από αυτούς και εξανδραπόδισε τους υπόλοιπους 53.000. Πιθανώς χρησιμοποίησε ως πρόσχημα την φυγή λίγων Αδουατικών προκειμένου να εξολοθρεύσει το ισχυρό έθνος που αργά ή γρήγορα θα επαναστατούσε, αλλά και να καλύψει με την πώληση τους τα έξοδα της δαπανηρής εκστρατείας. Οι Ρωμαίοι δεν λησμόνησαν ποτέ τον τρόμο της επιδρομής των Κίμβρων-Τευτόνων, παρά την τελική εξόντωση τους. Για αυτόν τον λόγο φρόντισαν να αφανίσουν τους Αδουατικούς απογόνους τους.
Η βελγική ένωση είχε συντριβεί αλλά συνέχισε να προκαλεί σοβαρά προβλήματα στους Ρωμαίους κατά τα επόμενα τριάντα χρόνια. Ο Καίσαρ είχε στείλει από καιρό τον Κράσσο με μερικές κοόρτεις στην Αρμορίκη (μεταξύ των ποταμών Λίγηρα και Σηκουάνα), εναντίον των εντόπιων Γαλατών. Ο Κράσσος έκλεισε συμμαχίες με τις φυλές τους, έλαβε ομήρους και ενημέρωσε τον στρατηγό του ότι η περιοχή είχε «ειρηνεύσει». Ο Καίσαρ ήλεγχε πλέον το μεγαλύτερο μέρος της Γαλατίας. Αφού διαμοίρασε τις λεγεώνες του στην βόρεια χώρα προκειμένου να διαχειμάσουν, επέστρεψε στην Ρώμη. Οι συμπολίτες του, ενθουσιασμένοι από την κατάκτηση της Γαλατίας, του παραχώρησαν θρίαμβο δεκαπενθήμερης διάρκειας, μοναδική έως τότε τιμή.
Αργότερα ο Καίσαρ αντιμετώπισε τους Βέλγους σε έναν Δεύτερο πόλεμο εναντίον τους κατά τη διάρκεια της Γαλατικής επανάστασης, τον οποίο θα περιγράψω σε μελλοντικό άρθρο.

.

Περικλής Δεληγιάννης

.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

(1) Julius Caesar: COMMENTARII DE BELLO CALLICO
(2) Hubert Henry: THE GREATNESS AND DECLINE OF THE CELTS, Constable, London, 1987
(3) Delbruck H.: HISTORY OF THE ART OF WAR, vol. I: ANTIQUITY, Greenwwod Press, Westport, Connecticut, 1975
(4) CAMBRIDGE ANCIENT HISTORY, vol. VI, New edition, Cambridge, 1994
(5) Connolly, P. : GREECE AND ROME AT WAR, Greenhill Books, London, 1981
(6) Ellis P. B.: THE CELTIC EMPIRE, THE FIRST MILLENIUM OF CELTIC HISTORY, C. 1000 BC-51 AD, Constable, London, 1990
(7) Norton-Taylor, D.: THE CELTS, Time-Life Books, New York, 1975
(8) Fuller J. F. C.: JULIUS CAESAR, MAN, SOLDIER, TYRANT, Eyre and Spottiswoode, London, 1965
(9) Cunliffe Barry: GREEKS, ROMANS AND BARBARIANS, Batsford, London, 1988