with draco(Fectio)

Ρωμαίος Δρακονάριος της Υστερης περιόδου με κράνος  περσικού τύπου, σε αποκατάσταση από τον Βρετανικό Ιστορικό Σύλλογο  Comitatus. Ηταν λαβαροφόρος ο οποίος έφερε το σαρματικό λάβαρο του Δράκου το οποίο είχαν υιοθετήσει οι Ρωμαίοι

Κατά την Υστερη αυτοκρατορική περίοδο, το ιππικό κατέστη βαθμιαία το βασικό Οπλο του Ρωμαϊκού στρατού υποσκελίζοντας τις λεγεώνες, τη δόξα της Ρώμης. Αυτή η εξέλιξη οφειλόταν στην επίδραση των Ιρανικών λαών (Σαρματών και Περσών) και κυρίως στην ανάγκη των Ρωμαίων να αντιμετωπίσουν λαούς οι οποίοι διέθεταν ισχυρό ιππικό που μπορούσε να νικήσει τις λεγεώνες (Σαρμάτες, Σασσανίδες, Γότθοι, Ούννοι). Οι περικεφαλαίες του Ρωμαϊκού ιππικού της περιόδου ανήκαν στις εξής τέσσερις βασικές ομάδες τύπων:

ΥΣΤΕΡΗ  ΓΑΛΛΟ-ΡΩΜΑΪΚΗ

classic

Ο κλασσικός γαλλορωμαϊκός τύπος του λεγεωνάριου της Μέσης αυτοκρατορίας  (www.romancoins.info)

recreation

Γαλλορωμαϊκό κράνος τελετών με προσωπίδα (www.romancoins.info).

gallo-roman

Υστερος  γαλλορωμαϊκός  τύπος (www.romancoins.info)

Αυτή η ομάδα κρανών προήλθε από μετεξέλιξη του παλαιού γαλλορωμαϊκού τύπου της Μέσης Αυτοκρατορίας, του κλασσικού τύπου τον οποίο έφεραν οι λεγεωνάριοι. Από εκεί πέρασε στο ιππικό. Ωστόσο η χρήση της ομάδας περιοριζόταν σταδιακά ώσπου εξαφανίσθηκε στην Ανατολική (Βυζαντινή) αυτοκρατορία έως  το  500   μ.Χ.  (ενώ η Δυτική είχε πάψει να υπάρχει).

SPANGENHELM

Spangenhelm Hofbourg Museum

(Hofbourg Museum, Austria) (www.romancoins.info)

Η ομάδα των περικεφαλαίων «σπάνγκενχελμ» (spangenhelm), σαρματικής επινόησης, οι οποίες κατέστησαν δημοφιλείς τόσο σε Ρωμαίους όσο και βαρβάρους λόγω της οικονομικής κατασκευής τους και της ικανής προστασίας που προσέφεραν. Η κατασκευή του ήταν απλή, από ανεξάρτητα τεμάχια μετάλλου τα οποία συνδέονταν ισχυρά μεταξύ τους. Ειδικά προς το τέλος της Δυτικής αυτοκρατορίας, κατέστη ο δημοφιλέστερος τύπος. Αυτή η ομάδα χρησιμοποιείτο με μεγαλύτερη συχνότητα από τους Γοτθικούς και Σαρματικούς λαούς.
ΠΕΡΣΙΚΗ

18

(Source: http://www.romancoins.info)

Μία επίσης δημοφιλής ομάδα κρανών, η οποία χαρακτηρίζεται από μεγάλες παραγναθίδες και ενίσχυση στην περιοχή των φρυδιών. Συχνά θεωρείται περσικής προέλευσης (αυτή είναι και η δική μου άποψη) παρότι υπάρχουν αντιρρήσεις σε αυτήν την θεωρία.

ΑΤΤΙΚΗ

roman attic

(Photo  Source: Osprey publishing)


Πρόκειται για έναν νέο Υστερο ρωμαϊκό τύπο του αρχαίου αττικού-αθηναϊκού κράνους, οποίος εμφανίσθηκε στη ρωμαϊκή Ανατολή από τον 4ο αι. μ.Χ., όταν άρχισε η «στροφή» στο ελληνικό-ελληνιστικό παρελθόν της σε όλες τις μορφές και οδήγησε τελικά στη μετεξέλιξη της στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η χρήση αυτής της ομάδας κρανών συνεχίσθηκε έως τον 7ο αι. Το αττικό-αθηναϊκό κράνος, το οποίο εμφανίσθηκε στην Αττική τον 5ο αιώνα π.Χ. και κατέστη δημοφιλές στην Ιταλία και στη Ρώμη, δεν είχε παύσει να χρησιμοποιείται από τους Ρωμαίους, αλλά από τον 1ο αι. π.Χ. χρησιμοποιείτο μόνο για τους ανώτερους αξιωματικούς, συμπεριλαμβανομένου του υπάτου και έπειτα του αυτοκράτορα.
Εκτός από αυτές τις βασικές ομάδες περικεφαλαίων, υπήρχαν μερικές ακόμη οι οποίες χρησιμοποιούντο σπανιότερα. Οι βάρβαροι της Ευρώπης χρησιμοποιούσαν σχεδόν τους ίδιους τύπους κρανών. Οι Σασσανίδες Πέρσες χρησιμοποιούσαν έναν χαρακτηριστικό δικό τους (παρόμοιο με τον προαναφερόμενο περσικό) και μερικούς ακόμη ασιατικούς.
Τέλος, πρέπει να επισημάνω ότι οι δύο από τις τέσσερις βασικές προαναφερόμενες ομάδες είναι ιρανικής προέλευσης (σαρματική και περσική), ένα ακόμη δείγμα της έντονης στρατιωτικής επιρροής των ιρανικών λαών στον Υστερο ρωμαϊκό στρατό.

Περικλής  Δεληγιάννης